Η 16η Ιουνίου, πρώτη ημέρα της συνόδου της G7, που λαμβάνει χώρα στη Γαλλία αυτές τις ημέρες, επικεντρώθηκε στο Ιράν και την Ουκρανία. Πραγματοποιήθηκε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης στην οποία συμμετείχε και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, καθώς και διμερείς συναντήσεις μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και των ηγετών του Κατάρ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, κατά τις οποίες συζητήθηκαν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η συμφωνία με το Ιράν. Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε με πολιτιστική εκδήλωση και επίσημο δείπνο.
Ακολουθούν τα βασικά συμπεράσματα από την πρώτη ημέρα της συνόδου.
Η συμφωνία με το Ιράν
Ο Τραμπ υπερασπίστηκε τη συμφωνία με το Ιράν, απορρίπτοντας τις αμφιβολίες ότι το μνημόνιο κατανόησης είχε επιτύχει ελάχιστα.
Σε κοινή εμφάνιση με τον εμίρη του Κατάρ, σεΐχη Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι, στο περιθώριο της συνόδου της G7, ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα, κάτι που αναφέρεται ξεκάθαρα στη συμφωνία, σημειώνοντας ότι εάν το πράξει παρόλα αυτά, θα υποστεί αδιανόητες συνέπειες. Αν και δεν διευκρίνισε ποια θα ήταν η αντίδραση των Ηνωμένων Πολιτειών σε περίπτωση παραβίασης της συμφωνίας από το Ιράν, τη χαρακτήρισε ως την πλέον ακραία δυνατή.
Η παρουσίαση των όρων της συμφωνίας από Αμερικανούς αξιωματούχους στις 15 Ιουνίου προκάλεσε αντιδράσεις, με επικριτές να εκφράζουν ανησυχίες στην τηλεόραση και στο διαδίκτυο, υποστηρίζοντας ότι το μνημόνιο κατανόησης εξασφάλιζε απλώς το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ για εξήντα ημέρες και τίποτε περισσότερο. Στο Κογκρέσο, τόσο πολιτικοί αντίπαλοι του προέδρου όσο και ορισμένοι σύμμαχοί του αντιμετώπισαν τη συμφωνία με σκεπτικισμό.
Ο γερουσιαστής Λίντσεϋ Γκράχαμ (R-S.C.) ανήρτησε στην πλατφόρμα X στις 14 Ιουνίου ότι τον ανησυχεί το γεγονός πως η αντίληψη του Ιράν για τη συμφωνία φαίνεται να διαφέρει από όσα υποστηρίζει η αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα. Επεσήμανε δε ότι η αμερικανική νομοθεσία απαιτεί κάθε πυρηνική συμφωνία με το Ιράν να αποστέλλεται στο Κογκρέσο για εξέταση και ψηφοφορία.
Ερωτηθείς εάν η Τεχεράνη θα μπορούσε να ξεκινήσει άμεσα εξαγωγές πετρελαίου βάσει του μνημονίου, ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι πρόκειται για συμφωνία που βασίζεται στην τήρηση συγκεκριμένων δεσμεύσεων και ότι το Ιράν μπορεί να επωφεληθεί από αυτήν μόνο εφόσον συμμορφωθεί πλήρως με όσα έχει συμφωνήσει. Η Τεχεράνη θα πρέπει να αποδείξει ότι εκπληρώνει όλες τις υποχρεώσεις της, μεταξύ άλλων ότι δεν αναπτύσσει πυρηνικά όπλα, ότι θέτει εκτός χρήσης το υπάρχον εμπλουτισμένο πυρηνικό υλικό και ότι επιτρέπει την ελεύθερη διέλευση πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Στο επίκεντρο της συνόδου ο Τραμπ
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου προκάλεσε αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επλήγη ιδιαίτερα, καθώς η σύγκρουση ενίσχυσε τους φόβους για στασιμοπληθωρισμό, δηλαδή συνδυασμό υψηλού πληθωρισμού και χαμηλής οικονομικής ανάπτυξης σε πολλές χώρες της Ένωσης.
Πριν από τη συνάντησή του με τον Τραμπ, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμμανουέλ Μακρόν εξέφρασε αισιοδοξία για το άνοιγμα της θαλάσσιας οδού σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό δίκτυο TF1 στις 15 Ιουνίου, αποφεύγοντας να αναφερθεί στις λεπτομέρειες της συμφωνίας, της οποίας ορισμένα παραρτήματα θα οριστικοποιηθούν στις 19 Ιουνίου. Υπογράμμισε δε ότι η διεθνής κοινότητα πρέπει να διασφαλίσει πως η εφαρμογή της θα αποτελέσει μόνιμη πραγματικότητα, εκφράζοντας παράλληλα την ελπίδα να μην επιβληθούν τέλη διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ και να μην αυξηθούν ξανά οι τιμές του πετρελαίου.
Οι τιμές του πετρελαίου Brent και WTI συνέχισαν να υποχωρούν στις 16 Ιουνίου, αγγίζοντας τα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών μηνών.
Παραμένει ασαφές πόσες λεπτομέρειες της συμφωνίας μοιράστηκε ο Τραμπ με τους υπόλοιπους ηγέτες της G7 κατά τις συναντήσεις της δεύτερης ημέρας της συνόδου. Ερωτηθείς σχετικά με το περιεχόμενο του μνημονίου κατανόησης, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι προτιμά να ανακοινώσει τη συμφωνία σύντομα σε επίσημο πλαίσιο. Πρόσθεσε ότι πιθανότατα θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου και θα διαβάσει τη συμφωνία λέξη προς λέξη, ώστε τα μέσα ενημέρωσης να την καλύψουν με ακρίβεια.
Συνάντηση με τον Ζελένσκι
Ο Τραμπ δήλωσε ότι πλέον θέλει να επικεντρωθεί στην Ουκρανία, εκτιμώντας ότι το Ιράν σύντομα θα περάσει σε δεύτερο πλάνο.
Μετά τη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και άλλους ηγέτες της G7, την οποία χαρακτήρισε πολύ καλή, ανέφερε ότι η Ρωσία θα πρέπει να καταλήξει σε συμφωνία, καθώς και τα δύο εμπόλεμα μέρη έχουν υποστεί τεράστιες ανθρώπινες απώλειες. Νωρίτερα είχε κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Ουκρανό πρόεδρο, ενώ για τον τερματισμό του πολέμου δήλωσε ότι θα κάνει ό,τι μπορεί.
Ερωτηθείς εάν σκοπεύει να αυξήσει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, απάντησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να τις επαναφέρουν τώρα που τα Στενά του Ορμούζ έχουν ανοίξει ξανά.
Σε διμερή συνάντηση με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχιάν, στο περιθώριο της συνόδου της G7, δήλωσε ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να συμβεί σύντομα, καθώς το πετρέλαιο ρέει και πάλι κανονικά. Σημείωσε ότι οι κυρώσεις είχαν αρθεί επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιθυμούσαν να επιβαρύνουν τη δική τους οικονομία και ότι πλέον βρίσκονται σε θέση να προχωρήσουν εκ νέου σε σχετικές ενέργειες.
Η Ουάσιγκτον είχε περιορίσει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας τον Μάρτιο, επιτρέποντας την αγορά ρωσικού πετρελαίου που μεταφέρεται διά θαλάσσης, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η έλλειψη ενεργειακού εφοδιασμού που προκλήθηκε από τον πόλεμο με το Ιράν. Το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ παρέτεινε την εξαίρεση, με καταληκτική ημερομηνία την 17η Ιουνίου.
Με τη συμβολή του Tom Ozimek
