Η Συνθήκη για την Ανοικτή Θάλασσα, μια παγκόσμια πρωτοβουλία για την προστασία των ωκεανών, τέθηκε σε ισχύ στις 17 Ιανουαρίου.
Η συνθήκη του ΟΗΕ επιδιώκει να ρυθμίσει σχεδόν τη μισή επιφάνεια του πλανήτη, δηλαδή την ανοικτή θάλασσα που βρίσκεται πέρα από τα εθνικά σύνορα, καθώς και τα δύο τρίτα των ωκεανών του κόσμου. Πρόκειται για ένα πρωτοποριακό πλαίσιο, που στοχεύει στη διαφύλαξη της βιοποικιλότητας στα διεθνή ύδατα και στη διασφάλιση ότι τα κράτη σε όλο τον κόσμο θα μοιράζονται δίκαια τα οφέλη και τους πόρους τους.
Μέχρι τις 17 Ιανουαρίου, 145 χώρες είχαν υπογράψει τη συνθήκη και 83 την είχαν επικυρώσει. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν υπογράψει τη συνθήκη, αλλά δεν την έχουν επικυρώσει.
Η πρέσβης της Σιγκαπούρης για το Διεθνές Δίκαιο, Ρένα Λη (Rena Lee), διετέλεσε πρόεδρος των διαπραγματεύσεων για τη Συνθήκη για την Ανοικτή Θάλασσα και συνέβαλε στο να καθοδηγηθούν τα κράτη προς την υιοθέτησή της το 2023. Σε δήλωσή της, η κα Λη ανέφερε ότι η παγκόσμια συνεργασία δεν αποτελεί επιλογή αλλά αναγκαιότητα και ότι η συνθήκη αυτή ενσαρκώνει την ελπίδα, την αποφασιστικότητα και μια κοινή δέσμευση για ένα καλύτερο μέλλον για τον ωκεανό και τον πλανήτη.
Η συνθήκη περιγράφει τον τρόπο δημιουργίας θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών, θεσπίζει σαφείς υποχρεώσεις για τη βιώσιμη χρήση των θαλάσσιων πόρων και θέτει όρια για τη δίκαιη κατανομή. Στόχος της συνθήκης είναι να προστατευθεί το 30% των ωκεανών του κόσμου έως το 2030.
Εν τω μεταξύ, τίθενται σε εφαρμογή επιμέρους νομικές ρυθμίσεις που δεσμεύουν τα κράτη-μέλη. Ένα παράδειγμα ενακτέας υποχρέωσης που ξεκίνησε στις 17 Ιανουαρίου είναι η διενέργεια εκτιμήσεων περιβαλλοντικών επιπτώσεων που πληρούν τα πρότυπα της συνθήκης. Κάθε προγραμματισμένη δραστηριότητα υπό τον έλεγχο μιας κυβέρνησης, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει την ανοικτή θάλασσα ή τον βυθό, πρέπει να ανακοινώνεται δημόσια.
Οι χώρες πρέπει, επίσης, να ακολουθούν στόχους διατήρησης σε άλλες διεθνείς ζώνες των ωκεανών όπου ρυθμίζονται δραστηριότητες, όπως οι θαλάσσιες οδοί μεταφοράς, η αλιεία και η εξόρυξη στον βυθό.
Η διευθύντρια της Συμμαχίας για την Ανοικτή Θάλασσα, Ρεμπέκα Χάμπαρντ, δήλωσε ότι η προστασία των ωκεανών σημαίνει προστασία του μέλλοντος της ανθρωπότητας. Η Συμμαχία ιδρύθηκε το 2011 και έχει περισσότερα από 70 μη κυβερνητικά μέλη.
Η Χάμπαρντ ανέφερε ακόμη ότι μόλις αρχίζουμε να κατανοούμε πόσο σημαντικός είναι αυτός ο τεράστιος, αλληλοσυνδεόμενος κόσμος για την υγεία ολόκληρου του πλανήτη. Όπως επεσήμανε, είτε πρόκειται για υποθαλάσσια βουνά, πεδιάδες και τάφρους μεγάλου βάθους είτε για τα παγωμένα πολικά νερά και τους «διαδρόμους ανοιχτού ωκεανού» από τους οποίους μεταναστευτικά είδη ταξιδεύουν, η ανοικτή, απέραντη θάλασσα είναι ζωτικής σημασίας.
Τα όργανα της συνθήκης και οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων διαμορφώνονται αυτή την περίοδο από την Προπαρασκευαστική Επιτροπή του ΟΗΕ. Προτάσεις αναμένεται να υιοθετηθούν σε διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα, από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου, στην Τουρκία. Μέχρι τότε, οι χώρες ενθαρρύνονται να αρχίσουν να εντοπίζουν περιοχές που απαιτούν προστασία και να φέρουν αυτές τις προτάσεις στη διάσκεψη.
Η Χάμπαρντ ανέφερε ότι η ανοικτή θάλασσα είναι γεμάτη ζωή — από το μικροσκοπικό πλαγκτόν έως τις μεγάλες φάλαινες. Με τη συνθήκη για την ανοικτή θάλασσα να τίθεται πλέον σε ισχύ, υπάρχουν επιτέλους τα εργαλεία για τη διαφύλαξη αυτού του εξαιρετικού τμήματος του πλανήτη, είπε.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Συμμαχίας για την Ανοικτή Θάλασσα, ο αντίκτυπος της Συνθήκης για την Ανοικτή Θάλασσα θα εξαρτηθεί από το πόσο αποτελεσματικά θα εφαρμοστεί και θα τηρηθεί. Η Συμμαχία ανέφερε, επίσης, ότι ελπίζει πως περισσότερες χώρες θα προσχωρήσουν στην πρωτοβουλία.
Του Troy Myers
