Στις 15 Μαΐου ολοκληρώθηκε η διήμερη σύνοδος μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του ηγέτη της Κίνας Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, συζητήθηκε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από νέες δεσμεύσεις αγορών έως τις τεταμένες καταστάσεις στο Ιράν και την Ταϊβάν, καθώς και ζητήματα κρατήσεων και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ο Σι υποδέχθηκε τον Τραμπ στις 14 Μαΐου με μεγαλοπρεπή τελετή έξω από τη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού, στην άκρη της πλατείας Τιενανμέν. Τη δεύτερη ημέρα της επίσκεψης, πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις στο Τζονγκνανχάι, το αυστηρά φυλασσόμενο συγκρότημα ηγεσίας που λειτουργεί ως έδρα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ).
Ακολουθούν τα βασικά συμπεράσματα από το ταξίδι του Τραμπ στην Κίνα.
Αυστηρά μέτρα ασφαλείας
Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, ο Λευκός Οίκος έλαβε επιπλέον προφυλάξεις για να μειώσει τον κίνδυνο παρακολούθησης, κυβερνοεισβολών ή κλοπής δεδομένων από το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας.
Πριν αναχωρήσουν από την Κίνα, στελέχη του Λευκού Οίκου συγκέντρωσαν όλα τα διακριτικά και τις κονκάρδες που είχαν δοθεί στους δημοσιογράφους που ταξίδευαν μαζί με τον πρόεδρο, σύμφωνα με το ρεπορτάζ της δημοσιογραφικής ομάδας του Λευκού Οίκου. Συνήθως οι δημοσιογράφοι δεν υποχρεούνται να επιστρέφουν τέτοια αντικείμενα που παρέχονται από τις χώρες υποδοχής.
Στελέχη του Λευκού Οίκου εθεάθησαν να πετούν τα συγκεντρωμένα διακριτικά, τις κονκάρδες και τα προσωρινά κινητά τηλέφωνα μίας χρήσης σε κάδο στη βάση της σκάλας πριν επιβιβαστούν στο προεδρικό αεροσκάφος, σύμφωνα με την Έμιλυ Γκούντιν, δημοσιογράφο της New York Post. Η Γκούντιν έγραψε στην πλατφόρμα X ότι δεν επιτράπηκε να μεταφερθεί τίποτα από την Κίνα μέσα στο αεροσκάφος.
Παρόμοια μέτρα εφαρμόστηκαν και πριν από την είσοδο στην Κίνα. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι που συνόδευαν τον πρόεδρο υποχρεώθηκαν να αφήσουν πίσω τα προσωπικά τους τηλέφωνα και φορητούς υπολογιστές πριν εισέλθουν στο Πεκίνο. Αντ’ αυτών, τους δόθηκαν προσωρινά κινητά τηλέφωνα μίας χρήσης για ελεγχόμενη και περιορισμένη χρήση.
Τζίμμυ Λάι
Ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους μέσα στο Air Force One ότι η απελευθέρωση του πολιτικού κρατουμένου Τζίμμυ Λάι είναι ένα «δύσκολο ζήτημα» για τον Σι, μειώνοντας τις ελπίδες για σημαντική πρόοδο σχετικά με την απελευθέρωση του φιλοδημοκρατικού μεγιστάνα των μέσων ενημέρωσης από το Χονγκ Κονγκ. Ο 78χρονος Λάι καταδικάστηκε τον Φεβρουάριο σε είκοσι χρόνια φυλάκισης βάσει του νόμου εθνικής ασφάλειας του Χονγκ Κονγκ.
Ωστόσο, ο Τραμπ ανέφερε ότι ο Σι εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο απελευθέρωσης του κρατούμενου πάστορα Έζρα Τζιν Μινγκρί.
Κατά τη διάρκεια ενημέρωσης Τύπου, ο Γκούο Τζιακούν, εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του κινεζικού καθεστώτος, απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με τον Λάι μετά την αναχώρηση του Τραμπ στις 15 Μαΐου. Ο Γκούο δήλωσε ότι οι υποθέσεις του Χονγκ Κονγκ αποτελούν εσωτερική υπόθεση της Κίνας και ότι η κεντρική κυβέρνηση στηρίζει σταθερά τις δικαστικές αρχές του Χονγκ Κονγκ στην άσκηση των καθηκόντων τους σύμφωνα με τον νόμο.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε επίσης στο NBC News στις 15 Μαΐου ότι ο Τραμπ είχε θέσει στον Σι το ζήτημα της απελευθέρωσης του Λάι. Ο Ρούμπιο σημείωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ήθελαν να δουν τον Λάι να απελευθερώνεται και ότι πρόκειται ουσιαστικά για ανθρωπιστικό ζήτημα λόγω της ηλικίας και της κατάστασης της υγείας του.
Στις 13 Μαΐου, η Βουλή των Αντιπροσώπων και η Γερουσία των ΗΠΑ είχαν εγκρίνει ψηφίσματα με τα οποία καλούσαν τον Τραμπ να θέσει στον Σι το ζήτημα πέντε πολιτικών κρατουμένων: του Λάι, των Κινέζων παστόρων Τζιν Μινγκρί και Γκάο Τσουανφού, της συζύγου του Γκάο, Πανγκ Γιου, και της συνταξιούχου Ουιγούρας γιατρού Γκουλσάν Αμπάς.
Νέες συμφωνίες
Η Κίνα συμφώνησε να αγοράσει σόγια, ενεργειακά προϊόντα και αεροσκάφη Boeing από τις Ηνωμένες Πολιτείες μετά τη συνάντηση των δύο ηγετών στις 14 Μαΐου, την πρώτη ημέρα της συνόδου, σύμφωνα με δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ.
Σε συνέντευξή του στον παρουσιαστή του Fox News Σον Χάννιτυ στις 14 Μαΐου, ο Τραμπ ανέφερε ότι η Κίνα συμφώνησε να προχωρήσει σε μεγάλη αγορά αμερικανικών αγροτικών προϊόντων, ιδιαίτερα σόγιας, η οποία αποτελεί το σημαντικότερο αμερικανικό εξαγώγιμο προϊόν προς την κινεζική αγορά. Ο Τραμπ δήλωσε ότι την προηγούμενη φορά είχαν υπογραφεί περίπου 36 συμφωνίες, ενώ αυτή τη φορά η συμφωνία είναι πολύ μεγαλύτερη, προσθέτοντας ότι η Κίνα πρόκειται να αγοράσει μεγάλες ποσότητες σόγιας και αγροτικών προϊόντων από τους Αμερικανούς.
Σχετικά με περαιτέρω αγροτικές συμφωνίες, ο Γκούο Τζιακούν δήλωσε ότι η Κίνα είναι πρόθυμη να συνεργαστεί με την Ουάσιγκτον για την εφαρμογή της «σημαντικής συναίνεσης» που επιτεύχθηκε από τους δύο ηγέτες, να επεκτείνει τη συνεργασία και να επιτύχει αμοιβαία επωφελή αποτελέσματα.
Το 2025, οι κινεζικές εισαγωγές είχαν περιοριστεί αρκετά, στο πλαίσιο του δασμολογικού ‘πολέμου’ που είχε εκτυλιχθεί μεταξύ των δύο χωρών.
Ο Τραμπ επιβεβαίωσε τη δέσμευση της Κίνας για αγορά διακοσίων αεροσκαφών της Boeing, δηλώνοντας στους δημοσιογράφους ότι ο αριθμός ενδέχεται να αυξηθεί έως και στα 750 αεροσκάφη, και ότι τα αεροσκάφη θα διαθέτουν κινητήρες της GE Aerospace. Ωστόσο, ο Γκούο απέφυγε να επιβεβαιώσει ρητά τη συμφωνία για τα Boeing όταν ρωτήθηκε σχετικά, λέγοντας ότι η ουσία των οικονομικών και εμπορικών σχέσεων ΗΠΑ–Κίνας είναι το αμοιβαίο όφελος.
Σύμφωνα με τον Τραμπ, ο Σι ανταποκρίθηκε θετικά και στην πρόταση να αγοράζει το Πεκίνο πετρέλαιο και υγροποιημένο φυσικό αέριο από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε στον Χάννιτυ ότι κινεζικά πλοία θα αρχίσουν να κατευθύνονται προς το Τέξας, τη Λουιζιάνα και την Αλάσκα και ότι θεωρεί πως αυτό ήταν ακόμη ένα κρίσιμο σημείο της συμφωνίας.
Ο εμπορικός αντιπρόσωπος των ΗΠΑ Τζέιμισον Γκρηρ επιβεβαίωσε σε συνέντευξή του στο Bloomberg στις 15 Μαΐου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα θα δημιουργήσουν ένα «Συμβούλιο Εμπορίου» για τη διαχείριση των εμπορικών ροών μη ευαίσθητων αγαθών.
Το θέμα των δασμών δεν συζητήθηκε, όπως είπε ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους που τον συνόδευαν στο προεδρικό αεροσκάφος, σχολιάζοντας ότι η Κίνα πληρώνει ήδη σημαντικούς δασμούς.
Ιράν
Σύμφωνα με τον Τραμπ, ο Σι συμφώνησε κατά τη διάρκεια των συνομιλιών ότι η Τεχεράνη πρέπει να ανοίξει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε επίσης ότι και οι δύο χώρες συμφώνησαν πως το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, ο Τραμπ και η ομάδα του ξεκαθάρισαν στο Πεκίνο ότι η ελεύθερη διέλευση από το Ορμούζ είναι προς το συμφέρον της Κίνας. Ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι δεν ζήτησε από τον Σι να ασκήσει πίεση στο Ιράν καθώς πιστεύει πως ο Σι θα ήθελε ούτως ή άλλως να δει τα Στενά να ανοίγουν ξανά.
Η Κίνα είναι ο βασικός αγοραστής ιρανικού αργού πετρελαίου. Το 2024, περίπου το 10% των εισαγωγών της προερχόταν από το Ιράν, ενώ περίπου το 90% των εξαγωγών αργού πετρελαίου της Τεχεράνης κατευθυνόταν προς την Κίνα, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ. Ο Τραμπ δήλωσε στον Χάννιτυ ότι το κινεζικό καθεστώς δεν σκοπεύει να σταματήσει να αγοράζει ενέργεια από το Ιράν, ενώ στους δημοσιογράφους στο Air Force One ανέφερε ότι θα αποφασίσει τις επόμενες ημέρες αν θα άρει τις κυρώσεις κατά κινεζικών πετρελαϊκών εταιρειών που αγοράζουν ιρανικό πετρέλαιο.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, οι κινεζικές αρχές έδωσαν εντολή σε όλες τις εταιρείες να αγνοήσουν τις αμερικανικές κυρώσεις κατά πέντε κινεζικών διυλιστηρίων που κατηγορούνται για αγορά ιρανικού πετρελαίου.
Αν και οι συναλλαγές σε πετρέλαιο θα συνεχιστούν, ο Τραμπ είπε ότι ο Σι δεσμεύτηκε να μην παράσχει στρατιωτικό εξοπλισμό στο Ιράν.
Το Ιράν προμηθευόταν μεγάλο μέρος του στρατιωτικού εξοπλισμού και των συμβατικών όπλων του από την Κίνα τη δεκαετία του 1980, όμως λόγω αυξημένου διεθνούς ελέγχου τέτοιες μεταφορές σταμάτησαν σε μεγάλο βαθμό την τελευταία δεκαετία.
Έκθεση του Μαρτίου από την Επιτροπή Οικονομικής και Ασφαλείας ΗΠΑ–Κίνας ανέφερε ότι η συνεργασία του κινεζικού καθεστώτος με το Ιράν έχει μετατοπιστεί προς την πώληση τεχνολογιών διπλής χρήσης, δηλαδή με πολιτικές και στρατιωτικές εφαρμογές, συμπεριλαμβανομένων τεχνολογιών σχετικών με την ανάπτυξη πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Ταϊβάν
Οι πάγιες πολιτικές της Ουάσιγκτον για την Ταϊβάν παραμένουν αμετάβλητες μετά τη συνάντηση Τραμπ–Σι.
Ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι αρνήθηκε να ξεκαθαρίσει τη θέση του για την Ταϊβάν όταν ο Σι τον ρώτησε αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα υπερασπιστούν το νησί. Ο Σι του έθεσε προσωπικά το ερώτημα και εκείνος απάντησε ότι δεν συζητά δημόσια τέτοια ζητήματα.
Αναφορικά με τις πωλήσεις όπλων προς την Ταϊβάν, ο Τραμπ δήλωσε ότι θα λάβει απόφαση «σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα».
Ο Σι υιοθέτησε επιθετική στάση απέναντι στην Ταϊβάν, προειδοποιώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι «πρέπει να επιδείξουν ιδιαίτερη προσοχή στον χειρισμό του ζητήματος», σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών της Κίνας μετά τις συνομιλίες των δύο ηγετών. Ο Σι προειδοποίησε ότι, αν το θέμα αντιμετωπιστεί σωστά, οι διμερείς σχέσεις θα διατηρήσουν συνολική σταθερότητα· διαφορετικά, οι δύο χώρες θα οδηγηθούν σε σύγκρουση ή ακόμη και σε αντιπαράθεση.
Όταν ρωτήθηκε αν η προειδοποίηση του Σι για την Ταϊβάν ήταν η πιο αυστηρή μέχρι σήμερα, ο Γκρηρ δήλωσε στο Bloomberg ότι ο τόνος στις συναντήσεις στην Κίνα διέφερε από τις δημόσιες δηλώσεις που εξέδωσαν οι Κινέζοι αξιωματούχοι. Όπως εξήγησε, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι διμερείς συνομιλίες και στις ανακοινώσεις του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο υιοθετεί προσέγγιση «πολεμιστή λύκου».
Το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας θεωρεί τη δημοκρατική, αυτόνομη Ταϊβάν κινεζική επαρχία, παρότι δεν έχει κυβερνήσει ποτέ το νησί. Το Πεκίνο απαιτεί από τις χώρες να τηρούν την αρχή της «Μίας Κίνας», βάσει της οποίας το καθεστώς διεκδικεί κυριαρχία επί της Ταϊβάν.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες τηρούν επί μακρόν την πολιτική «Μίας Κίνας», αναγνωρίζοντας ότι υπάρχει μόνο μία Κίνα, χωρίς ωστόσο να αναγνωρίζουν την κυριαρχία του Πεκίνου επί της Ταϊβάν. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον παραμένει ο βασικός προμηθευτής όπλων της Ταϊβάν βάσει του Νόμου για τις Σχέσεις με την Ταϊβάν.
Ο Ρούμπιο δήλωσε στο NBC News στις 15 Μαΐου ότι η αμερικανική πολιτική απέναντι στην Ταϊβάν παραμένει αμετάβλητη και προειδοποίησε ότι θα αποτελούσε «τρομερό λάθος» αν το Πεκίνο επιχειρούσε να καταλάβει την Ταϊβάν με στρατιωτικά μέσα.
Μια προτεινόμενη αμερικανική πώληση όπλων ύψους 14 δισεκατομμυρίων δολαρίων προς την Ταϊβάν αναμένει την έγκριση του Τραμπ, ο οποίος είχε προηγουμένως εγκρίνει πακέτο οπλισμού ύψους 11,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το νησί τον Δεκέμβριο του 2025.
Των Emel Akan,Frank Fang και Dorothy Li
Με τη συμβολή του Andrew Moran
