Μια σφοδρή έκρηξη σημειώθηκε τα ξημερώματα της Δευτέρας στο εργοστάσιο μπισκότων «Βιολάντα» στα Τρίκαλα, προκαλώντας μεγάλη πυρκαγιά. Τραγικός απολογισμός της βιομηχανικής αυτής καταστροφής ήταν ο θάνατος πέντε εργατριών της νυχτερινής βάρδιας. Οι έρευνες για τα αίτια της έκρηξης βρίσκονται σε εξέλιξη από τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) του Πυροσβεστικού Σώματος, η οποία συλλέγει στοιχεία και μαρτυρίες ώστε να δοθούν απαντήσεις για το τί ακριβώς συνέβη.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η προσοχή των ειδικών εστιάζεται στο σύστημα τροφοδοσίας των βιομηχανικών φούρνων του εργοστασίου, οι οποίοι λειτουργούσαν με προπάνιο από τέσσερις μεγάλες εξωτερικές δεξαμενές. Οι δεξαμενές αυτές (χωρητικότητας ~9 m³ η καθεμία) δεν εξερράγησαν, καθώς η έκρηξη φαίνεται πως έγινε σε εσωτερικό χώρο, κάτι που υποδηλώνει διαρροή στο δίκτυο σωληνώσεων που μετέφερε το αέριο προς τους φούρνους. Πράγματι, κατά την αυτοψία εντοπίστηκαν στο υπόγειο του εργοστασίου σωλήνες προπανίου που είχαν υποστεί διάτρηση, δηλαδή έφεραν τρύπες. Το σενάριο μιας διαρροής προπανίου θεωρείται επικρατέστερο — το προπάνιο είναι ιδιαίτερα εκρηκτικό αέριο, το οποίο επιπλέον είναι άχρωμο και άοσμο, γεγονός που κάνει δύσκολη τον άμεσο εντοπισμό του σε περίπτωση διαρροής. Παράλληλα, εξετάστηκε και η πιθανότητα η έκρηξη να προκλήθηκε ή να ενισχύθηκε από συσσώρευση σκόνης αλευριού στον αέρα, ένα γνωστό φαινόμενο στη βιομηχανία τροφίμων, όπου ακόμη και υλικά όπως το αλεύρι ή η ζάχαρη μπορούν, υπό κατάλληλες συνθήκες, να γίνουν εκρηκτικά όταν αιωρούνται σε λεπτόκοκκη μορφή.
Ωστόσο, οι αξιωματικοί της Πυροσβεστικής επεσήμαναν ότι κανείς από τους αυτόπτες μάρτυρες δεν ανέφερε κάποια ασυνήθιστη μυρωδιά ή άλλες ενδείξεις αμέσως πριν από την έκρηξη, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο και κάποιου άλλου απρόβλεπτου παράγοντα που θα διευκρινιστεί από τους πραγματογνώμονες. Οι τελικές απαντήσεις θα δοθούν μετά την ολοκλήρωση της αυτοψίας και των εργαστηριακών αναλύσεων, ενώ στο έργο της προανάκρισης συνδράμει και εισαγγελέας που παρίσταται από την πρώτη στιγμή στον τόπο της τραγωδίας.
Την ίδια στιγμή, στο προσκήνιο έρχονται σοβαρές καταγγελίες εργαζομένων για προειδοποιητικά σημάδια που φαίνεται πως είχαν αγνοηθεί. Σύμφωνα με μαρτυρίες, επί μέρες πριν το συμβάν πολλοί στο εργοστάσιο είχαν αντιληφθεί έντονη μυρωδιά αερίου στον χώρο παραγωγής. Εργαζόμενοι υποστηρίζουν ότι είχαν επανειλημμένα εκφράσει παράπονα και ενημερώσει τους υπευθύνους για αυτή τη δυσοσμία, όμως δεν ελήφθησαν διορθωτικά μέτρα — κάτι που, όπως λένε, τελικά οδήγησε στην τραγωδία. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της 37χρονης Ελένης Κατσαρού, μιας εκ των εργατριών που χάθηκαν, της οποίας η μητέρα (επίσης εργαζόμενη στο εργοστάσιο επί 28 χρόνια) καταγγέλλει ότι «εδώ και ένα μήνα και παραπάνω τους λέγαμε ότι μυρίζει υγραέριο, αλλά δεν έδινε κανένας σημασία».
Σύμφωνα με τη συγκλονισμένη μητέρα, η οσμή του υγραερίου ήταν διαρκώς παρούσα «παντού μέσα» στο εργοστάσιο — «στα μπάνια μύριζε, στη λάντζα μύριζε, παντού μύριζε» — και παρά τις συνεχείς οχλήσεις του προσωπικού δεν έγινε απολύτως τίποτα για να αντιμετωπιστεί η πιθανή διαρροή. Η ίδια περιγράφει συνθήκες πλημμελούς συντήρησης στον χώρο: καλώδια πεταμένα στο δάπεδο, πολύμπριζα στο πάτωμα και γενικά ελλιπή μέτρα ασφαλείας, για τα οποία επίσης είχαν γίνει επισημάνσεις χωρίς ανταπόκριση. «Εργάζομαι εκεί 28 χρόνια… όλα αυτά τα λέγαμε και δεν έκαναν τίποτα. Δεν συντηρούσαν ποτέ τίποτα», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας με πόνο ότι τελικά έχασε την ίδια της την κόρη στο μεροκάματο του συγκεκριμένου εργοστασίου.
Παρόμοια εικόνα με προειδοποιήσεις που έμειναν αναπάντητες μεταφέρουν και άλλοι συγγενείς θυμάτων. Η αδερφή μιας εκ των εργατριών δήλωσε ότι έμαθε μετά το συμβάν πως «μύριζε πάρα πολύ υγραέριο για περίπου έναν μήνα, ιδιαίτερα όταν πήγαιναν στις τουαλέτες» και ότι παρότι το ανέφεραν οι εργαζόμενοι «κανένας δεν έκανε τίποτα» — υπογραμμίζοντας ότι κάποιος υπεύθυνος θα έπρεπε να είχε ελέγξει την καταγγελία ώστε να μη φτάσουμε εδώ. Εξαιρετικά σοβαρά ερωτήματα προκύπτουν λοιπόν για το κατά πόσον υπήρξε αμέλεια εκ μέρους της διοίκησης ως προς την τήρηση των κανόνων ασφαλείας και την αντιμετώπιση μιας ύποπτης διαρροής.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν και αντίθετες μαρτυρίες που δίνουν μια διαφορετική εικόνα για τις συνθήκες στο εργοστάσιο. Η προϊσταμένη της νυχτερινής βάρδιας (η οποία έτυχε να έχει άδεια και απουσίαζε τη μοιραία νύχτα) δήλωσε σε τηλεοπτικό μέσο ότι «εντός του εργοστασίου δεν μύριζε κάτι, δεν καταλάβαμε κάτι, γι’ αυτό και δουλεύαμε άνετα». Σύμφωνα με την ίδια, οι εγκαταστάσεις της «Βιολάντα» θεωρούνταν πρότυπες: «Το εργοστάσιο ήταν σύγχρονο, τα μηχανήματα τέλεια, η καθαριότητα υποδειγματική», με διαρκείς ελέγχους και μέτρα πυρασφάλειας. «Δεν νομίζω να υπήρξε κάποιος εργαζόμενος που να έκανε ποτέ καταγγελία, ανώνυμη ή επώνυμη, και να δουλεύει στη Βιολάντα», αμφισβητώντας ότι υπήρχαν προηγούμενα παράπονα. Όλοι στο προσωπικό δηλώνουν σοκαρισμένοι και αδυνατούν να εξηγήσουν πώς συνέβη κάτι τέτοιο ξαφνικά, μέσα σε ένα περιβάλλον που — σύμφωνα με ορισμένους — πληρούσε τις προδιαγραφές. Το βράδυ πριν την καταστροφή, διοίκηση και εργαζόμενοι είχαν κόψει μαζί τη βασιλόπιτα της νέας χρονιάς και τίποτα δεν προμήνυε την τροπή που θα έπαιρναν τα πράγματα λίγες ώρες μετά.
Σε επίπεδο ευθυνών, οι αρχές προχώρησαν άμεσα σε συλλήψεις στελεχών της επιχείρησης. Ήδη από το απόγευμα της Τρίτης 27 Ιανουαρίου, συνελήφθησαν από αξιωματικούς της ΔΑΕΕ ο ιδιοκτήτης της «Βιολάντα», ο υπεύθυνος τεχνικός ασφαλείας του εργοστασίου, καθώς και ο τεχνικός βάρδιας (της μοιραίας νύχτας). Σε βάρος τους σχηματίστηκε δικογραφία με βαρύτατες κατηγορίες: αντιμετωπίζουν δίωξη για ανθρωποκτονίες από αμέλεια (αναφορικά με τους πέντε θανάτους), πρόκληση σοβαρών σωματικών βλαβών κατά συρροή, καθώς και αδικήματα περί εμπρησμού και έκρηξης. Τα τρία στελέχη οδηγήθηκαν ενώπιον των αξιωματικών της προανάκρισης και έδωσαν εξηγήσεις, ενώ κρατούνται. Αναμένεται να προσαχθούν στην Εισαγγελέα Τρικάλων για την απαγγελία των κατηγοριών και τις περαιτέρω δικαστικές ενέργειες.
Εν τω μεταξύ, συνεχίζονται οι προσπάθειες πλήρους κατάσβεσης και αποκατάστασης του χώρου από τα συνεργεία — το εργοστάσιο έχει υποστεί εκτεταμένες ζημιές, ειδικά στο ισόγειο και το υπόγειο, όπου φαίνεται πως εντοπίζεται το επίκεντρο της έκρηξης. Η τοπική κοινωνία είναι συγκλονισμένη: ο Δήμος κήρυξε τριήμερο δημοτικό πένθος στη μνήμη των θυμάτων, ενώ εκατοντάδες κάτοικοι, συγγενείς και φίλοι θρηνούν για τον χαμό των πέντε γυναικών. Πρόκειται για εργαζόμενες ηλικίας 35 έως 55 ετών, πολλές εκ των οποίων μητέρες που δούλευαν νυχτερινές βάρδιες για να φροντίζουν τα παιδιά και τα εγγόνια τους την ημέρα — γεγονός που κάνει την τραγωδία ακόμη πιο βαρύνουσα για την τοπική κοινωνία.
