Τα αδενώματα της υπόφυσης είναι από τους συχνότερους καλοήθεις όγκους εντός του κρανίου και, σε αρκετές περιπτώσεις, μπορεί να παραμένουν αδιάγνωστα για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς τα συμπτώματά τους δεν είναι πάντα ειδικά και μπορεί να αποδοθούν σε άλλες αιτίες. Από επίμονους πονοκεφάλους και ορμονικές διαταραχές έως προβλήματα στην όραση, οι ενδείξεις μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από άτομο σε άτομο, γεγονός που καθιστά την έγκαιρη αναγνώριση και διερεύνηση ιδιαίτερα σημαντική.
Τα αδενώματα της υπόφυσης είναι καλοήθεις όγκοι που αναπτύσσονται στην υπόφυση, έναν μικρό αλλά ιδιαίτερα σημαντικό αδένα στη βάση του εγκεφάλου, ο οποίος συμμετέχει στη ρύθμιση πολλών ορμονικών λειτουργιών του οργανισμού.
Γι’ αυτό και τα συμπτώματα μπορεί να ποικίλλουν από ορμονικές διαταραχές, όπως υπερπαραγωγή προλακτίνης, αυξητικής ορμόνης ή κορτιζόλης, έως διαταραχές στην όραση όταν ο όγκος πιέζει το οπτικό χίασμα. Σε ορισμένους ασθενείς, η κλινική εικόνα εκδηλώνεται με συμπτώματα που δεν «δείχνουν» άμεσα προς την υπόφυση, με αποτέλεσμα η διάγνωση να καθυστερεί.
Τα κύρια συμπτώματα
Τα συμπτώματα που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν επιμένουν ή επιδεινώνονται, μπορεί να περιλαμβάνουν:
-
επίμονους πονοκεφάλους
-
προβλήματα όρασης, ιδίως μείωση της περιφερικής (πλάγιας) όρασης
-
ανεξήγητες ορμονικές διαταραχές, όπως αλλαγές βάρους, διαταραχές κύκλου ή έντονη κόπωση
-
γαλακτόρροια
-
αύξηση του μεγέθους των χεριών και των ποδιών ή αλλαγές στα χαρακτηριστικά του προσώπου (σε περιπτώσεις υπερέκκρισης αυξητικής ορμόνης)
-
σε ορισμένες περιπτώσεις, μεταβολές στη διάθεση ή στον μεταβολισμό
Όταν τέτοια συμπτώματα επιμένουν, συνιστάται εξειδικευμένος έλεγχος. Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να διευκολύνει την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας και να βελτιώσει την έκβαση.
Σύγχρονη χειρουργική αντιμετώπιση
Σήμερα, για πολλά αδενώματα της υπόφυσης η συνηθέστερη χειρουργική προσπέλαση είναι η διασφηνοειδική επέμβαση μέσω της μύτης (ενδοσκοπικά), χωρίς εξωτερική τομή και χωρίς κρανιοτομία. Η μέθοδος θεωρείται ελάχιστα επεμβατική σε σύγκριση με την ανοικτή χειρουργική και χρησιμοποιείται ευρέως.
Μετά την αφαίρεση του όγκου, σε αρκετούς ασθενείς μπορεί να παρατηρηθεί βελτίωση των οπτικών ενοχλημάτων στο πρώτο διάστημα μετά την επέμβαση, ενώ η πορεία αποκατάστασης της όρασης μπορεί να συνεχιστεί σε βάθος χρόνου.
Αντίστοιχα, οι ορμονικές διαταραχές ενδέχεται να βελτιωθούν, ανάλογα με τον τύπο του αδενώματος και τη θεραπευτική στρατηγική που θα επιλεγεί (χειρουργική, φαρμακευτική ή/και άλλες παρεμβάσεις).
Μετά την επέμβαση, συνήθως απαιτείται ένα διάστημα προσοχής και παρακολούθησης, καθώς και οδηγίες για τη φροντίδα της ρινικής περιοχής, ενώ η επάνοδος στην καθημερινότητα ποικίλλει ανάλογα με τον ασθενή και τα ιατρικά δεδομένα.
Συμπερασματικά
Τα αδενώματα της υπόφυσης, παρότι καλοήθη, μπορεί να προκαλέσουν σημαντικά προβλήματα λόγω ορμονικών διαταραχών ή πίεσης σε γειτονικές δομές, όπως το οπτικό χίασμα. Η έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων και η σωστή διερεύνηση είναι καθοριστικές, ενώ η σύγχρονη αντιμετώπιση — με συχνή χρήση ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών όπου ενδείκνυται — μπορεί να οδηγήσει σε πολύ καλή κλινική έκβαση για πολλούς ασθενείς.
Του Δρος Νικόλαου Καραγεώργου
Νευροχειρουργός
Διευθυντής Νευροχειρουργικής Κλινικής, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
