Ο καταξιωμένος συγγραφέας Μαρκ Χέλπριν είχε απολυθεί κάποτε από τη θέση του ως ιδιωτικός δάσκαλος μιας μαθήτριας λυκείου, επειδή αυτή άναψε ένα τσιγάρο την ώρα που έκαναν μάθημα και αρνήθηκε να το σβήσει όταν της το ζήτησε. Όταν επέμεινε, η μητέρα της μπήκε οργισμένη στο δωμάτιο και τον έδιωξε.
Αφηγείται αυτή την ιστορία για να εξηγήσει γιατί αποτυγχάνουν τόσα σχολεία σήμερα. «Αν ένα σχολείο δεν απομακρύνει τους μαθητές που διαταράσσουν την τάξη, θα αποτύχει», είπε. «Θυσιάζονται οι πολλοί για χάρη του ενός».
Ο Χέλπριν γεννήθηκε στο Μανχάτταν (ΗΠΑ) το 1947. Η μητέρα του ήταν σταρ του Μπρόντγουεϋ και ο πατέρας βετεράνος του Γραφείου Στρατηγικών Υπηρεσιών και δημοσιογράφος. Σπούδασε στο Χάρβαρντ και στην Οξφόρδη, υπηρέτησε στο βρετανικό εμπορικό ναυτικό και στον ισραηλινό στρατό και έγινε ένας οξυδερκής σχολιαστής των διεθνών υποθέσεων.
Όταν η Epoch Times τού ζήτησε να μοιραστεί με τους αναγνώστες της τις σκέψεις του για την εκπαίδευση, εκείνος αναφέρθηκε στη σημασία της ανατροφής στο σπίτι, της πειθαρχίας στη σχολική τάξη και της οργάνωσης της παιδείας έτσι ώστε να προσφέρει πραγματικές γνώσεις στα παιδιά.
Μιλήστε, διδάξτε, καλλιεργήστε την περιέργεια για τον κόσμο
Στο επερχόμενο μυθιστόρημά του, «Ελεγεία σε μπλε» («Elegy in Blue», Abrams Press 2026), ένας πατέρας περπατά με τον μικρό γιο του στην πόλη, απαντώντας υπομονετικά στις ατελείωτες ερωτήσεις του παιδιού, που ρωτά για δεξαμενές νερού, αποχετεύσεις ομβρίων υδάτων και άλλα αντικείμενα. Ο πατέρας εξηγεί, μετατρέποντας την καθημερινότητα σε μάθημα. Αυτό έκανε και ο ίδιος ο συγγραφέας ως πατέρας.
«Τα νήπια αποροφούν τις πληροφορίες σαν σφουγγάρια. Περνώντας την ώρα μαζί τους με αυτόν τον τρόπο, καλλιεργείτε την περιέργειά τους, η οποία είναι το μόνο πράγμα που εγγυάται την πνευματική ανάπτυξη. Πολλοί άνθρωποι δεν είναι περίεργοι».
Προσθέτει και ένα ακόμη βασικό στοιχείο: να τους διαβάζετε δυνατά κάθε μέρα. «Το κάναμε μια ώρα πριν τον ύπνο. Τα παιδιά κάθονταν ανάμεσα στη γυναίκα μου και σε μένα, παρακολουθώντας το κείμενο».
Καθώς τα παιδιά μεγάλωναν, άρχισε να τους διδάσκει και πρακτικές δεξιότητες — ποδηλασία, ιστιοπλοΐα, σκοποβολή, τήρηση λογαριασμού. «Είναι κάτι που προσφέρει απόλυτη ικανοποίηση: να διδάσκουμε τα παιδιά μας. Γι’ αυτό υπάρχουμε [ως γονείς]», σημειώνει.
Ωστόσο, οι σύγχρονες οικογένειες είναι διαλυμένες. «Παρακολουθούν ξεχωριστά τηλεοπτικά προγράμματα σε ξεχωριστά δωμάτια», σχολιάζει, συστήνοντας «επιστροφή στην παραδοσιακή οικογενειακή δομή — να τρώμε μαζί, να μιλάμε, να διδάσκουμε. Αυτό είναι βασικό μέρος οποιασδήποτε λύσης στα εκπαιδευτικά προβλήματα».
Μην υποτιμάτε τα παιδιά — Απαιτήστε περισσότερα
Για τον Χέλπριν, η δευτεροβάθμια εκπαίδευση (και ό,τι γίνεται εκτός σπιτιού, από το νηπιαγωγείο και μετά) είναι υπερβολικά επιεικής. Επίσης, απορρίπτει τη δυαδική αντιπαράθεση ακαδημαϊκές σπουδές ή τεχνικό επάγγελμα.
«Είναι μία καταστροφική πόλωση. Η μία πλευρά λέει ότι χρειαζόμαστε ένα ακαδημαϊκό πρόγραμμα σπουδών — και εκεί πέφτει και το βάρος. Η άλλη πλευρά λέει ότι χρειαζόμαστε ανθρώπους στα τεχνικά επαγγέλματα και την επαγγελματική εκπαίδευση».
Αναφερόμενος στη δική του σχολική εμπειρία, είπε ότι περιελάμβανε και επαγγελματικά και ακαδημαϊκά μαθήματα: «Είναι πολύ καλό να μαθαίνουν τα παιδιά τόσο ακαδημαϊκά όσο και πρακτικά πράγματα, γιατί τα μεν ενισχύουν τα δε, ενώ τα δύο συνιστούν μεγάλο πλεονέκτημα για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα».
Θύμισε επίσης ότι τα αγγλικά δημόσια σχολεία του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα δίδασκαν στους εφήβους ελληνικά, λατινικά, προχωρημένα μαθηματικά και ιστορία σε επίπεδα που αντιστοιχούσαν ή ακόμη και ξεπερνούσαν αυτά των σημερινών προπτυχιακών φοιτητών. «Τα παιδιά και οι έφηβοι έχουν τεράστιες ικανότητες μάθησης. Απλά δεν απαιτούμε αρκετά από αυτούς. Αν ίδρυα ένα σχολείο, θα ήταν αυστηρό και πολύ απαιτητικό», παρατηρεί.
Μηδενική ανοχή στους ταραξίες
Παρά τις τεράστιες δαπάνες των ΗΠΑ ανά μαθητή (δεύτερες μόνο μετά το Λουξεμβούργο), πολλά σχολεία δεν πληρούν τα βασικά πρότυπα. Ο Χέλπριν κατηγορεί την «αρπακτική» συμπεριφορά των συνδικάτων των εκπαιδευτικών, που δίνουν προτεραιότητα στα δικά τους συμφέροντα έναντι εκείνων των μαθητών τους.
Αλλά είπε και κάτι που σπάνια λέγεται: «Τα σχολεία δεν λειτουργούν επειδή διαταράσσονται. Είναι σαν οι φυλακισμένοι να διευθύνουν τη φυλακή». Το περιστατικό με το τσιγάρο είναι απλώς ένα σύμπτωμα μιας χρόνιας κατάστασης. Μη έχοντας την εξουσία οι δάσκαλοι να απομακρύνουν αυτούς που συστηματικά διαταράσσουν την τάξη, το σύνολο υποφέρει, επισημαίνει. «Δεν μπορείς να διδάξεις, αν ένα παιδί τα χαλάει όλα. Αν θυσιάσεις ολόκληρη την τάξη για έναν μαθητή, η εκπαίδευση αποτυγχάνει».
Για το Πανεπιστήμιο, ο Χέλπριν προτείνει να χωριστεί το πρόγραμμα ενός φοιτητή σε τέσσερα διακριτά μέρη, με συγκεκριμένους στόχους το κάθε ένα:
- Ανθρωπιστικές επιστήμες (γλώσσες, λογοτεχνία, μουσική, φιλοσοφία), για την εκτίμηση της αλήθειας και της ομορφιάς.
- Πώς λειτουργεί ο κόσμος (ιστορία, οικονομία, στρατιωτική ιστορία).
- Επιστήμη και τεχνολογία.
- Τεχνικά επαγγέλματα και σωματική εργασία, για την καλλιέργεια της αντοχής.
Το όραμα του Χέλπριν δεν είναι ήπιο. Ξεκινά από το σπίτι, με την εμπλοκή των γονέων, με ενδελεχείς απαντήσεις στα ερωτήματα των παιδιών, με βιβλία που διαβάζονται φωναχτά, με δεξιότητες που διδάσκονται. Απαιτεί αυστηρότητα στις αίθουσες διδασκαλίας, έναν συνδυασμό ακαδημαϊκών μαθημάτων και τεχνικών επαγγελμάτων, αύξηση των προσδοκιών και εξάλειψη του χάους. Και ένα πανεπιστήμιο που να βασίζεται σε τέσσερις στέρεους πυλώνες.
Συνολικά, εστιάζει στη μετάδοση ουσιαστικών γνώσεων, γιατί αυτές είναι που στηρίζουν τον πολιτισμό και επιτρέπουν στα άτομα να ευημερήσουν.
Η πρόταση του Χέλπριν είναι ξεκάθαρη: «Ακολουθήστε τον δύσκολο δρόμο. Αυτό είναι που διαμορφώνει τον χαρακτήρα, τον πολιτισμό και την επιβίωση».
