Τα πρόσφατα αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν έθεσαν σε δοκιμασία την αλυσίδα εφοδιασμού πετρελαίου της Κίνας. Ως ο μεγαλύτερος καταναλωτής ενέργειας στον κόσμο και χώρα που βασίζεται στις εισαγωγές αργού πετρελαίου, η Κίνα αντιμετωπίζει εδώ και καιρό την ενεργειακή ασφάλεια ως βασική εθνική προτεραιότητα.
Ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ έχει επανειλημμένα τονίσει την ανάγκη αυτάρκειας στις ενεργειακές προμήθειες. Το 2021 είχε δηλώσει ότι «το μπολ ρυζιού της ενέργειας πρέπει να βρίσκεται στα δικά μας χέρια», μια φράση που έκτοτε έχει μετατραπεί σε σύνθημα της ενεργειακής πολιτικής του. Η τελευταία σύγκρουση που αφορά το Ιράν ανέδειξε την ευαλωτότητα αυτού του «μπολ ρυζιού».
Σύμφωνα με την εταιρεία ενεργειακών συμβούλων Wood Mackenzie, ο πόλεμος με το Ιράν επηρεάζει σημαντικά την αγορά αργού πετρελαίου, με 15 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως να βρίσκονται υπό απειλή —πέντε φορές μεγαλύτερη επίπτωση από εκείνη που είχε ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Για σύγκριση, οι συνολικές εισαγωγές πετρελαίου της Κίνας πέρυσι ανήλθαν σε 11,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, δηλαδή πάνω από το 70% της συνολικής ζήτησης της χώρας που έφτασε τα 16 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Το Πεκίνο αναμένεται να αντιδράσει προσαρμόζοντας τις αποστολές πετρελαίου και τις πηγές εισαγωγής, καθώς και αξιοποιώντας τα αποθέματα αργού που διαθέτει.
Η Έμμα Λι (Emma Li), αναλύτρια στην εταιρεία ανάλυσης πετρελαϊκών δεδομένων Vortexa, δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι τα δύο τρίτα της ζήτησης αργού πετρελαίου της Κίνας καλύπτονται μέσω της θαλάσσιας αγοράς και συνεπώς ενδέχεται να εκτεθούν σε διαταραχές εφοδιασμού στην περιοχή του Κόλπου.
Ειδικά στη Μέση Ανατολή, το Ιράν και τα άλλα κράτη του Κόλπου αντιστοιχούν περίπου στο μισό των παγκόσμιων εισαγωγών πετρελαίου της Κίνας. Με τα Στενά του Ορμούζ να είναι πρακτικά κλειστά, το μεγαλύτερο μέρος της προσφοράς πετρελαίου της Μέσης Ανατολής δεν μπορεί να φτάσει στην αγορά, σύμφωνα με τη Wood Mackenzie. Κράτη του Κόλπου, μεταξύ των οποίων η Σαουδική Αραβία και το Ιράκ, έχουν αναστείλει ή μειώσει την παραγωγή πετρελαίου σε διάφορες εγκαταστάσεις.
Διαφοροποίηση των πηγών πετρελαίου της Κίνας
Η Κίνα έχει ήδη αυξήσει τις εισαγωγές πετρελαίου από τη Ρωσία κατά τους δύο πρώτους μήνες του έτους, σύμφωνα με τη Vortexa. Η Λι ανέφερε ότι η ετήσια αύξηση των μέσων θαλάσσιων ροών πετρελαίου από τη Ρωσία προς την Κίνα αγγίζει σχεδόν το 50%. Ο όγκος αυξήθηκε από μέσο όρο 1,2 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως πέρυσι σε 1,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως φέτος.
Πριν από τις πρόσφατες στρατιωτικές ενέργειες των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, το Ιράν είχε αυξήσει σημαντικά τις εξαγωγές πετρελαίου. Η Vortexa ανέφερε ότι οι εξαγωγές του ξεπέρασαν τα 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ένα από τα υψηλότερα επίπεδα στην ιστορία.
Παρότι η Κίνα εξακολουθεί να εισάγει το μεγαλύτερο μέρος του ιρανικού πετρελαίου, οι εισαγωγές της μειώθηκαν από τα 1,4 έως 1,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως πέρυσι σε 1,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως φέτος, σύμφωνα με την εταιρεία πληροφοριών για την αγορά πετρελαίου.
Πιθανή απόκρυψη κινεζικών εισαγωγών από το Ιράν
Σύμφωνα με στοιχεία του Global Trade Tracker, η Κίνα σταμάτησε να δημοσιοποιεί στοιχεία για τις εισαγωγές πετρελαίου από το Ιράν το 2022.
Για σύγκριση, σε έκθεση του Ιανουαρίου το Κέντρο για την Παγκόσμια Ενεργειακή Πολιτική του Πανεπιστημίου Columbia ανέφερε ότι τα επίσημα στοιχεία εισαγωγών πετρελαίου της Κίνας από τη Μαλαισία υπερέβαιναν κατά πολύ την παραγωγική ικανότητα της Μαλαισίας και ότι μεγάλο μέρος του πετρελαίου από το Ιράν και τη Βενεζουέλα πιθανότατα επαναχαρακτηριζόταν ως μαλαισιανό.
Οι αναλυτές συμφωνούν ότι το μέγεθος των επιπτώσεων του πολέμου στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου θα εξαρτηθεί από το πόσο καιρό θα παραμείνουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ.
Η Λι εκτιμά ότι τα κρατικά αποθέματα αργού πετρελαίου της Κίνας ανέρχονται σε 900 εκατομμύρια βαρέλια, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε τέσσερις μήνες θαλάσσιων εισαγωγών με βάση τον μέσο όρο του περασμένου έτους.
Σε σημείωμα προς πελάτες στις 5 Μαρτίου, η Vortexa χαρακτήρισε το de facto κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ως «οικονομικό αποκλεισμό εξίσου αποτελεσματικό με έναν ναυτικό αποκλεισμό».
Δύο ημέρες νωρίτερα, μία ημέρα μετά την ανακοίνωση ιρανικών κρατικών μέσων ενημέρωσης ότι οι ιρανικές δυνάμεις θα επέβαλλαν το κλείσιμο των στενών, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε υποδείξει ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει συνοδείες του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ και κρατική ασφάλιση που εκδίδεται από την U.S. International Development Finance Corporation για να διατηρηθεί η ροή ενέργειας. Η εταιρεία ανακοίνωσε στις 6 Μαρτίου σχέδιο παροχής κάλυψης έως και 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε ασφαλιστικές εταιρείες για ζημιές που σχετίζονται με τον πόλεμο στην περιοχή του Κόλπου.
Το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας κάλεσε να υπάρξει άμεση παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Κατά την ετήσια σύνοδο της κινεζικής Βουλής —η οποία θεωρείται όργανο επικύρωσης των αποφάσεων της ηγεσίας— στις 5 Μαρτίου, η Κίνα ανακοίνωσε τον στόχο οικονομικής ανάπτυξης για το 2026. Ο στόχος για φέτος τοποθετείται κάτω από το όριο αναφοράς του 5%, συγκεκριμένα μεταξύ 4,5% και 5%.
