Στις 11 Δεκεμβρίου 2025, ο δημοσιογράφος της «Καθημερινής» Πάσχος Μανδραβέλης δέχθηκε απειλητικό τηλεφώνημα που άφησε εκείνον και τον ευρύτερο δημοσιογραφικό κόσμο σοκαρισμένο. Το περιστατικό αυτό αποτελεί ένα ακόμη κεφάλαιο στον αγώνα για την ελευθερία του Τύπου στην Ελλάδα, συνδυάζοντας τις απειλές κατά δημοσιογράφων με το κρίσιμο σκάνδαλο αγροτικών επιδοτήσεων που συγκλόνισε τη χώρα.
Το απειλητικό τηλεφώνημα και η σύνδεσή του με το σκάνδαλο OΠEKEΠE
Ο Πάσχος Μανδραβέλης περιέγραψε το περιστατικό με ζοφερούς όρους που αποκάλυψαν την ένταση των συγκρούσεων γύρω από το σκάνδαλο του OΠEKEΠE. Όπως δήλωσε, κατά τη διάρκεια του δελτίου ειδήσεων του ΣΚΑΪ, σχολίασε αρνητικά τη συμπεριφορά και τις δηλώσεις του Γιώργου Ξυλούρη κατά τη διάρκεια της Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής για το OΠEKEΠE. Αμέσως μετά, κατά το βράδυ της Πέμπτης 11 Δεκεμβρίου, έλαβε ένα τηλεφώνημα από άγνωστο αριθμό με σκληρές απειλές.
Ο απαλός τόνος που χρησιμοποίησε αρχικά ο Μανδραβέλης κατά την αναφορά του περιστατικού σε συνεντεύξεις κρύβει την ουσία του μηνύματος. «Ένας τύπος μού είπε ότι έχω τρεις μέρες περιθώριο να φύγω από τη χώρα. Ότι θα έχω την τύχη του Καραϊβάζ. Ότι ‘θα σε καθαρίσουμε που τολμάς και βάζεις εσύ στο στόμα σου την Κρήτη’», αναφέρει χαρακτηριστικά. Η αναφορά στον δολοφονημένο δημοσιογράφο Γιώργο Καραϊβάζ είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ο Καραϊβάζ δολοφονήθηκε με δέκα σφαίρες έξω από το σπίτι του, στις 9 Απριλίου 2021.
Όσο για το περιεχόμενο του μηνύματος, ο Μανδραβέλης τόνισε ότι στη συνέχεια του απειλητικού τηλεφωνήματος του ζητήθηκε να εξηγήσει γιατί υποτίθεται ότι είχε κάνει αρνητικά σχόλια για την Κρήτη. Κάτι το οποίο κατηγορηματικά αρνήθηκε ο δημοσιογράφος, εξηγώντας ότι απλώς σχολίασε τη συμπεριφορά του Ξυλούρη ως το «ακρότατο σημείο» μιας ευρύτερης προβληματικής κατάστασης που αφορά τη διανομή παράνομων επιδοτήσεων.
Ο Γιώργος Ξυλούρης, γνωστός ως «Φραπές», είναι ένας γνωστός αγροτοσυνδικαλιστής που βρίσκεται στο κέντρο του σκανδάλου του OΠEKEΠE. Ο άνθρωπος αυτός ελέγχεται από τις αρχές για παρατυπίες, πιθανή νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες επιδοτήσεις και αδικαιολόγητο πλουτισμό. Συγκεκριμένα, ελέγχεται για καταθέσεις 2,5 εκατομμυρίων ευρώ και άλλα περιουσιακά στοιχεία, μεταξύ των οποίων και μία πολυτελής Jaguar.
Κατά τη διάρκεια της Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής, ο Ξυλούρης ήρθε αντιμέτωπος με μια σειρά απαιτητικών ερωτήσεων. Η κατάθεσή του ήταν γεμάτη εντάσεις, με επαναλαμβανόμενη χρήση του «δικαιώματος της σιωπής». Αυτή η στάση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις μεταξύ των βουλευτών, οι οποίοι επεσήμαναν ότι ένας μάρτυρας δεν θα έπρεπε να επικαλείται το δικαίωμα της σιωπής εάν δεν ήταν ύποπτος.
Ο Μανδραβέλης αντιπροσώπευε τον κριτικό έλεγχο που πρέπει να ασκούν οι δημοσιογράφοι σε σχέση με τέτοιες αμφίβολες συμπεριφορές κατά τη διάρκεια κρίσιμων διαδικασιών. Η κάλυψή του για τις εξελίξεις στην Εξεταστική Επιτροπή ήταν δημοσιογραφικό καθήκον.
Το σκάνδαλο του OΠEKEΠE δεν είναι απλώς ένα ζήτημα διαχείρισης κονδυλίων. Αναφέρεται σε ένα εκτεταμένο δίκτυο παράνομων επιδοτήσεων που απομυζούσε ευρωπαϊκά κονδύλια για χρόνια μέσω εικονικών δηλώσεων και ψευδών στοιχείων παραγωγής. Η ευρωπαϊκή επιτροπή αποφάσισε να παρακρατήσει € 392,2 εκατομμύρια από τις αγροτικές επιδοτήσεις της Ελλάδας, κάνοντας τη χώρα τη χειρότερα τιμωρημένη ευρωπαϊκή χώρα για τέτοια παραπτώματα.
Στις αρχές Δεκεμβρίου 2025, οι ελληνικές αρχές ανέφεραν την ανακάλυψη ενός καινούργιου δικτύου παράνομων αγροτικών επιδοτήσεων, που εκτεινόταν από το 2019 έως το 2025, με εκτιμώμενο λάφυρο περίπου € 1,7 εκατομμύριων ευρώ. Δεκαπέντε ύποπτοι συνελήφθησαν, ενώ σαράντα δύο άτομα συνολικά βρίσκονται υπό διερεύνηση.
Μεταξύ των κεντρικών προσώπων του δικτύου συγκαταλέγονται ο γνωστός αγροτοσυνδικαλιστής Μ. Ηλιετζάκης και ο λογιστής Γιώργος Λαμπράκης, διευθυντής της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Ηρακλείου. Ο Λαμπράκης έχει σημαντικές πολιτικές συνδέσεις, καθώς ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης ήταν κουμπάρος στο γάμο του.
Η κρίση της ελευθερίας του Τύπου στην Ελλάδα
Το απειλητικό τηλεφώνημα κατά του Πάσχου Μανδραβέλη δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό αλλά βρίσκεται εντός ενός ευρύτερου τοπίου υπονόμευσης της δημοσιογραφικής ελευθερίας στην Ελλάδα. Η χώρα κατέχει ανησυχητικές θέσεις στις διεθνείς κατατάξεις ελευθερίας του τύπου. Σύμφωνα με τον Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου του 2025 από το Reporters Without Borders (RSF), η Ελλάδα κατέχει την 89η θέση μεταξύ 180 χωρών, με βαθμό 55,37.
Η κατάρρευση της ελευθερίας του Τύπου έχει συγκεκριμένες αιτίες. Από το 2021, η Ελλάδα αντιμετωπίζει συστηματική κρίση που περιλαμβάνει την παρακολούθηση δημοσιογράφων από την εθνική υπηρεσία πληροφοριών (ΕΥΠ), τη δολοφονία του δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ που παραμένει ανεπίλυτη, την απόπειρα δολοφονίας του Στέφανου Χίου και επανειλημμένες απειλές κατά της ζωής δημοσιογράφων.
Ο Γιώργος Καραϊβάζ ήταν ένας έμπειρος δημοσιογράφος που ειδικευόταν σε θέματα οργανωμένου εγκλήματος. Πυροβολήθηκε έξω από το σπίτι του, στις 9 Απριλίου 2021, από δύο άτομα που επέβαιναν σε μοτοποδήλατο. Παρά τη σοβαρότητα του εγκλήματος και τις εκατοντάδες αναφορές ότι συνδέεται με το οργανωμένο έγκλημα και το δημοσιογραφικό έργο του θύματος, η δικαστική διαδικασία κατέληξε σε αθώωση των δύο υπόπτων λόγω έλλειψης αποδείξεων, το 2024.
Η επισφαλής κατάσταση των δημοσιογράφων
Η Human Rights Watch, μέσω μιας εκτεταμένης έρευνας που πραγματοποίησε φέτος, κατέγραψε ένα ευρύ φάσμα τρόπων με τους οποίους οι δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν παρενοχλήσεις, εκφοβισμό και παρακολούθηση στην Ελλάδα. Οι είκοσι δύο δημοσιογράφοι που ρωτήθηκαν περιέγραψαν ένα εχθρικό σε γενικές γραμμές περιβάλλον όσον αφορά την κάλυψη κρίσιμων θεμάτων.
Δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν συστηματική αντίσταση ή άρνηση συμμόρφωσης από δημόσιους αξιωματούχους σχετικά με αιτήματα ελευθερίας πληροφοριών, γεγονός που παρεμποδίζει τη διερευνητική δημοσιογραφία.
Ο Πάσχος Μανδραβέλης έθεσε ένα σημαντικό ζήτημα κατά τη διάρκεια των σχολιασμών του για την Εξεταστική Επιτροπή. Διαμαρτυρήθηκε ότι τα πράγματα που συμβαίνουν δεν παίζονται ούτε σε καφενείο.
Σημαντικό είναι ότι η κάλυψη του σκανδάλου του OΠEKEΠE συνδέεται με ένα μεγαλύτερο πολιτικό σύστημα που φαίνεται να έχει αγοράσει τη σιωπή κάποιων δημοσιογράφων και άλλων ενδιαφερόμενων μερών μέσω συμβιβασμών, προστασίας ή άμεσων απειλών.
Σε οποιονδήποτε πολιτισμό ισχυρίζεται ότι τιμά την ελευθερία του Τύπου, η ασφάλεια των δημοσιογράφων θα έπρεπε να είναι δεδομένη. Δεν υπάρχει ελευθερία του Τύπου όταν οι λειτουργοί του βάλλονται ατιμώρητα από απειλές, επιθέσεις, δολοφονίες.
Μετά τη δολοφονία του Καραϊβάζ, η εξέταση των ελληνικών αρχών ήταν προβληματική, συμπεριλαμβανομένης της παρουσίας της και της συνεργασίας με την Europol, που περιορίστηκε σε αλληλογραφία μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και δεν περιελάμβανε φυσική παρουσία ούτε επιτόπου βοήθεια.
