Ο Γερμανός καγκελάριος Φρήντριχ Μερτς κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να αποδείξει ότι είναι τόσο πρόθυμη όσο και ικανή να δεχθεί νέα μέλη, κατά τη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ με τους ομολόγους τους από τα Δυτικά Βαλκάνια που επιδιώκουν την ένταξή τους στην Ένωση.
Ο Μερτς προέβη στις δηλώσεις αυτές κατά τη διάρκεια συνόδου κορυφής στην παραθαλάσσια πόλη Τίβατ του Μαυροβουνίου, στις 5 Ιουνίου. Οι ηγέτες συζήτησαν το μέλλον της διεύρυνσης της ΕΕ υπό το πρίσμα των ανανεωμένων γεωπολιτικών πιέσεων που προκαλεί ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία και του ανταγωνισμού για επιρροή στη νοτιοανατολική Ευρώπη.
Ο Γερμανός καγκελάριος δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αποδείξει πως είναι ικανή και πρόθυμη να διευρυνθεί, σημειώνοντας ότι αυτό ακριβώς επεδίωκαν να συζητήσουν στη σύνοδο. Όπως σημείωσε, υπάρχει ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων που πρέπει να αντιμετωπιστούν συλλογικά, όμως πάνω απ’ όλα πρέπει να καταστεί σαφές ότι αυτό το τμήμα της Ευρώπης ανήκει στο μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Μερτς αναγνώρισε ότι η διαδικασία διεύρυνσης έχει βαλτώσει τα τελευταία χρόνια. Όπως ανέφερε, το γεγονός ότι δεν έχει ενταχθεί κανένα νέο μέλος εδώ και δεκατρία χρόνια καταδεικνύει ότι υπήρξαν ελλείψεις και από την πλευρά της Ένωσης.
Στη σύνοδο συμμετείχαν οι ηγέτες των έξι χωρών των Δυτικών Βαλκανίων που επιδιώκουν την ένταξή τους στην ΕΕ: η Αλβανία, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Βόρεια Μακεδονία και το Κόσοβο. Κάθε υποψήφια χώρα βρίσκεται σε διαφορετικό στάδιο της ενταξιακής διαδικασίας. Η τελευταία χώρα που εντάχθηκε στην Ένωση ήταν η Κροατία το 2013. Είχαν προηγηθεί η Βουλγαρία και η Ρουμανία το 2007.
Δυτικά Βαλκάνια
Παρά την πολιτική στήριξη στη διεύρυνση, η ένταξη στην ΕΕ παραμένει μια μακρά και απαιτητική διαδικασία. Σύμφωνα με το πλαίσιο διεύρυνσης της Ένωσης, κάθε ευρωπαϊκή χώρα μπορεί να υποβάλει αίτηση ένταξης μόνο εφόσον πληροί τα κριτήρια της Κοπεγχάγης.
Οι προϋποθέσεις αυτές περιλαμβάνουν σταθερούς δημοκρατικούς θεσμούς, σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου, λειτουργική οικονομία της αγοράς και δυνατότητα εφαρμογής και συμμόρφωσης με τη νομοθεσία της ΕΕ. Κάθε στάδιο της ενταξιακής διαδικασίας απαιτεί την έγκριση και των 27 κρατών-μελών, γεγονός που συχνά καθιστά τις διαπραγματεύσεις χρονοβόρες και πολιτικά ευαίσθητες.
Οι έξι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων συμμετέχουν σε ένα ειδικό πλαίσιο ένταξης, γνωστό ως Διαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Το πρόγραμμα αποσκοπεί στην προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για την ένταξη μέσω οικονομικών μεταρρυθμίσεων, στενότερης πολιτικής συνεργασίας και σταδιακής ενσωμάτωσης στους θεσμούς της ΕΕ.
Μεταξύ των υποψήφιων χωρών, το Μαυροβούνιο θεωρείται ευρέως η πλέον προχωρημένη περίπτωση. Με πληθυσμό περίπου 630.000 κατοίκων, το Μαυροβούνιο θεωρείται συχνά μία από τις ευκολότερες χώρες για ενσωμάτωση στην ΕΕ. Ωστόσο, αξιωματούχοι και αναλυτές επισημαίνουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις, ιδίως στους τομείς της διαφθοράς, της διακυβέρνησης και της μεταρρύθμισης της δικαιοσύνης.
Η χώρα έχει θέσει ως στόχο την ένταξή της στην Ένωση έως το 2028, αν και πολλοί παρατηρητές θεωρούν το χρονοδιάγραμμα αυτό φιλόδοξο.
Ο Μερτς ανέφερε σε ανάρτησή του στο X, στις 5 Ιουνίου, ότι η Γερμανία επιθυμεί τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων να ενταχθούν στην ΕΕ «το συντομότερο δυνατόν», παρατηρώντας ότι το γεγονός πως δεν έχουν ενταχθεί νέα μέλη εδώ και δεκατρία χρόνια αναδεικνύει επίσης ελλείψεις της Ένωσης που θα πρέπει να ξεπεραστούν.
Το μέλλον της Ουκρανίας στην ΕΕ
Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης επανήλθε στο προσκήνιο μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022. Η Ουκρανία έχει αναγάγει την ένταξη σε στρατηγική προτεραιότητα, θεωρώντας ότι η προσχώρηση στην ΕΕ θα εδραιώσει τη θέση της στους ευρωπαϊκούς πολιτικούς και οικονομικούς θεσμούς.
Η πρωθυπουργός της Ουκρανίας, Γιούλια Σβιριντένκο, ανέφερε σε ανάρτησή της στο X στις 3 Ιουνίου ότι η χώρα βρίσκεται «ένα βήμα πιο κοντά στην ένταξή της στην ΕΕ», αφού και τα 27 κράτη-μέλη συμφώνησαν να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία και τη Μολδαβία για την πρώτη ομάδα θεμάτων των ενταξιακών συνομιλιών.
Ο Μερτς είχε προτείνει τον προηγούμενο μήνα να δοθεί στο Κίεβο ένα νέο καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους», το οποίο θα επέτρεπε σε Ουκρανούς αξιωματούχους να συμμετέχουν σε συνόδους κορυφής και υπουργικές συναντήσεις της ΕΕ χωρίς δικαίωμα ψήφου. Η πρόταση αυτή θα δημιουργούσε ένα ενδιάμεσο στάδιο μεταξύ του καθεστώτος υποψήφιας χώρας και της πλήρους ένταξης.
Ο νέος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πήτερ Μαγυάρ, εκτίμησε ότι οι αντιρρήσεις της χώρας του σχετικά με την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ ενδέχεται σύντομα να επιλυθούν.
Ο προκάτοχός του, Βίκτορ Ορμπάν, είχε αντιταχθεί σθεναρά στην υποψηφιότητα της Ουκρανίας, χαρακτηρίζοντας αυτό που, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελούσε προσπάθεια της ΕΕ να επιταχύνει τη διαδικασία ένταξης της εμπόλεμης χώρας ως «ανοιχτή κήρυξη πολέμου κατά της Ουγγαρίας».
Ο Μάρκους Φρονμάιερ, ανώτερο στέλεχος του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης στη Γερμανία, της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), επέκρινε σε ανάρτησή του στο X, στις 5 Ιουνίου, τη στήριξη του Μερτς στις φιλοδοξίες της Ουκρανίας για ένταξη στην ΕΕ. Ανέφερε ότι ο Γερμανός καγκελάριος ασκεί πίεση στην Ουγγαρία για την ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ότι η θέση του ως εκπροσώπου εξωτερικής πολιτικής της AfD είναι σαφής: η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Γερμανίας.
Επεσήμανε ότι η ένταξη της Ουκρανίας θα συνεπαγόταν «τεράστια οικονομικά βάρη και κίνδυνο πολέμου» για τη Γερμανία και δεσμεύτηκε ότι μια κυβέρνηση υπό την ηγεσία του AfD θα αντιτασσόταν στην ένταξη της χώρας στην Ένωση.
