Μέρες πριν από τη Διεθνή Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις 10 Δεκεμβρίου, ένα νέο κύμα καταστολής σε όλη την Κίνα προκάλεσε εκ νέου εξέταση από διεθνείς οργανώσεις.
Πρόσφατες αναφορές καταγράφουν τη συρρίκνωση του χώρου δράσης της κοινωνίας των πολιτών, αυθαίρετες κρατήσεις και αδιαφανείς νομικές διαδικασίες υπό το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ), με επιπτώσεις σε ακτιβιστές, πολιτικούς αντιφρονούντες, θρησκευτικές κοινότητες και δικηγόρους ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ακτιβιστές στερούνται τις δέουσες νομικές διαδικασίες
Υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν ότι το συνολικό περιβάλλον δικαιωμάτων στην Κίνα έχει γίνει αισθητά πιο περιορισμένο τα τελευταία χρόνια.
Νωρίτερα μέσα στον μήνα, δικαστήριο στην πόλη Σινγιάνγκ, στην επαρχία Χενάν, επικύρωσε ποινή τριών ετών σε βάρος του ακτιβιστή εργασιακών δικαιωμάτων Σινγκ Γουανγκλί (Xing Wangli), ο οποίος καταδικάστηκε για την κατηγορία της «πρόκλησης καβγάδων και δημιουργίας ταραχών» και μεταφέρθηκε στη φυλακή λίγο μετά την ετυμηγορία.
Η συγκεκριμένη κατηγορία χρησιμοποιείται συστηματικά για τη στοχοποίηση αντιφρονούντων.
Ο γιος του, Σινγκ Τζιαν (Xing Jian), που σήμερα ζει στη Νέα Ζηλανδία, είπε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι ο πατέρας του παρέμεινε σε πλήρη απομόνωση καθ’ όλη τη διάρκεια της κράτησής του, χωρίς επικοινωνία με τον έξω κόσμο.
Ο Σινγκ στοχοποιείται επί χρόνια για την ακτιβιστική του δράση και έχει ήδη φυλακιστεί πέντε φορές, εκτίνοντας συνολικά 12 χρόνια και 8 μήνες, χωρίς να συνυπολογίζονται περίοδοι εξωδικαστικής κράτησης, παρακολούθησης ή διοικητικής κράτησης.
Ο Σινγκ Τζιαν ανέφερε ότι η υπόθεση αυτή δείχνει ένα ξεκάθαρο μοτίβο στοχοποίησης και πρόσθεσε ότι η πίεση που ασκείται εκτείνεται και πέρα από τα σύνορα της Κίνας.
Διαδηλωτές παραμένουν αγνοούμενοι
Την ίδια στιγμή, οι συμμετέχοντες στις διαδηλώσεις του 2022 με τα λευκά χαρτιά — τις πανεθνικές κινητοποιήσεις κατά των περιορισμών για την COVID-19 — εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν νομικές συνέπειες. Πολλοί νεαροί διαδηλωτές φέρεται να κατηγορήθηκαν ή να δικάστηκαν κεκλεισμένων των θυρών το 2024 και το 2025.
Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία είναι η μακροχρόνια εξαφάνιση ορισμένων συμμετεχόντων στις κινητοποιήσεις. Ένας νεαρός άνδρας από τη Ναντζίνγκ, που ταυτοποιείται μόνο με το ψευδώνυμο «Σιάο Φανγκ», είπε στην Epoch Times ότι ο Λι Κανγκμένγκ (Li Kangmeng), φοιτητής στο Κολλέγιο Επικοινωνίας Ναντζίνγκ, ο οποίος είχε σηκώσει ένα λευκό χαρτί κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων, αγνοείται εδώ και χρόνια.
Ο ίδιος ανέφερε ότι προσπαθούν επίμονα να μάθουν πού βρίσκεται ο Λι Κανγκμένγκ και ότι επισκέφθηκαν ακόμη και το κολλέγιο, χωρίς ωστόσο να καταφέρουν να τον εντοπίσουν.
Έκθεση του περιοδικού The Diplomat του περασμένου μήνα σημείωσε ότι η εξέλιξη των υποθέσεων που σχετίζονται με τις διαδηλώσεις των λευκών χαρτιών συνεχίζεται σε όλη τη χώρα, παραθέτοντας στοιχεία σύμφωνα με τα οποία περισσότεροι από εκατό συμμετέχοντες έχουν κρατηθεί από τα τέλη του 2022.
Ορισμένοι από αυτούς κατηγορήθηκαν ή καταδικάστηκαν μέσα στο τελευταίο έτος, συχνά χωρίς οι οικογένειες να λαμβάνουν ενημέρωση για την πορεία των δικαστικών διαδικασιών.
Αυξανόμενη πίεση σε δικηγόρους ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Το διεθνές ενδιαφέρον έχει ενταθεί και για τη μεταχείριση των Κινέζων δικηγόρων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η οργάνωση Human Rights Watch έχει καταγράψει την εξαφάνιση του γνωστού δικηγόρου ανθρωπίνων δικαιωμάτων Γκάο Τζισένγκ (Gao Zhisheng), ο οποίος αγνοείται εδώ και περισσότερα από οκτώ χρόνια, χωρίς να υπάρχει δημόσια πληροφορία για τον τόπο κράτησης ή την κατάσταση της υγείας του.
Ένας άλλος δικηγόρος, ο Σια Λιν (Xia Lin), έχει αποκοπεί από τον έξω κόσμο από τότε που καταδικάστηκε το 2016 σε 12ετή κάθειρξη για τη διαχείριση πολιτικά ευαίσθητων υποθέσεων.
Παράλληλα, ο γνωστός δικηγόρος Γιου Γουενσένγκ (Yu Wensheng) εκτίει ποινή τριών ετών κατηγορούμενος για «υποκίνηση ανατροπής». Φέτος, του επετράπη να συναντήσει για λίγο τη σύζυγό του, Σου Γιαν (Xu Yan), και τον γιο τους, στην πρώτη οικογενειακή επίσκεψη μετά από δύο χρόνια.
Σε κοινή τους ανακοίνωση τον Ιούλιο, η Amnesty International και η Human Rights Watch επεσήμαναν ότι, από τη μαζική καταστολή σε βάρος δικηγόρων το 2015 — γνωστή ως «καταστολή της 9ης Ιουλίου» (709) — οι Κινέζοι δικηγόροι ανθρωπίνων δικαιωμάτων συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν κρατήσεις, εξαφανίσεις, παρενοχλήσεις και πολιτικά υποκινούμενες διαδικασίες χορήγησης ή ανανέωσης άδειας άσκησης επαγγέλματος.
Πολλοί δικηγόροι και οι οικογένειές τους αναφέρουν ότι οι συνθήκες έγιναν ακόμη πιο αυστηρές το τελευταίο έτος, με ορισμένα δικηγορικά γραφεία να λαμβάνουν εντολή να ενισχύσουν την εποπτεία του ΚΚΚ και να περιορίσουν την ενασχόλησή τους με υποθέσεις δημοσίου συμφέροντος.
Δικηγόρος στη Σάντονγκ, εξοικειωμένος με την ετήσια διαδικασία αδειοδότησης, είπε στην Epoch Times ότι πολλοί συνάδελφοί του δεν είναι πλέον διατεθειμένοι να αναλαμβάνουν πολιτικά ευαίσθητες υποθέσεις.
Ο ίδιος εξήγησε ότι εδώ και καιρό δεν επιτρέπεται στους δικηγόρους της Σαγκάης να χειρίζονται υποθέσεις αυτού του είδους χωρίς έγκριση και ότι το Πεκίνο, η Σάντονγκ και η Χενάν χρησιμοποιούν επίσης τις ετήσιες αναθεωρήσεις των αδειών ως μέσο πίεσης. Όπως εξήγησε, η ανάληψη υποθέσεων που αφορούν την πολιτική έκφραση, ανεπίσημες εκκλησίες, ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ και άλλα ζητήματα δικαιωμάτων προϋποθέτει εκ των προτέρων έγκριση από τις αρχές.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εάν δικηγόροι αρνηθούν αιτήματα της αστυνομίας, κινδυνεύουν να χάσουν την άδεια άσκησης επαγγέλματος την επόμενη χρονιά, ενώ τα δικηγορικά τους γραφεία μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπα με επίσημες πιέσεις.
Εφόδοι, συλλήψεις και μυστικές δίκες πιστών
Θρησκευτικές κοινότητες — μεταξύ αυτών ανεπίσημες χριστιανικές ομάδες και ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ — έχουν επίσης βρεθεί αντιμέτωπες με εντεινόμενη πίεση το τελευταίο έτος.
Η Human Rights Watch ανέφερε στις 14 Οκτωβρίου ότι οι αρχές εξαπέλυσαν στις αρχές Οκτωβρίου συντονισμένες εφόδους εναντίον της Εκκλησίας Σιών, ενός μεγάλου δικτύου ανεπίσημων χριστιανικών εκκλησιών που εκτείνεται στο Πεκίνο, τη Σαγκάη, την επαρχία Τζετζιάνγκ και ακόμη τέσσερις πόλεις. Σχεδόν τριάντα πάστορες, ευαγγελιστές και μέλη τέθηκαν υπό κράτηση.
Το πρακτορείο Reuters ανέφερε ότι τουλάχιστον δεκαοκτώ ηγετικά στελέχη της εκκλησίας συνελήφθησαν επίσημα και αντιμετωπίζουν πιθανές ποινές φυλάκισης έως και τριών ετών.
Ένας πάστορας ανεπίσημης εκκλησίας στην πόλη Ανιάνγκ της Κίνας είπε στην Epoch Times ότι η ενορία του έχει κληθεί για ανάκριση πολλές φορές μέσα στη χρονιά και ότι τους έχει γνωστοποιηθεί πως πρέπει να περιορίσουν τον αριθμό των πιστών που συμμετέχουν και να ζητούν έγκριση για τις θρησκευτικές τους δραστηριότητες.
Σύμφωνα με όσα μετέφερε, οι αρχές τους έχουν ενημερώσει ότι στις συναθροίσεις στα σπίτια μπορούν να συμμετέχουν μόνο μέλη της ίδιας οικογένειας και ότι άτομα εκτός οικογενειακού κύκλου δεν επιτρέπονται. Ανέφερε επίσης ότι οι κρατικοί αξιωματούχοι ασφαλείας τους προέτρεψαν να πηγαίνουν στις κρατικά ελεγχόμενες εκκλησίες «Τριών Εαυτών» και τους τόνισαν ότι οι μη καταγεγραμμένες συναθροίσεις θεωρούνται παράνομες.
Το κομμουνιστικό καθεστώς εφάρμοσε το «Πατριωτικό Κίνημα Τριών Εαυτών», οργανώνοντας τις χριστιανικές εκκλησίες σε μια οντότητα εποπτευόμενη από το ΚΚΚ. Όσα διδάσκονται σε αυτές τις κρατικά αναγνωρισμένες εκκλησίες έχουν εγκριθεί από το κόμμα.
Η Επιτροπή των Ηνωμένων Πολιτειών για τη Διεθνή Θρησκευτική Ελευθερία (United States Commission on International Religious Freedom – USCIRF) ανέφερε τον Μάρτιο ότι πολυάριθμοι ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ συνελήφθησαν ή καταδικάστηκαν το 2024 και το 2025 για τη διοργάνωση συναθροίσεων ή τη διανομή ενημερωτικού υλικού.
Συγγενείς τους είπαν στην Epoch Times ότι οι συλλήψεις έγιναν χωρίς επίσημα έγγραφα και ότι στη συνέχεια ήταν εξαιρετικά δύσκολο να εξασφαλιστούν πληροφορίες για τους κρατούμενους.
Κάτοικος της επαρχίας Τζίλιν, με γνώση υποθέσεων σχετικών με το Φάλουν Γκονγκ, είπε στην Epoch Times ότι η αστυνομία και τα δικαστήρια αντιμετωπίζουν τις υποθέσεις του Φάλουν Γκονγκ με ακραία μυστικότητα, ότι οι δίκες διεξάγονται συχνά κεκλεισμένων των θυρών και ότι οι ίδιοι δεν έχουν καν τη δυνατότητα να διατυπώσουν ερωτήματα για τις υποθέσεις αυτές.
Το Φάλουν Γκονγκ, γνωστό και ως Φάλουν Ντάφα, είναι μια πνευματική άσκηση που βασίζεται στις αρχές της αλήθειας, της καλοσύνης και της ανεκτικότητας. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο κοινό στην Κίνα το 1992 και εξαπλώθηκε γρήγορα από στόμα σε στόμα, φθάνοντας, σύμφωνα με εκτιμήσεις, τα 70 έως 100 εκατομμύρια ασκούμενους μέχρι το 1999.
Το ΚΚΚ, φοβούμενο ότι η δημοτικότητα του Φάλουν Γκονγκ απειλούσε την εξουσία του καθεστώτος, ξεκίνησε στις 20 Ιουλίου 1999 μια σκληρή εκστρατεία για την εξάλειψη της άσκησης. Έκτοτε, άγνωστος αριθμός ασκουμένων υποβάλλεται σε αυθαίρετη κράτηση, καταναγκαστική εργασία, βασανιστήρια και, σε ορισμένες περιπτώσεις, θάνατο μέσω βίαιης αφαίρεσης οργάνων.
Περισσότεροι περιορισμοί, αυστηρότεροι έλεγχοι
Η Human Rights Watch και οι εκθέσεις του υπουργείου Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών για τα ανθρώπινα δικαιώματα καταγράφουν την αυξανόμενη περιστολή της ελευθερίας λόγου στην Κίνα υπό το ΚΚΚ. Σύμφωνα με την πλατφόρμα China Digital Times, πολλοί Κινέζοι χρήστες του διαδικτύου τέθηκαν υπό κράτηση το 2024 και το 2025 για αναρτήσεις σχετικές με ζητήματα δημοσίου ενδιαφέροντος.
Οικογένειες καταγγέλλουν ότι η αστυνομία ζητά συστηματικά από τους κρατουμένους να διαγράφουν τους λογαριασμούς τους μετά την κράτηση.
Ένας χρήστης, που αναφέρεται μόνο με το επώνυμο Λιου, είπε στην Epoch Times ότι οι λογαριασμοί του στις πλατφόρμες WeChat και Weibo έχουν αποκλειστεί επανειλημμένα. Πρόκειται για κινεζικές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης που λειτουργούν υπό την εποπτεία των κρατικών λογοκριτών.
Ο Λιου ανέφερε ότι του έχουν μπλοκάρει επτά ή οκτώ λογαριασμούς και ότι, με τον καιρό, η πλατφόρμα άρχισε να αποκλείει τους λογαριασμούς του ακόμη και όταν δεν δημοσίευε τίποτα. Σύμφωνα με τον ίδιο, την προηγούμενη εβδομάδα του έκλεισαν έναν ακόμη λογαριασμό και εκτιμά ότι οι αρχές εντόπισαν το μοντέλο του τηλεφώνου του και τη διεύθυνση IP για να τον παρακολουθούν.
Ο Λι Λι (Li Li), ακαδημαϊκός με ειδίκευση στο νομικό σύστημα της Κίνας, είπε στην Epoch Times ότι το 2025 χαρακτηρίζεται από περαιτέρω σκλήρυνση και περιστολή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με τις αδιαφανείς νομικές διαδικασίες να αποτελούν βασικό σημείο τριβής.
Ο Λι εκτιμά ότι ολοένα και περισσότερα δημόσια περιστατικά διοχετεύονται πλέον στη δικαστική οδό και υπογράμμισε ότι θα χρειαστεί να παρακολουθηθεί στενά το πώς θα εξελιχθούν τόσο ο χώρος της δημόσιας έκφρασης όσο και το νομικό σύστημα μέσα στον επόμενο χρόνο.
Του Michael Zhuang
Με τη συμβολή του Xin Ling
