Ο Δεκέμβριος του 2025 αποτελεί σημείο καμπής για τον ελληνικό πρωτογενή τομέα. Αγρότες, κτηνοτρόφοι και ψαράδες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σειρά δομικών προβλημάτων που είχαν συσσωρευθεί για χρόνια και οξύνθηκαν απότομα μέσα σε λίγους μόλις μήνες. Η συμπαράσταση των ψαράδων της Μαγνησίας στα αγροτικά μπλόκα δεν ήταν μια απλή πράξη αλληλεγγύης· ανέδειξε την κοινή μοίρα διαφορετικών παραγωγικών ομάδων, οι οποίες, αν και δραστηριοποιούνται σε διαφορετικό περιβάλλον — γη και θάλασσα — αντιμετωπίζουν πανομοιότυπα εμπόδια: υψηλό κόστος παραγωγής, ανεπαρκείς ενισχύσεις, εξάρτηση από κοινοτικούς πόρους, αργοπορημένες αποζημιώσεις και έντονη γραφειοκρατία.
Η πιο χαρακτηριστική στιγμή αυτής της ενότητας ήταν στις 10 Δεκεμβρίου 2025, όταν αγρότες και κτηνοτρόφοι από τα τρία μεγάλα μπλόκα της Θεσσαλίας κατέφθασαν στο εμπορικό λιμάνι του Βόλου. Εκεί, οι ψαράδες της Μαγνησίας επέλεξαν να μην παραμείνουν θεατές. Με τις βάρκες τους σχημάτισαν έναν θαλάσσιο αποκλεισμό, τον οποίο συντόνισαν με τον αποκλεισμό της στεριάς από τα τρακτέρ. Η δράση τους δεν περιορίστηκε σε απλή παρουσία· χρησιμοποίησαν καπνογόνα και εμφανίστηκαν με πλήρη διάταξη, αποδεικνύοντας ότι η κινητοποίηση της θάλασσας μπορεί να σταθεί ισότιμα δίπλα στην κινητοποίηση της γης. Η συμβολική αυτή κίνηση υπογράμμισε την κοινή ταυτότητα των κλάδων. Στην πράξη, τόσο οι ψαράδες όσο και οι αγρότες θεωρούν ότι ο αγώνας του ενός είναι άμεσα συνδεδεμένος με την επιβίωση του άλλου. Παρά το γεγονός ότι η κινητοποίηση στο λιμάνι τερματίστηκε έπειτα από εκκλήσεις των αρχών, το μήνυμα θεωρήθηκε ισχυρό και πολυεπίπεδο.
Για να γίνει κατανοητή η ένταση των αντιδράσεων, πρέπει να ιδωθεί το ευρύτερο πλαίσιο της κρίσης. Στο επίκεντρο των κινητοποιήσεων βρέθηκε το «πάγωμα» κοινοτικών επιδοτήσεων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μετά από έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για εκτεταμένη απάτη σε δηλώσεις εκτάσεων και ζωικού κεφαλαίου. Η απόφαση αυτή μπλόκαρε ποσό ύψους 600 εκατομμυρίων ευρώ και προκάλεσε άμεση έλλειψη ρευστότητας σε χιλιάδες αγρότες, κτηνοτρόφους αλλά και αλιείς, οι οποίοι βασίζονται στις κοινοτικές ενισχύσεις για τη λειτουργία των εκμεταλλεύσεών τους. Ταυτόχρονα, η κρίση της ευλογιάς των προβάτων στέρησε από εκατοντάδες κτηνοτρόφους μεγάλο μέρος ή και το σύνολο των κοπαδιών τους. Παρά τις δεσμεύσεις για αποζημιώσεις, πολλοί παραγωγοί καταγγέλλουν μεγάλες καθυστερήσεις στις πληρωμές, την ώρα που τα λειτουργικά τους έξοδα αυξάνονται και οι υποχρεώσεις τους συνεχίζουν να τρέχουν.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι ψαράδες της Μαγνησίας βρέθηκαν με τη σειρά τους αντιμέτωποι με παγιωμένα προβλήματα. Η υποχρεωτική χρήση πιστοποιημένων ζυγαριών, οι πολύπλοκες διαδικασίες καταγραφής των αλιευμάτων, η καθυστέρηση αποζημιώσεων για ζημίες και η άνοδος του κόστους των καυσίμων επιβαρύνουν σημαντικά την οικονομική τους δραστηριότητα. Για πολλούς, η συμμετοχή στις κινητοποιήσεις των αγροτών δεν ήταν μόνο συμβολική, αλλά αναγνώριση ότι οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν είναι κοινές και ότι οι λύσεις απαιτούν ενιαία διεκδίκηση και πίεση.
Τα αιτήματα των παραγωγών, ανεξαρτήτως αν προέρχονται από τη γη ή τη θάλασσα, έχουν σημαντικές ομοιότητες. Στο κέντρο όλων των κινητοποιήσεων βρίσκεται η ανάγκη δραστικής μείωσης του κόστους παραγωγής, από το ρεύμα και το πετρέλαιο έως τις ζωοτροφές και τα υλικά συντήρησης. Παράλληλα, ζητείται η διασφάλιση ενός βιώσιμου εισοδήματος μέσα από την αναθεώρηση των τιμών πώλησης, οι οποίες — όπως υποστηρίζουν οι παραγωγοί — δεν καλύπτουν πλέον ούτε το ελάχιστο κόστος λειτουργίας. Η άμεση καταβολή των χρωστούμενων ενισχύσεων και αποζημιώσεων αποτελεί επίσης βασικό αίτημα, καθώς οι καθυστερήσεις δημιουργούν αδιέξοδα που επηρεάζουν ολόκληρα νοικοκυριά. Τέλος, υπάρχει μια κοινή αντίληψη ότι η ποινικοποίηση των κινητοποιήσεων και οι παρεμβάσεις καταστολής υπονομεύουν το δικαίωμα των εργαζομένων του πρωτογενούς τομέα να διεκδικούν τα δικαιώματά τους.
Η ενότητα που εκφράστηκε στο λιμάνι του Βόλου κατέδειξε ότι ο πρωτογενής τομέας βρίσκεται ενώπιον μιας κρίσης που δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικά μέτρα. Η γεωργία και η αλιεία αποτελούν τους δύο πυλώνες της ελληνικής πρωτογενούς παραγωγής. Όταν ένας από αυτούς υποχωρεί, ολόκληρη η δομή της επισιτιστικής αλυσίδας απειλείται. Το συμβολικό μήνυμα των ψαράδων της Μαγνησίας ήταν ότι η λύση βρίσκεται στη συνεργασία και στη συλλογική δράση· ότι οι διαφορετικοί κλάδοι του πρωτογενούς τομέα δεν έχουν την πολυτέλεια να διεκδικούν απομονωμένα, αλλά πρέπει να συγκροτούν κοινό μέτωπο απέναντι στις κοινές προκλήσεις.
Παρότι ο θαλάσσιος αποκλεισμός διήρκεσε λίγες μόνο ώρες, οι κινητοποιήσεις συνεχίζονται σε ολόκληρη τη χώρα. Αγρότες και κτηνοτρόφοι συζητούν νέα σημεία αποκλεισμού και νέες μορφές πίεσης, ενώ και οι ψαράδες δηλώνουν ότι είναι έτοιμοι να προχωρήσουν σε κλιμάκωση εάν δεν υπάρξει ανταπόκριση. Οι αποφάσεις των συλλογικών οργάνων που θα ακολουθήσουν κατά τις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να καθορίσουν και την τροχιά του αγώνα μέσα στο 2026.
