Η ισραηλινή κυβέρνηση ενέκρινε ομόφωνα στις 28 Ιουνίου πρόταση για την επίσημη αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων, εγκαταλείποντας τη μακρόχρονη επιφυλακτική στάση της χώρας και προκαλώντας την άμεση καταδίκη της Τουρκίας. Ο υπουργός Εξωτερικών Γεδεών Σάαρ χαρακτήρισε την αναγνώριση ηθικό και ιστορικό καθήκον, τονίζοντας ότι «ποτέ δεν είναι αργά για να γίνει το σωστό».
Μετά την ομόφωνη έγκρισή της από το υπουργικό συμβούλιο, η πρόταση αναμένεται να υποβληθεί στην Κνεσέτ για περαιτέρω εξέταση.
Η Γενοκτονία των Αρμενίων άρχισε στις 24 Απριλίου 1915, με τη σύλληψη, την εκτόπιση και τη δολοφονία Αρμενίων κληρικών, πολιτικών ηγετών και διανοουμένων στην Κωνσταντινούπολη. Σύμφωνα με τον Σάαρ, η οθωμανική κυβέρνηση εξαπέλυσε συστηματική εκστρατεία διώξεων μέσω καταναγκαστικής εργασίας, εκτοπίσεων και πορειών θανάτου στην έρημο της Συρίας, με αποτέλεσμα περίπου 1,5 εκατομμύριο Αρμένιοι να χάσουν τη ζωή τους και να καταστραφεί αρμενική πολιτιστική κληρονομιά αιώνων στην Ανατολία.
Περισσότερες από τριάντα χώρες έχουν ήδη αναγνωρίσει τη Γενοκτονία των Αρμενίων, μεταξύ των οποίων οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Γαλλία, η Γερμανία, ο Καναδάς, η Ιταλία, η Ελλάδα και η Ρωσία. Ο Σάαρ εκτίμησε ότι έχει έρθει η ώρα το Ισραήλ, ως εβραϊκό κράτος, να υιοθετήσει επισήμως αυτή τη θέση, απορρίπτοντας παράλληλα τις αιτιάσεις ότι η πρωτοβουλία αποτελεί αντίποινα κατά της τουρκικής κυβέρνησης. Όπως υποστήριξε, το γεγονός ότι η Τουρκία προωθεί ψευδείς αφηγήσεις εις βάρος του Ισραήλ δεν της παρέχει ασυλία απέναντι στις ιστορικές αλήθειες.
Η Τουρκία καταδικάζει την απόφαση
Η πρωτοβουλία φέρνει το Ισραήλ μεταξύ των χωρών που αναγνωρίζουν επισήμως τη Γενοκτονία των Αρμενίων, χαρακτηρισμό τον οποίο η Τουρκία εξακολουθεί να απορρίπτει. Οι σχέσεις των δύο χωρών έχουν επιδεινωθεί σταδιακά από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να επικρίνει επανειλημμένα τη στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ και Ισραηλινούς αξιωματούχους να καταδικάζουν τη ρητορική της Άγκυρας και τις περιφερειακές της πολιτικές.
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστήριξε ότι η απόφαση του Ισραήλ επιχειρεί να αποσπάσει την προσοχή από τις κατηγορίες που σχετίζονται με τον πόλεμο στη Γάζα. Σε ανακοίνωσή του ανέφερε ότι η ισραηλινή κυβέρνηση, η οποία ασκεί συστηματικές διώξεις κατά του παλαιστινιακού λαού ενώπιον ολόκληρου του κόσμου και βρίσκεται σήμερα ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου στην υπόθεση που αφορά την τέλεση του εγκλήματος της γενοκτονίας κατά των κατοίκων της Γάζας, επιδιώκει να συγκαλύψει τα δικά της εγκλήματα μέσω της πολιτικής απόφασης που υιοθέτησε για τα γεγονότα του 1915.
Η ανακοίνωση χαρακτήρισε επίσης την ισραηλινή απόφαση «κακόβουλη απόπειρα» που αγνοεί τα νομικά και ιστορικά δεδομένα, ενώ Τούρκοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι θα συνεχίσουν να εργάζονται για αυτό που περιέγραψαν ως απόδοση ευθυνών για τις ενέργειες του Ισραήλ στην περιοχή.
Το Αζερμπαϊτζάν ζητά την αναθεώρηση της απόφασης
Το Αζερμπαϊτζάν επέκρινε επίσης την ισραηλινή πρωτοβουλία, χαρακτηρίζοντάς την στις 29 Ιουνίου «ζήτημα σοβαρής ανησυχίας» και υποστηρίζοντας ότι διαστρεβλώνει την ιστορική πραγματικότητα. Σε ανακοίνωσή του, το υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε ότι η μετατροπή ενός σύνθετου ιστορικού ζητήματος σε πολιτική απόφαση, χωρίς επαρκή νομική ή ακαδημαϊκή τεκμηρίωση, είναι απαράδεκτη.
Αζέροι αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι η απόφαση δεν θα προωθήσει τη συμφιλίωση ούτε την αμοιβαία κατανόηση, αλλά θα εμβαθύνει τις υφιστάμενες διαιρέσεις και θα υπονομεύσει τις προσπάθειες για ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή. Το Μπακού κάλεσε την ισραηλινή κυβέρνηση να ανακαλέσει την απόφασή της, τονίζοντας παράλληλα ότι παραμένει προσηλωμένο στη διαφύλαξη της ιστορικής αλήθειας, στον σεβασμό των αρχών του Διεθνούς Δικαίου και στην προώθηση της ειρήνης και της σταθερότητας.
Η στάση του Αζερμπαϊτζάν αντανακλά και τις στενές σχέσεις του με την Τουρκία, η οποία στηρίζει επί μακρόν το Μπακού σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο. Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών περιγράφει τη σχέση αυτή ως στρατηγική εταιρική σχέση που χρονολογείται από την ανεξαρτησία του Αζερμπαϊτζάν το 1991.
Η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν παραμένουν σε αντιπαράθεση για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ από τα τέλη της δεκαετίας του 1980. Η σύγκρουση οδήγησε σε πολέμους τη δεκαετία του 1990 και το 2020, με δεκάδες χιλιάδες νεκρούς, ενώ οι Αρμένιοι εγκατέλειψαν την περιοχή μετά από την επίθεση που εξαπέλυσε το Αζερμπαϊτζάν το 2023.
Η ειρηνευτική συμφωνία που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση της κυβέρνησης Τραμπ τον Αύγουστο του 2025 προέβλεπε ότι οι δύο χώρες θα παύσουν να προβάλλουν εδαφικές διεκδικήσεις, θα απέχουν από τη χρήση βίας και θα δεσμευθούν να τηρούν το Διεθνές Δίκαιο.
