Οι ειδικοί απεσταλμένοι των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ μεταβαίνουν στο Πακιστάν στις 25 Απριλίου, έπειτα από αίτημα της ιρανικής πλευράς για συνάντηση, σύμφωνα με την εκπρόσωπο Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ.
Η Λέβιτ επιβεβαίωσε την κίνηση σε συνέντευξή της στο Fox News στις 24 Απριλίου, αναφέροντας ότι το αίτημα για τη συνάντηση προήλθε από την ιρανική πλευρά, καθώς έχει συμφωνηθεί κατάπαυση του πυρός μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν. Σε μεταγενέστερες δηλώσεις της σε δημοσιογράφους, η Λέβιτ ανέφερε ότι τις τελευταίες ημέρες καταγράφεται πρόοδος από την πλευρά του Ιράν.
Την Παρασκευή 24 Απριλίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στο Reuters ότι η Τεχεράνη σχεδιάζει να υποβάλει πρόταση για την ικανοποίηση των αμερικανικών απαιτήσεων, σημειώνοντας ότι οι Ιρανοί καταθέτουν μια πρόταση και ότι θα φανεί πώς θα εξελιχθεί.
Ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς, ο οποίος ηγείται των διαπραγματεύσεων, δεν θα μεταβεί στο Ισλαμαμπάντ, αλλά θα παραμείνει στις Ηνωμένες Πολιτείες μαζί με τον πρόεδρο, τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και την ομάδα εθνικής ασφάλειας, σε ετοιμότητα για περαιτέρω εξελίξεις. Η ίδια αξιωματούχος σημείωσε ότι, εφόσον χρειαστεί, όλοι θα είναι έτοιμοι να ταξιδέψουν στο Πακιστάν.
Όπως εξήγησε, ο στόχος της επιχείρησης «Epic Fury» ήταν να διασφαλιστεί ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο και ότι η διαδικασία έχει πλέον μεταβεί σε διπλωματική φάση με σκοπό την επίτευξη συμφωνίας. Ωστόσο, προηγούμενες συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ στις 11 και 12 Απριλίου δεν απέδωσαν αποτελέσματα.
Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί επιβεβαίωσε επίσκεψη στο Ισλαμαμπάντ στις 25 Απριλίου, με στόχο τη διερεύνηση επανέναρξης των συνομιλιών με τις ΗΠΑ, χωρίς να έχει προγραμματιστεί συνάντηση με Αμερικανούς διαπραγματευτές.
Οικονομικές κυρώσεις
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν την οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη. Το υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις σε κινεζικό διυλιστήριο και σε 40 ναυτιλιακές εταιρείες και πλοία που θεωρείται ότι στηρίζουν την ιρανική πετρελαϊκή οικονομία. Η απόφαση στοχεύει στον περιορισμό βασικής πηγής εσόδων για το Ιράν, τα οποία, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, χρηματοδοτούν δραστηριότητες της Τεχεράνης στη Μέση Ανατολή και απειλές κατά των αμερικανικών συμφερόντων.
Στο επίκεντρο των κυρώσεων βρίσκεται η Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery Co., ένα από τα μεγαλύτερα ανεξάρτητα διυλιστήρια της Κίνας και σημαντικός αγοραστής ιρανικού πετρελαίου. Σύμφωνα με το υπουργείο, η εταιρεία έχει αγοράσει πετρέλαιο αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ από το 2023 λαμβάνει φορτία από τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις, αποφέροντας εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια στον ιρανικό στρατό.
Η Κίνα απορροφά περίπου το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, με μικρά και μεσαία διυλιστήρια να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο. Στο πλαίσιο των κυρώσεων εντοπίστηκαν επίσης πλοία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», μεταξύ των οποίων δεξαμενόπλοια από το Χονγκ Κονγκ που έχουν μεταφέρει μεγάλες ποσότητες ιρανικών καυσίμων.
Οι κυρώσεις αποκλείουν τις στοχοποιημένες οντότητες από συναλλαγές με τις ΗΠΑ και προβλέπουν ποινές για όσους τις υποστηρίζουν, προστιθέμενες σε περισσότερους από 1.000 ήδη καταγεγραμμένους σε σχετικές λίστες. Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσσεντ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να περιορίζουν το δίκτυο που επιτρέπει στο Ιράν να διαθέτει το πετρέλαιό του στις διεθνείς αγορές, προειδοποιώντας ότι όσοι διευκολύνουν αυτές τις ροές κινδυνεύουν με κυρώσεις.
Ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Τόμμυ Πίγκοτ χαρακτήρισε τις ενέργειες αυτές μέρος της εκστρατείας «μέγιστης πίεσης», με στόχο την απόδοση ευθυνών στην Τεχεράνη για την περιφερειακή της πολιτική, επισημαίνοντας ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει να αποτρέψει τη χρήση παράνομων εσόδων από το πετρέλαιο για την προώθηση της στρατηγικής του ιρανικού καθεστώτος.
Ναυτικός αποκλεισμός
Παράλληλα με τις διπλωματικές και οικονομικές κινήσεις, ενισχύεται και η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή. Στις 24 Απριλίου ανακοινώθηκε ότι τρία αεροπλανοφόρα —USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford και USS George H.W. Bush— επιχειρούν στη Μέση Ανατολή, για πρώτη φορά από το 2003. Τα πλοία αυτά συνοδεύονται από περισσότερα από 200 αεροσκάφη και 15.000 μέλη πληρωμάτων.
Η ανάπτυξη αυτή συνδέεται με τον ναυτικό αποκλεισμό που έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ στα ιρανικά λιμάνια από τις 13 Απριλίου, μετά την αποτυχία των αρχικών συνομιλιών με το Ιράν. Σύμφωνα με τον υπουργό Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ, 34 πλοία έχουν ήδη αναγκαστεί να αλλάξουν πορεία, ενώ ο αποκλεισμός επεκτείνεται και αποκτά παγκόσμια διάσταση, με την επικείμενη προσθήκη δεύτερου αεροπλανοφόρου.
Οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν επίσης καταλάβει δύο ιρανικά πλοία του «σκιώδους στόλου» στον Ινδο-Ειρηνικό, τα οποία είχαν αποπλεύσει πριν τεθεί σε ισχύ ο αποκλεισμός.
Ο πρόεδρος Τραμπ ανέφερε στις 23 Απριλίου ότι έχει δώσει εντολή στο αμερικανικό Ναυτικό να εξουδετερώνει μικρά ιρανικά σκάφη που τοποθετούν νάρκες στα Στενά του Ορμούζ, έναν κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου σε παγκόσμιο επίπεδο. Διευκρίνισε ότι δεν θα πρέπει να υπάρξει καμία καθυστέρηση και ότι οι επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκών βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, προσθέτοντας ότι θα συνεχιστούν με τριπλάσια ένταση.
Το Ιράν είχε ανακοινώσει την προηγούμενη εβδομάδα ότι θα άνοιγε τα Στενά του Ορμούζ σε όλα τα εμπορικά πλοία κατά τη διάρκεια μιας 10ήμερης κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, ωστόσο στη συνέχεια επανέφερε αυστηρή στρατιωτική επιτήρηση στην περιοχή, λόγω του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
Των Jackson Richman, Eva Fu και Aldgra Fredly
Με τη συμβολή του Ryan Morgan
