Ποικίλα κύματα διεθνών αντιδράσεων προκάλεσε η ανακοίνωση των Ηνωμένων Πολιτειών για τη σύλληψη του Βενεζουελανού προέδρου Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του, ύστερα από αεροπορικό πλήγμα των ΗΠΑ στο Καράκας, στις 3 Ιανουαρίου.
Οι εξελίξεις προκάλεσαν προβληματισμό στη διεθνή κοινότητα, με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρρες, και Λατινοαμερικανούς ηγέτες να επισημαίνουν πιθανές παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου από τις ΗΠΑ. Πολλές χώρες ζήτησαν έκτακτη σύγκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Σε γενικές γραμμές, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ είτε επικρότησαν την κίνηση είτε εκφράστηκαν με επιφυλάξεις, ενώ οι αντίπαλες χώρες όπως η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν καταδίκασαν την επιχείρηση. Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σχολίασε: «Όσοι υποστηρίζουν πως η λύση για τα προβλήματα της χώρας βρίσκεται στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, είδαν τι συνέβη»
Η ταχεία επέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών αναμένεται να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες για την περιοχή και τις γεωπολιτικές ισορροπίες.
Διχασμένες αντιδράσεις στην Ευρώπη
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν εμφανίστηκαν ομόθυμες απέναντι στη στρατιωτική ενέργεια. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμμανουέλ Μακρόν, δήλωσε στο διαδίκτυο: «Ο λαός της Βενεζουέλας απαλλάχθηκε σήμερα από το καθεστώς του Νικολάς Μαδούρο και δεν μπορεί παρά να χαίρεται». Παρόμοια δήλωση έκανε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σημειώνοντας ότι «το τέλος του καθεστώτος προσφέρει ελπίδα στη χώρα [τη Βενεζουέλα]», καθώς οι πολίτες της απαλλάχθηκαν από ένα καταπιεστικό καθεστώς.
Με αμφιθυμία τοποθετήθηκαν η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι και ο Γερμανός καγκελάριος Φρήντριχ Μερτς, επικρίνοντας μεν το καθεστώς Μαδούρο, αλλά και αμφισβητώντας τη στρατιωτική οδό. Ο μεν Μερτς έκανε λόγο για «σύνθετη κατάσταση», η δε Μελόνι σημείωσε ότι «η κυβέρνηση θεωρεί πως μια εξωτερική στρατιωτική δράση δεν αποτελεί τη σωστή οδό για τον τερματισμό ολοκληρωτικών καθεστώτων, ωστόσο θεωρεί νόμιμη την άμυνα απέναντι σε υβριδικές επιθέσεις που απειλούν την ασφάλεια, όπως στην περίπτωση κρατών που στηρίζουν και ενισχύουν το εμπόριο ναρκωτικών».
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κηρ Στάρμερ ξεκαθάρισε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμετείχε στα χτυπήματα και υπογράμμισε τη σημασία της διαλεύκανσης των γεγονότων: «Η κατάσταση εξελίσσεται ταχύτατα και πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν όλα τα δεδομένα. Θέλω να μιλήσω με τον πρόεδρο Τραμπ, θέλω να μιλήσω με συμμάχους. Είναι απολύτως ξεκάθαρο ότι εμείς δεν ενεπλάκημεν. Όπως πάντα, οφείλουμε να τηρούμε το Διεθνές Δίκαιο», τόνισε.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλλας, γνωστοποίησε ότι είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ρούμπιο και διαβεβαίωσε πως η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα. Επανέλαβε την πάγια θέση της ΕΕ ότι ο Νικολάς Μαδούρο στερείται νομιμοποίησης και τάχθηκε υπέρ μιας ειρηνικής μετάβασης εξουσίας. Σε ανάρτησή της στο X, έγραψε: «Υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, οι αρχές του Διεθνούς Δικαίου και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών πρέπει να γίνονται σεβαστές. Καλούμε σε αυτοσυγκράτηση. Η ασφάλεια των Ευρωπαίων πολιτών στη χώρα αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα».
Αντιδράσεις Λατινικής Αμερικής και καταγγελία Κούβας
Υπέρ της επιχείρησης των ΗΠΑ τάχθηκαν οι ηγεσίες της Αργεντινής και του Ισημερινού. Η κυβέρνηση της Αργεντινής δήλωσε: «Εκτιμούμε την απόφαση και την αποφασιστικότητα που επέδειξε ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών και η κυβέρνησή του στις πρόσφατες ενέργειες στη Βενεζουέλα, που οδήγησαν στη σύλληψη του δικτάτορα Νικολάς Μαδούρο, ηγέτη του «Καρτέλ των Ήλιων», που έχει χαρακτηριστεί τρομοκρατική οργάνωση από την Αργεντινή στις 26 Αυγούστου». Ο πρόεδρος Χαβιέρ Μιλέι υπογράμμισε ότι η Αργεντινή θεωρεί αυτές τις εξελίξεις καθοριστικό βήμα ενάντια στη ναρκοτρομοκρατία που πλήττει την περιοχή, επιτρέποντας στον λαό της Βενεζουέλας να ανακτήσει τη δημοκρατία, ενώ ο πρόεδρος του Ισημερινού, Ντανιέλ Νομπόα, απηύθυνε ανοιχτή επιστολή προς τους πολίτες της Βενεζουέλας μέσω X, γράφοντας: «Ήρθε η ώρα να ανακτήσετε τη χώρα σας, […] στο πρόσωπο του Ισημερινού έχετε έναν σύμμαχο».
Αντιθέτως, κυβερνητικοί αξιωματούχοι από το Μεξικό, την Κολομβία και την Κούβα άσκησαν δριμεία κριτική στη στρατιωτική επέμβαση. Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σεϊνμπάουμ, τόνισε: «Η κυβέρνησή μου καταδικάζει και απορρίπτει κατηγορηματικά τις στρατιωτικές ενέργειες», υποστηρίζοντας πως η ενέργεια των ΗΠΑ παραβιάζει το άρθρο 2 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. «Στη βάση των αρχών της εξωτερικής πολιτικής μας και της ειρηνικής μας προσήλωσης, το Μεξικό απευθύνει επείγουσα έκκληση για σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, των αρχών και σκοπών του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ, και για άμεση παύση κάθε επιθετικής ενέργειας κατά της κυβέρνησης και του λαού της Βενεζουέλας».
Πανομοιότυπη στάση κράτησε και η Κολομβία, που μόλις ανέλαβε θέση μη μόνιμου μέλους στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, επικαλούμενη επίσης τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ. «Η κυβέρνηση της Κολομβίας απορρίπτει κάθε μονομερή στρατιωτική δράση που ενδέχεται να επιδεινώσει την κατάσταση ή να θέσει σε κίνδυνο τον άμαχο πληθυσμό. Η χώρα προτάσσει τη διατήρηση της ειρήνης στην περιοχή και απευθύνει επείγουσα έκκληση για αποκλιμάκωση, καλώντας όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να αποφύγουν ενέργειες που βαθαίνουν την αντιπαράθεση και να προτάξουν τον διάλογο και τα διπλωματικά μέσα», ανέφερε σε ανάρτησή του στο X ο Κολομβιανός πρόεδρος Γκουστάβο Πέτρο.
Ο επικεφαλής του καθεστώτος της Κούβας κάλεσε σε διεθνή κινητοποίηση ενάντια στην «εγκληματική επίθεση» εναντίον της Βενεζουέλας.
Αμέσως μετά τα γεγονότα, ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε τον Πέτρο να είναι «ιδιαίτερα προσεκτικός», ενώ ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, άφησε να εννοηθεί ότι επόμενος στόχος θα μπορούσε να είναι η Κούβα: «Αν ήμουν στην κυβέρνηση της Αβάνας, θα ανησυχούσα τουλάχιστον λίγο», δήλωσε.
Σε συνέντευξη Τύπου, ο Τραμπ ανήγγειλε ότι οι ΗΠΑ θα διοικήσουν προσωρινά τη Βενεζουέλα, έχοντας εξασφαλίσει τη συνεργασία του αντιπροέδρου της χώρας, και εξέφρασε την πρόθεση της Ουάσιγκτον να επενδύσει σημαντικά στη βιομηχανία πετρελαίου της Βενεζουέλας.
