Το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ Οττάβας και Αλμπέρτας συνδέει την έγκριση ενός αγωγού προς τις ακτές της Βρετανικής Κολομβίας με το έργο δέσμευσης άνθρακα της Pathways Alliance, ύψους 16,5 δισ. δολαρίων, για το οποίο οι εταιρείες του κλάδου προσβλέπουν σε σημαντική κρατική στήριξη. Αν και το ποσό αυτό φαίνεται μεγάλο, αντιπροσωπεύει μόνο ένα μικρό μέρος από το τεράστιο σύνολο των χρημάτων των Καναδών φορολογουμένων που κατευθύνονται, από όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, σε πρωτοβουλίες που σχετίζονται με τον στόχο των μηδενικών εκπομπών.
Στα ποσά αυτά περιλαμβάνονται δισεκατομμύρια που διοχετεύονται μέσω εσωτερικών πολιτικών, καθώς και μια «διεθνή χρηματοδοτική δέσμευση για το κλίμα» ύψους 5,3 δισ. δολαρίων, την οποία ανακοίνωσε η Οττάβα το 2021, για πολυετή χρηματοδότηση με στόχο να βοηθηθούν αναπτυσσόμενες χώρες να «αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή».
Μόνο το 2024, οι ομοσπονδιακές δαπάνες για την περιβαλλοντική προστασία αυξήθηκαν κατά 35,6% και έφτασαν τα 24 δισ. δολάρια, με σημαντικό μέρος τους να προορίζεται για τη μείωση των εκπομπών. Συγκριτικά, η Αλμπέρτα δρομολογεί 28 δισ. δολάρια για λειτουργικές δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης στον προϋπολογισμό του 2025, ενώ οι ομοσπονδιακές μεταβιβάσεις προς τις επαρχίες για το επόμενο οικονομικό έτος εκτιμώνται στα 108 δισ. δολάρια, εκ των οποίων τα μισά αφορούν την υγεία.
Ακολουθεί μια ενδεικτική αποτύπωση βασικών προγραμμάτων και δαπανών που σχετίζονται με το κλίμα. Καθώς όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης εμπλέκουν αυτά τα κονδύλια σε σύνθετα πλέγματα χρηματοδοτήσεων, επιδοτήσεων και πολιτικών, η πραγματική κλίμακα είναι πολύ μεγαλύτερη· για τον λόγο αυτό παρατίθενται μόνο επιλεγμένα παραδείγματα.
Ομοσπονδιακές δαπάνες
Στον πρώτο προϋπολογισμό, στις αρχές Νοεμβρίου, η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϋ ενίσχυσε και επέκτεινε μια σειρά επενδυτικών φορολογικών πιστώσεων που στηρίζουν έργα «καθαρής ενέργειας» και μηδενικών εκπομπών. Σε αυτές περιλαμβάνονται επιστρεπτέες πιστώσεις έως περίπου 60% για τη δέσμευση άνθρακα, 30% για την καθαρή τεχνολογία και τη βιομηχανική παραγωγή καθαρής τεχνολογίας, καθώς και έως 40% για το «καθαρό υδρογόνο», στο πλαίσιο της Στρατηγικής Κλιματικής Ανταγωνιστικότητας της κυβέρνησης.
Από δημοσιονομική σκοπιά, οι φορολογικές πιστώσεις αποτελούν μορφή κρατικής δαπάνης. Η παροχή φορολογικών ελαφρύνσεων για έργα «καθαρής τεχνολογίας», όπως η δέσμευση άνθρακα, μειώνει τα κρατικά έσοδα, τα οποία τελικά πρέπει να αντισταθμιστούν είτε μέσω υψηλότερων φόρων αλλού είτε μέσω αυξημένου δημόσιου χρέους.
Τον Ιούλιο του 2024, το Γραφείο Κοινοβουλευτικού Προϋπολογισμού υπολόγισε ότι μόνο έξι φορολογικές πιστώσεις για «τομείς καθαρής ενέργειας και τεχνολογίας» θα κοστίσουν στον Καναδά 103 δισ. δολάρια για την 13ετή περίοδο από το 2022–23 έως το 2034–35. Στις πιστώσεις αυτές περιλαμβάνονται και εκείνες για την αλυσίδα εφοδιασμού ηλεκτρικών οχημάτων και για την καθαρή ηλεκτρική ενέργεια, πέραν των τεσσάρων που αναφέρθηκαν παραπάνω.
Υποδομές και κατοικίες
Η Τράπεζα Υποδομών του Καναδά, κρατική εταιρεία που χρηματοδοτεί έργα υποδομών και διαθέτει κεφάλαια συνολικής αξίας 54,4 δισ. δολαρίων, δρομολογεί σημαντικό μέρος των πόρων της σε «πράσινες υποδομές» και «καθαρή ενέργεια».
Χαρακτηριστικό παράδειγμα των έργων που χρηματοδοτούνται είναι η διάθεση έως 100 εκατ. δολαρίων για «έργα αναβάθμισης ενεργειακά αποδοτικών κτιρίων», όπως μετατροπές φωτισμού σε LED, συστήματα θέρμανσης και ψύξης υψηλής απόδοσης με ηλεκτροδότηση, επιτόπια ηλιακή ενέργεια σε συνδυασμό με αποθήκευση σε μπαταρίες και άλλες τεχνολογίες μείωσης εκπομπών.
Παράλληλα, το ομοσπονδιακό πρόγραμμα επιχορηγήσεων «Canada Greener Homes Grant» παρείχε χρηματοδότηση για «ενεργειακά αποδοτικές αναβαθμίσεις» σε ιδιωτικές κατοικίες, όπως βελτίωση μόνωσης, αντικατάσταση παραθύρων ή θυρών και εγκατάσταση ηλιακών πάνελ. Συνολικά, το επταετές αυτό πρόγραμμα, που ξεκίνησε τον Μάιο του 2021, αναμενόταν να κοστίσει 2,6 δισ. δολάρια. Πλέον δεν δέχεται νέες αιτήσεις.
Γεωργία
Το Ταμείο Κλιματικής Δράσης για Αγροκτήματα, που ανακοινώθηκε για πρώτη φορά στον προϋπολογισμό του 2021, αποτελεί πρωτοβουλία ύψους 704 εκατ. δολαρίων και παρέχει επιχορηγήσεις για να βοηθήσει τους αγρότες να υιοθετήσουν πρακτικές διαχείρισης που αποθηκεύουν άνθρακα και μειώνουν τις εκπομπές αερίων. Μια επέκταση του ταμείου για την περίοδο 2025–28 θα διαθέσει επιπλέον 300 εκατ. δολάρια, με στόχο να στηρίξει τις προσπάθειες των αγροτών να «καταστούν πιο ανθεκτικοί στο κλίμα».
Μεταφορές και ηλεκτρικά οχήματα
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση παρείχε επιδοτήσεις έως 5.000 δολάρια για ηλεκτρικά οχήματα από το 2019. Το πρόγραμμα ανεστάλη τον Ιανουάριο του 2025, όταν εξαντλήθηκαν τα κονδύλια. Άλλα προγράμματα στον τομέα των μεταφορών περιλαμβάνουν χρηματοδότηση για την προσαρμογή των σιδηροδρόμων στην κλιματική αλλαγή και για έργα απανθρακοποίησης των δημόσιων συγκοινωνιών.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, σε συνεργασία με ορισμένες επαρχίες, έχει επίσης δεσμεύσει δισεκατομμύρια σε επιδοτήσεις για εργοστάσια ηλεκτρικών οχημάτων και μπαταριών, ορισμένα από τα οποία έχουν έκτοτε ακυρωθεί.
Πρώτα Έθνη
Ορισμένα προγράμματα έχουν ευρύτερο χαρακτήρα, όπως τα ομοσπονδιακά κονδύλια (περισσότερα από 2 δισ. δολάρια) που έχουν ανακοινωθεί από το 2020 για «κλιματική δράση από ιθαγενείς λαούς», συμπεριλαμβανομένης της βοήθειας προς τα Πρώτα Έθνη και τους Ινουίτ για τη «διαχείριση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην υγεία».
Χρηματοδότηση για τη νεολαία
Ο προϋπολογισμός του 2025 κατευθύνει επιπλέον 40 εκατ. δολάρια για τα επόμενα δύο χρόνια, από το 2026–27, με στόχο τη δημιουργία ενός Youth Climate Corps (Σώμα Νεολαίας για το Κλίμα), το οποίο θα παρέχει «αμειβόμενη κατάρτιση σε πράσινες δεξιότητες και θέσεις εργασίας», εκπαιδεύοντας νέους ώστε να «ανταποκρίνονται γρήγορα σε κλιματικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης».
Η ιδέα ενός καναδικού Σώματος Νεολαίας για το Κλίμα είχε προωθηθεί μέσω εκστρατείας που ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2023 από τη Climate Emergency Unit (Μονάδα Κλιματικής Έκτακτης Ανάγκης), ένα εγχείρημα του Ινστιτούτου David Suzuki, το οποίο χαρακτήριζε την πρόταση ως «ένα τολμηρό νέο δημόσιο πρόγραμμα που θα απασχολούσε δεκάδες χιλιάδες νέους Καναδούς σε εργασίες σχετικές με το κλίμα, προσφέροντας καλές αμοιβές και σταδιοδρομία στην αναπτυσσόμενη καθαρή οικονομία».
Η χρηματοδότηση αυτή ακολουθά άλλες δαπάνες με επίκεντρο τη νεολαία: τον Ιούλιο του 2025, παραδείγματος χάριν, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση είχε ανακοινώσει ότι θα διαθέσει 14,4 εκατ. δολάρια για να «ενδυναμώσει τους νέους Καναδούς στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής». Σε αυτά περιλαμβάνονται 1,8 εκατ. δολάρια για το Ίδρυμα Πάρκων της Βρετανικής Κολομβίας, με στόχο την «ανάπτυξη της περιβαλλοντικής παιδείας και ηγεσίας των νέων Καναδών στη Βρετανική Κολομβία».
Προγράμματα της εποχής Τρυντώ
Η κυβέρνηση Κάρνεϋ καταργεί σταδιακά ορισμένα από τα πιο προβεβλημένα προγράμματα επιχορηγήσεων της εποχής Τριντό, όπως τη χρηματοδότηση ύψους 3,2 δισ. δολαρίων για τη φύτευση δύο δισεκατομμυρίων δέντρων σε ολόκληρο τον Καναδά μεταξύ 2021 και 2031. Το πρόγραμμα «Δύο Δισεκατομμύρια Δένδρα» υποσχόταν ότι θα «βοηθήσει τον Καναδά να υπερβεί τον στόχο μείωσης εκπομπών της Συμφωνίας των Παρισίων για το 2030 και να θέσει τα θεμέλια για την επίτευξη μηδενικών εκπομπών έως το 2050».
Ταυτόχρονα, μακροχρόνια προγράμματα επιχορηγήσεων, όπως το Green Municipal Fund (GMF/Πράσινο Δημοτικό Ταμείο), το οποίο αυξήθηκε από 125 εκατ. δολάρια το 2000 σε 1,625 δισ. δολάρια έως το 2023, παραμένουν σε ισχύ.
Στο ταμείο αυτό φαίνεται να μπορούν να ενταχθούν έργα πολύ διαφορετικής κλίμακας. Οι επιχορηγήσεις έχουν κυμανθεί από 11.000 δολάρια για δήμο στο νησί Βανκούβερ, με στόχο τη μελέτη της σκοπιμότητας «μετατροπής του νέου κτιρίου της τοπικής μονάδας της Βασιλικής Καναδικής Έφιππης Αστυνομίας σε εγκατάσταση μηδενικών εκπομπών», έως 72.500 δολάρια για την πόλη Μπράντον στη Μανιτόμπα, για τη μελέτη της σκοπιμότητας μείωσης των εκπομπών άνθρακα από τον στόλο οχημάτων της δημοτικής αρχής.
Διεθνής χρηματοδότηση
Οι ομοσπονδιακές δαπάνες για το κλίμα δεν περιορίζονται εντός των συνόρων του Καναδά, καθώς σημαντικά ποσά κατευθύνονται στο εξωτερικό για να βοηθήσουν άλλες χώρες να «αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή».
Μόνο την περίοδο 2015–2022, ο Καναδάς διέθεσε πάνω από 8,7 δισ. δολάρια ως «διεθνή χρηματοδότηση για το κλίμα» προς αναπτυσσόμενες χώρες.
Αν και ο πρώτος προϋπολογισμός της κυβέρνησης Κάρνεϋ περιορίζει γενικά τη διεθνή βοήθεια, διατηρεί τη στρατηγική στήριξης άλλων χωρών στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Στη σύνοδο κορυφής COP30 για το κλίμα, που πραγματοποιήθηκε στη Βραζιλία τον Νοέμβριο, η Οττάβα ανακοίνωσε 392 εκατ. δολάρια για «συμπεριληπτικές, τοπικά καθοδηγούμενες λύσεις για το κλίμα» σε αναπτυσσόμενες χώρες.
Η νέα αυτή δέσμη χρηματοδότησης περιλαμβάνει 106 εκατ. δολάρια για την έναρξη του Inclusive Climate Action Fund (Ταμείο Συμπεριληπτικής Κλιματικής Δράσης), το οποίο θα χρηματοδοτεί επιχειρήσεις στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική για την «προώθηση έργων μετριασμού και προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή». Περιλαμβάνει επίσης 263 εκατ. δολάρια για το International Fund for Agricultural Development (Διεθνές Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης), με στόχο την «ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της προσαρμοστικής ικανότητας των μικρών αγροτών στις αναπτυσσόμενες χώρες».
Επαρχιακή χρηματοδότηση
Η Οττάβα δεν είναι η μόνη που αφιερώνει σημαντικό μέρος των δαπανών της σε στόχους που σχετίζονται με το κλίμα· οι επαρχίες έχουν υιοθετήσει ανάλογες στρατηγικές.
Κάθε επαρχία διαθέτει μέρος των δημόσιων πόρων της σε πρωτοβουλίες μείωσης εκπομπών. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των δαπανών λαμβάνει τη μορφή επιχορηγήσεων ή φορολογικών ελαφρύνσεων προς εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη δέσμευση άνθρακα ή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Μελέτη του Fraser Institute, που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο, εκτίμησε ότι η Οττάβα και οι τέσσερις μεγαλύτερες επαρχίες — Κεμπέκ, Οντάριο, Αλμπέρτα και Βρετανική Κολομβία — παρείχαν τουλάχιστον 158 δισ. δολάρια την περίοδο 2014-15 έως 2024-25, μέσω δαπανών και φορολογικών πιστώσεων, για τη στήριξη μιας «οικονομίας χαμηλών εκπομπών άνθρακα».
Η εκτίμηση αυτή καλύπτει μόνο μέρος της συνολικής εικόνας, καθώς εστιάζει ειδικά σε δαπάνες και φορολογικές πιστώσεις για τη δημιουργία μιας οικονομίας χαμηλών εκπομπών στον Καναδά, ενώ οι κλιματικές δαπάνες περιλαμβάνουν επίσης δράσεις όπως η ευαισθητοποίηση της νεολαίας ή πρωτοβουλίες σε αναπτυσσόμενες χώρες.
Οντάριο
Το υπουργείο Περιβάλλοντος του Οντάριο εκτιμά ότι θα δαπανήσει περίπου 15,7 εκατ. δολάρια για την «κλιματική αλλαγή και την ανθεκτικότητα» το 2025–26.
Όπως και σε άλλα επίπεδα διακυβέρνησης, ένα μέρος των δαπανών του Οντάριο που σχετίζονται με το κλίμα είναι έμμεσο. Για παράδειγμα, η κυβέρνηση Φορντ διέθεσε 92 εκατ. δολάρια στον προϋπολογισμό του 2025 για το πρόγραμμα ChargeON, το οποίο στηρίζει την εγκατάσταση σταθμών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων σε ολόκληρη την επαρχία.
Από το 2020, το Οντάριο έχει δεσμεύσει δισεκατομμύρια δολάρια σε επαρχιακές επιδοτήσεις και φορολογικά κίνητρα για να στηρίξει την αλυσίδα εφοδιασμού των ηλεκτρικών οχημάτων, στο πλαίσιο κοινών ομοσπονδιακών-επαρχιακών προσπαθειών που συνολικά ξεπερνούν τα 20 δισ. δολάρια.
Το ποσό αυτό περιλαμβάνει δεσμεύσεις που έγιναν στο πλαίσιο συνεργατικών συμφωνιών με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και ιδιωτικές εταιρείες. Μέρος της χρηματοδοτικής στήριξης είχε προβλεφθεί για εργοστάσια μπαταριών εταιρειών όπως η Stellantis-LGES στο Ουίνδσορ, η Honda στο Άλιστον και η Volkswagen στο Σαιντ Τόμας. Χρηματοδότηση έλαβε επίσης η Ford Motor Company για να μετατρέψει το εργοστάσιο στο Όουκβιλ ώστε να παράγει ηλεκτρικά οχήματα.
Το ακριβές ποσό που έχει ήδη εκταμιευθεί είναι δύσκολο να παρακολουθηθεί, επειδή ορισμένες πληρωμές εξαρτώνται από τη δημιουργία θέσεων εργασίας ή από την επίτευξη συγκεκριμένων οροσήμων από μια εταιρεία, ενώ άλλη χρηματοδότηση παρέχεται ως μελλοντικές φορολογικές πιστώσεις.
Άλλες επαρχίες
Η Αλμπέρτα έχει δεσμεύσει δισεκατομμύρια δολάρια για έργα και προγράμματα δέσμευσης, αξιοποίησης και αποθήκευσης άνθρακα. Η επαρχία χρησιμοποιεί κυρίως τα έσοδα από το σύστημα Technology Innovation and Emissions Reduction (TIER) — που προκύπτουν από την τιμή άνθρακα που πληρώνουν οι μεγάλοι ρυπαντές — για να χρηματοδοτεί έργα μείωσης εκπομπών μέσω φορέων όπως οι Emissions Reduction Alberta (ERA) και Alberta Innovates.
Η ERA έχει διαθέσει 991,7 εκατ. δολάρια από το 2009 για να εκκινήσει «την πιλοτική εφαρμογή, την επίδειξη και την ανάπτυξη λύσεων καθαρής τεχνολογίας που μειώνουν τις εκπομπές».
Ο οργανισμός, που χρηματοδοτείται μέσω του TIER, προκηρύσσει επίσης ανοιχτούς διαγωνισμούς για εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε έργα σχετιζόμενα με το κλίμα, όπως το Tailings Technology Challenge. Πρόκειται για ταμείο 50 εκατ. δολαρίων που εγκαινίασε η ERA φέτος, ώστε να χρηματοδοτήσει έργα — έως 15 εκατ. δολάρια το καθένα — τα οποία «βοηθούν στη μείωση και τη διαχείριση των νερών των ορυχείων και των τελμάτων που προκύπτουν από την εξόρυξη πετρελαιοφόρων άμμων».
Η Μανιτόμπα έχει επίσης σε εξέλιξη πρωτοβουλίες, όπως πρόγραμμα επιδότησης ηλεκτρικών οχημάτων, ένα πρόγραμμα χρηματοδότησης «με βάση την αξιολόγηση» για τη στήριξη της μείωσης εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ένα Climate Action Fund (Ταμείο Κλιματικής Δράσης) για επενδύσεις σε πράσινα έργα και τον φορέα Efficiency Manitoba, κρατική εταιρεία που προσφέρει προγράμματα και οικονομική στήριξη σε κατοικίες, επιχειρήσεις και κοινότητες σε πεδία όπως οι αντλίες θερμότητας και οι ενεργειακές αναβαθμίσεις.
Η στρατηγική του Σασκάτσουαν για το κλίμα περιλαμβάνει επαρχιακές πρωτοβουλίες όπως το Saskatchewan Technology Fund, που επενδύει σε έργα τα οποία μειώνουν την ένταση εκπομπών, καθώς και διάφορες δράσεις για την επίτευξη ηλεκτρικού δικτύου μηδενικών εκπομπών έως το 2050.
Βρετανική Κολομβία
Η Βρετανική Κολομβία ήταν η πρώτη επαρχία στον Καναδά που επέβαλε φόρο άνθρακα, και οι πρωτοβουλίες μηδενικών εκπομπών αποτελούν εδώ και καιρό βασικό άξονα της πολιτικής της.
Η επαρχία διέθεσε πάνω από 650 εκατ. δολάρια από το 2011 για να ενθαρρύνει την υιοθέτηση ηλεκτρικών οχημάτων. Οι καταναλωτές στη Βρετανική Κολομβία μπορούσαν προηγουμένως να συνδυάσουν την επαρχιακή επιδότηση των 4.000 δολαρίων με την ομοσπονδιακή επιδότηση των 5.000 δολαρίων, φτάνοντας συνολικά τις 9.000 δολάρια. Η Βρετανική Κολομβία τερμάτισε φέτος τις επιδοτήσεις για ηλεκτρικά οχήματα, έπειτα από έντονη συζήτηση.
Αρκετές άλλες επαρχίες δοκίμασαν επιδοτήσεις για ηλεκτρικά οχήματα, με το Οντάριο να δίνει επιδοτήσεις έως 14.000 δολάρια μέχρι να καταργηθούν από τον πρωθυπουργό της επαρχίας, Νταγκ Φορντ, το 2018.
Παρότι οι επιδοτήσεις ηλεκτρικών οχημάτων φαίνεται να υποχωρούν ως επιλογή πολιτικής, αυτό δεν σημαίνει ότι η Βρετανική Κολομβία επιβραδύνει κατ’ ανάγκη τις κλιματικές δαπάνες της. Η επαρχία δαπάνησε κατ’ εκτίμηση 817 εκατ. δολάρια για «πρωτοβουλίες σχετιζόμενες με το κλίμα» το 2024-25 και προβλέπεται να δαπανήσει άλλα 590 εκατ. δολάρια το 2025-26. Οι δαπάνες αυτές αφορούν επενδύσεις για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα σε μια σειρά τομέων, όπως «καθαρότερη βιομηχανία», «καθαρότερα κτίρια» και «καθαρότερες μεταφορές».
Κεμπέκ
Το Κεμπέκ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις κλιματικές δαπάνες, με μεγάλο μέρος τους να επικεντρώνεται στο «Σχέδιο 2030 για μια Πράσινη Οικονομία», το οποίο, όπως αναφέρεται, «καθοδηγεί τη δράση της κυβέρνησης για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή στη διάρκεια αυτής της δεκαετίας».
Το σχέδιο αυτό έλαβε αρχικά 6,7 δισ. δολάρια για το πρόγραμμα υλοποίησης 2021–26 και, τον Ιούνιο του 2025, διατέθηκαν 10,1 δισ. δολάρια ακόμη για την περίοδο 2025–30. Χρηματοδοτείται κυρίως από την αγορά άνθρακα της επαρχίας, με έμφαση στην ηλεκτροκίνηση των μεταφορών, την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων, την ενίσχυση της βιομηχανίας και την προστασία της φύσης.
Το Κεμπέκ έχει προχωρήσει και σε άλλες δεσμεύσεις για το κλίμα, όπως η απαγόρευση πώλησης αυτοκινήτων με κινητήρες βενζίνης το 2035, απαγόρευση που η επαρχία χαλάρωσε τον Σεπτέμβριο ώστε να προσφέρει «ανάσα» στη βιομηχανία αυτοκινήτου. Ο νέος στόχος απαιτεί το 90% των νέων αυτοκινήτων που θα πωλούνται το 2035 να είναι μηδενικών εκπομπών, αντί για το 100%.
Ατλαντικός Καναδάς
Ο προϋπολογισμός της Νέας Σκωτίας για το 2025–26 αναδεικνύει δαπάνη 35 εκατ. δολαρίων για το σχέδιο Climate Change Plan for Clean Growth, το οποίο επενδύει σε «πράσινες» θέσεις εργασίας, ηλιακή και αιολική ενέργεια, καθώς και στην προστασία των κοινοτήτων από κλιματικές επιπτώσεις όπως οι πλημμύρες. Το σχέδιο των 35 εκατ. δολαρίων περιλαμβάνει επίσης 6,1 εκατ. δολάρια για να «κατασκευαστούν και να ανακαινιστούν κατοικίες και διαμερίσματα έτοιμα για μηδενικές εκπομπές» και 1,25 εκατ. δολάρια για να «δοθεί η δυνατότητα σε περισσότερους αγρότες να υιοθετήσουν καθαρές τεχνολογίες που στηρίζουν πιο βιώσιμη γεωργία».
Το Νιου Μπράνσγουικ, εν τω μεταξύ, εργάζεται για τη μετάβαση σε καθαρή ηλεκτρική ενέργεια σε συνεργασία με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, δίνοντας έμφαση σε μεγάλες επενδύσεις στην αιολική ενέργεια, σε μικρούς αρθρωτούς πυρηνικούς αντιδραστήρες (SMR) και σε προγράμματα που απευθύνονται στους καταναλωτές, όπως υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και προγράμματα αντλιών θερμότητας.
Το Νησί του Πρίγκιπα Εδουάρδου καθιέρωσε το 2020 ένα ετήσιο Climate Challenge Fund, το οποίο μπορεί να χορηγεί έως 100.000 δολάρια σε έργα που «μειώνουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου» ή «προωθούν τη δημόσια εκπαίδευση» για την κλιματική αλλαγή, μεταξύ άλλων συναφών στόχων. Σε προηγούμενα έργα περιλαμβάνεται το STEAM PEI, μια πρωτοβουλία που επικεντρώνεται σε «σχέδια μαθημάτων για τη δράση στο κλίμα και στην υλοποίηση εργαστηρίων μέσα στις τάξεις», με στόχο να «εμπλέξει τη νεολαία σε πρακτικές λύσεις για τοπικές και παγκόσμιες περιβαλλοντικές προκλήσεις».
Οι δαπάνες των Νιουφάουντλαντ (Νέα Γη) και Λαμπραντόρ για μηδενικές εκπομπές επικεντρώνονται στην ηλεκτροδότηση κατοικιών, στη στήριξη της καθαρής τεχνολογίας με φορολογικές πιστώσεις, σε επενδύσεις σε ηλεκτρικά οχήματα και φόρτιση, καθώς και στην αξιοποίηση φυσικών πόρων για αιολική ενέργεια, υδρογόνο και κρίσιμα ορυκτά. Παράλληλα, περιλαμβάνουν ομοσπονδιακή χρηματοδότηση για μετάβαση από πετρέλαιο σε ηλεκτρισμό, με στόχο την επίτευξη μηδενικών εκπομπών έως το 2050, ενώ επιδιώκεται ταυτόχρονα να διατηρηθεί ισορροπία με την ανάπτυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Κύρια προγράμματα περιλαμβάνουν το Green Transition Fund, το Oil to Electric Incentive Program και συνεργασίες μέσω του Regional Energy and Resource Table, με κονδύλια τόσο από την επαρχιακή όσο και από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
Χρηματοδότηση σε επίπεδο δήμων
Ορισμένοι δήμοι εντάσσουν επίσης κλιματικές πρωτοβουλίες στους προϋπολογισμούς τους, όπως το Τορόντο που ενσωματώνει φέτος για πρώτη φορά έναν «προϋπολογισμό άνθρακα» στον ετήσιο προϋπολογισμό του, ώστε να κατευθύνει πόρους σε ένα ευρύ φάσμα πρωτοβουλιών που σχετίζονται με το κλίμα.
Σύμφωνα με σύνοψη του The Atmospheric Fund (TAF), ενός δημοτικού φορέα που χρηματοδοτεί πρωτοβουλίες μείωσης αερίων στο Τορόντο και τη γύρω περιοχή, ο «προϋπολογισμός άνθρακα» ύψους 2 δισ. δολαρίων περιλαμβάνει «31 νέες ή ενισχυμένες δράσεις για το κλίμα, οι οποίες θα επιφέρουν εκτιμώμενη ετήσια μείωση 244.615 τόνων εκπομπών άνθρακα, όταν υλοποιηθούν πλήρως».
Μεταξύ των διαφόρων δαπανών περιλαμβάνονται 636 εκατ. δολάρια σε διάστημα δύο ετών για την αγορά ηλεκτρικών λεωφορείων και συστημάτων φόρτισης και 239 εκατ. δολάρια για την «απόκτηση νέων κτιρίων και την ανακαίνισή τους σε καταφύγια έτοιμα για μηδενικές εκπομπές».
Η έννοια των «προϋπολογισμών άνθρακα» ως εργαλείο ενσωμάτωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στη διαδικασία δημοτικού προϋπολογισμού, εξαπλώνεται στον Καναδά. Σύμφωνα με το Sustainability Solutions Group, έναν οργανισμό κλιματικού σχεδιασμού, το Έντμοντον έγινε η πρώτη πόλη της Βορείου Αμερικής που ανέπτυξε «προϋπολογισμό άνθρακα», ενσωματώνοντάς τον στον συνολικό κύκλο προϋπολογισμού 2023–26. Το Μοντρεάλ εισήγαγε τον πρώτο του «προϋπολογισμό άνθρακα» στον προϋπολογισμό του 2024, τον οποίο το ίδιο σχήμα περιέγραψε ως «ένα σωρευτικό ανώτατο όριο των εκπομπών του Μοντρεάλ έως το 2050».
Οικονομικές επιπτώσεις
Πέρα από τις άμεσες κρατικές δαπάνες για το κλίμα, ένας ακόμη παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπ’ όψιν είναι η επίδραση στην καναδική οικονομία από διάφορα μέτρα που στοχεύουν στη μείωση των εκπομπών άνθρακα, όπως η τιμολόγηση του άνθρακα, οι Clean Fuel Regulations (Κανονισμοί Καθαρών Καυσίμων) και η υποχρεωτικότητα για πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων.
Μελέτη του Fraser Institute τον Ιούλιο του 2024 ανέφερε ότι η εφαρμογή του στόχου του Καναδά για σημαντική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030 θα είχε σοβαρές οικονομικές συνέπειες. Η μελέτη προέβλεπε ότι το ομοσπονδιακό σχέδιο για την επίτευξη του στόχου θα μείωνε το πραγματικό ΑΕΠ του Καναδά κατά 6,2% και θα οδηγούσε το εισόδημα ανά εργαζόμενο σε στασιμότητα στη διάρκεια της δεκαετίας του 2020, ενώ θα «μειωνόταν κατά 1,5% έως το 2030 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2022».
Παρότι η κυβέρνηση Κάρνεϋ έχει χαλαρώσει τους κανονισμούς για τις εκπομπές σε σύγκριση με την κυβέρνηση Τρυντώ — για παράδειγμα καταργώντας τον φόρο άνθρακα για τους καταναλωτές και καθυστερώντας την ομοσπονδιακή υποχρεωτικότητα πωλήσεων ηλεκτρικών οχημάτων — άλλοι κανονισμοί παραμένουν, ιδίως ο φόρος άνθρακα για τη βιομηχανία. Ο προϋπολογισμός του Νοεμβρίου δεσμεύεται ότι η Οττάβα θα συνεργαστεί με τις επαρχίες και τα εδάφη «για τον καθορισμό μιας πολυδεκαετούς πορείας της βιομηχανικής τιμής άνθρακα που στοχεύει σε μηδενικές εκπομπές έως το 2050».
Ωστόσο, τα σημαντικά κονδύλια που κατευθύνονται από όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής δεν συνάδουν με τον σχετικά μικρό ρόλο που διαδραματίζει ο Καναδάς στις παγκόσμιες εκπομπές. Σύμφωνα με στοιχεία της καναδικής κυβέρνησης, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου της χώρας αντιστοιχούσαν στο 1,4% των συνολικών παγκόσμιων εκπομπών το 2022, ενώ οι εκπομπές ανά κάτοικο έχουν μειωθεί κατά 16,1% από το 2005. Τα ίδια στοιχεία δείχνουν ότι μία μόνο χώρα, η Κίνα, ευθυνόταν για το 27,4% των παγκόσμιων εκπομπών, αυξημένο από το 18,6% του συνόλου το 2005.
Οι κλιματικές δαπάνες διαφέρουν από άλλες μορφές κρατικών δαπανών, επειδή είναι εξαιρετικά δύσκολο να καταγραφούν συνολικά. Δεν υπάρχει ένα ετήσιο ομοσπονδιακό στατιστικό στοιχείο που να αποτυπώνει το σύνολο των κλιματικών δαπανών. Αντίθετα, οι δαπάνες διασπείρονται σε διάφορες επιχορηγήσεις, προγράμματα, εφ’ άπαξ πρωτοβουλίες, εξειδικευμένες φορολογικές πιστώσεις και μεταβιβάσεις προς αναπτυσσόμενες χώρες. Επιπλέον, η επιβάρυνση που μπορεί να επιφέρουν στην οικονομία οι κλιματικές πολιτικές και οι κανονισμοί είναι δύσκολο να μετρηθεί.
Ο προσδιορισμός ενός συγκεκριμένου ποσού γίνεται ακόμη πιο δύσκολος όταν λαμβάνονται υπ’ όψιν οι κλιματικές δαπάνες των επαρχιακών και δημοτικών κυβερνήσεων, οι οποίες αποτυπώνονται σε ένα ευρύ φάσμα επιχορηγήσεων, φορολογικών πιστώσεων, πρωτοβουλιών και κανονισμών.
Ως αποτέλεσμα, η κλίμακα και η πολυπλοκότητα των κρατικών δαπανών που αφιερώνονται στο κλίμα παραμένουν δύσκολα προσδιορίσιμες.
Του Riley Donovan
