Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ινδία ολοκλήρωσαν έπειτα από σχεδόν είκοσι χρόνια διαπραγματεύσεων μια εκτενή συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, η οποία καλύπτει περίπου 2 δισεκατομμύρια ανθρώπους και αντιστοιχεί στο 25% της παγκόσμιας οικονομίας και στο ένα τρίτο του διεθνούς εμπορίου. Οι συνομιλίες είχαν ξεκινήσει πριν από δύο δεκαετίες, αλλά απέκτησαν νέα δυναμική το 2022, οδηγώντας τελικά στη σύναψη της συμφωνίας. Ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι τη χαρακτήρισε «τη μητέρα όλων των συμφωνιών», ενώ η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έκανε λόγο για μια ιστορική στιγμή στις σχέσεις ΕΕ–Ινδίας.
Η συμφωνία προβλέπει σημαντική μείωση ή και πλήρη κατάργηση δασμών για το 96,6% των ευρωπαϊκών προϊόντων που εξάγονται στην Ινδία, γεγονός που αναμένεται να οδηγήσει σε διπλασιασμό των ευρωπαϊκών εξαγωγών έως το 2032 και σε εξοικονόμηση περίπου 4 δισ. ευρώ ετησίως για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι ρυθμίσεις για τον κλάδο των αυτοκινήτων, όπου οι δασμοί μειώνονται σταδιακά από 110% σε 10% μέσα σε πέντε χρόνια, με ετήσια ποσόστωση 250.000 οχημάτων, καθώς και για τα ανταλλακτικά αυτοκινήτων, των οποίων οι δασμοί καταργούνται πλήρως σε ορίζοντα 5 έως 10 ετών. Παράλληλα, καταργούνται υψηλοί δασμοί στα μηχανήματα (έως 44%), στα χημικά προϊόντα (έως 22%) και στα φαρμακευτικά (έως 11%). Σημαντικές μειώσεις προβλέπονται και για τα αγροδιατροφικά προϊόντα, όπως το κρασί, το ελαιόλαδο, η σοκολάτα και τα ζαχαροπλαστικά, με μέση μείωση άνω του 36%, ενώ ειδικά για το κρασί ο δασμός πέφτει από 150% στο 20-30%. Οι δασμοί στα αλκοολούχα ποτά μειώνονται σταδιακά, ενώ σχεδόν όλοι οι δασμοί στα αεροσκάφη καταργούνται.
Από την άλλη πλευρά, η Ευρωπαϊκή Ένωση καταργεί από την πρώτη στιγμή τους δασμούς για το 90% των ινδικών προϊόντων, ποσοστό που θα φτάσει το 93% εντός επτά ετών. Ο μέσος ευρωπαϊκός δασμός μειώνεται από 3,8% σε μόλις 0,1%, με το 99,5% των δασμολογικών επιβαρύνσεων να απελευθερώνονται πλήρως σε επταετή ορίζοντα. Ινδικά προϊόντα όπως θαλασσινά, χημικά, πλαστικά, δέρματα, υφάσματα, ένδυση, βασικά μέταλλα και κοσμήματα θα εισάγονται στην ΕΕ με μηδενικούς δασμούς. Για τον χάλυβα προβλέπεται αδασμολόγητη ποσόστωση 1,6 εκατ. τόνων, περίπου το μισό των προηγούμενων εξαγωγών, ενώ για τον άνθρακα δεν υπάρχει ειδική εξαίρεση, αλλά προβλέπονται διαπραγματεύσεις για τεχνική υποστήριξη.
Στον τομέα των υπηρεσιών, η ΕΕ ανοίγει 144 υποτομείς στην ινδική αγορά, ενώ η Ινδία ανοίγει 102 υποτομείς στην ευρωπαϊκή. Η συμφωνία καλύπτει μεταξύ άλλων χρηματοοικονομικές και ναυτιλιακές υπηρεσίες, με ιδιαίτερη έμφαση σε τράπεζες, ασφάλειες και τη ναυτιλία.
Παράλληλα με τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, οι δύο πλευρές συνάπτουν και μια σειρά συμπληρωματικών συμφωνιών. Περιλαμβάνονται συμφωνία ασφάλειας και άμυνας, αντίστοιχη με αυτές που η ΕΕ έχει με την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα, συμφωνία συνεργασίας για την κλιματική δράση με χρηματοδότηση έως 500 εκατ. ευρώ για την επόμενη διετία, καθώς και συμφωνία για τη διευκόλυνση της κινητικότητας εποχικών εργαζομένων και τις ανταλλαγές φοιτητών και ερευνητών.
Όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα, προβλέπεται νομικός έλεγχος διάρκειας περίπου 5-6 μηνών, ακολουθούμενος από μεταφράσεις και διαδικασίες έγκρισης από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς και την απαραίτητη επικύρωση από την Ινδία. Η έναρξη ισχύος της συμφωνίας αναμένεται εντός ενός έτους από την ολοκλήρωση των νομικών διαδικασιών.
Η σημασία της συμφωνίας είναι στρατηγική και για τις δύο πλευρές. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, εξασφαλίζεται πρόσβαση σε μια αγορά 1,45 δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Για την Ινδία, πρόκειται για το πιο εκτεταμένο άνοιγμα αγοράς που έχει παραχωρήσει ποτέ σε εμπορικό εταίρο, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες εξαγωγών σε τομείς όπως τα υφάσματα, τα κοσμήματα και τα δέρματα, ενώ παράλληλα διευκολύνεται η πρόσβαση σε ευρωπαϊκή τεχνολογία και επενδύσεις.
