Η Ευρώπη οφείλει να υιοθετήσει μια στρατηγική «Made in Europe» για να προστατεύσει τη βιομηχανική της βάση και να αποτρέψει τον κίνδυνο οικονομικής εξάρτησης από παγκόσμιους ανταγωνιστές, δηλώνει ο επικεφαλής βιομηχανίας της ΕΕ, Στεφάν Σεζουρνέ.
Σε άρθρο του, που υπογράφουν ακόμη 1.141 επιχειρηματίες και δημοσιεύθηκε αυτήν την εβδομάδα σε ευρωπαϊκά ΜΜΕ, ο Γάλλος επίτροπος της ΕΕ, αρμόδιος για την ευημερία και τη βιομηχανική στρατηγική, τονίζει: «Η Ευρώπη χρειάζεται να μιμηθεί τις πολιτικές που ήδη εφαρμόζουν οι κύριοι οικονομικοί της ανταγωνιστές. Χωρίς μια φιλόδοξη, αποτελεσματική και ρεαλιστική βιομηχανική πολιτική, η ευρωπαϊκή οικονομία καταδικάζεται να είναι απλώς το πεδίο παιχνιδιού των ανταγωνιστών της».
Υπογραμμίζει επίσης: «Οι Κινέζοι έχουν το ‘Made in China’, οι Αμερικανοί το ‘Buy American’, και οι περισσότερες οικονομικές δυνάμεις διαθέτουν ανάλογα προγράμματα που δίνουν προτεραιότητα στα δικά τους στρατηγικά πλεονεκτήματα. Γιατί όχι κι εμείς;»
Ο Σεζουρνέ συνοψίζει την ευρωπαϊκή απάντηση στην αυξανόμενη παγκόσμια αντιπαλότητα σε τρεις λέξεις: «Made in Europe», σημειώνοντας πως κάθε φορά που χρησιμοποιούνται ευρωπαϊκά δημόσια κονδύλια, αυτά πρέπει να στηρίζουν την ευρωπαϊκή παραγωγή και την ποιοτική εργασία.
Περιγράφοντας το παγκόσμιο τοπίο, σημειώνει: «Το 2026 ξεκίνησε με έναν κόσμο που νομίζαμε πως ανήκε στο παρελθόν, έναν κόσμο που διέπεται από την πολιτική της ισχύος. Δασμοί, μαζικές επιδοτήσεις, περιορισμοί στις εξαγωγές, παραβιάσεις της πνευματικής ιδιοκτησίας, ο διεθνής ανταγωνισμός δεν υπήρξε ποτέ τόσο άνισος. Καθώς ξαναγράφονται οι κανόνες του εμπορίου, δεν έχουμε πια επιλογές».
Η συζήτηση αυτή συμπίπτει με την προσπάθεια της Ιταλίας και της Γερμανίας — των δύο μεγαλύτερων βιομηχανικών οικονομιών της Ευρώπης — να επηρεάσουν τη νέα πορεία της πολιτικής ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι και ο Γερμανός καγκελάριος Φρήντριχ Μερτς παρουσίασαν πριν δέκα ημέρες κοινό σχέδιο, ζητώντας οριζόντια απλοποίηση του κανονιστικού πλαισίου σε όλη την Ένωση, δηλώνοντας: «Η υπερβολική γραφειοκρατία υπονομεύει την ανάπτυξη της βιομηχανίας».
Η πρωτοβουλία, που παρουσιάζεται ως γερμανοϊταλικό σχέδιο δράσης, επικεντρώνεται στη μείωση της γραφειοκρατίας, την επιτάχυνση των εγκρίσεων και την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης σε τομείς όπως η ενέργεια, η άμυνα και η μεταποίηση. Η Μελόνι τόνισε: «Σήμερα, πιστεύω πως Ιταλία και Γερμανία βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ», σε συνέντευξη Τύπου με τον Μερτς, προσθέτοντας: «Η οικολογική μετάβαση της ΕΕ γονάτισε τις βιομηχανίες μας και ενίσχυσε την Κίνα».
Η ανανεωμένη συζήτηση για τη βιομηχανική πολιτική επανέφερε επίσης στο προσκήνιο την εμβληματική έκθεση για την ανταγωνιστικότητα του 2024 που εκπόνησε ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, κατ’ εντολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η έκθεση Ντράγκι προειδοποιούσε: «Η Ευρώπη κινδυνεύει με μακροπρόθεσμη οικονομική παρακμή αν δεν κλείσει το χάσμα παραγωγικότητας σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα και δεν άρει τα εσωτερικά εμπόδια στην ανάπτυξη».
Ωστόσο, η εφαρμογή των συστάσεων μέχρι σήμερα είναι περιορισμένη. Σύμφωνα με έκθεση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας για την Πολιτική του Σεπτεμβρίου, μόλις το 11% των προτάσεων της έκθεσης Ντράγκι είχε υλοποιηθεί έναν χρόνο μετά, αποτυπώνοντας τις δυσκολίες στη μετάφραση της συναίνεσης περί ανταγωνιστικότητας σε απτά αποτελέσματα πολιτικής.
Η Ευρώπη παραμένει μία από τις ισχυρότερες βιομηχανικές περιοχές παγκοσμίως, ωστόσο το σχετικό μερίδιό της έχει μειωθεί τις τελευταίες δύο δεκαετίες, καθώς η παραγωγή μεταφέρθηκε στην Ασία, και ειδικότερα στην Κίνα. Από το 2001 και την ένταξη της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες μετέφεραν εκεί δραστηριότητες έντασης εργασίας ή μέσης προστιθέμενης αξίας για τη μείωση του κόστους.
Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία της Eurostat, το μερίδιο της μεταποίησης στην οικονομία της ΕΕ έχει συρρικνωθεί διαχρονικά. Το 1995, η βιομηχανία αντιστοιχούσε στο 19,6% του ΑΕΠ της ΕΕ, ενώ το 2015 είχε υποχωρήσει στο 15,9%, αντανακλώντας μια μακροπρόθεσμη τάση με τη διεύρυνση του τομέα υπηρεσιών εις βάρος της βιομηχανίας.
Στα μέσα της δεκαετίας του 2020 το ποσοστό συνέχισε να υποχωρεί. Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, το 2024 η μεταποίηση κάλυπτε περίπου το 14% του ΑΕΠ της ΕΕ. Το ίδιο έτος, η Κίνα ήταν ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγικός εταίρος της Ένωσης και ο κορυφαίος εισαγωγικός, σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά της ΕΕ.
