Η φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση συνασπισμού της Ρουμανίας κατέρρευσε την Τρίτη 6 Μαΐου, αφού οι βουλευτές καταψήφισαν με ευρεία πλειοψηφία τον πρωθυπουργό Ίλιε Μπολοζάν, λιγότερο από έναν χρόνο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, προκαλώντας κλίμα αβεβαιότητας στη χώρα. Ο Μπολοζάν ανέλαβε την ηγεσία της μειοψηφικής κυβέρνησης συνασπισμού τεσσάρων κομμάτων με την υπόσχεση να βάλει τέλος σε μία από τις σοβαρότερες πολιτικές κρίσεις της Ρουμανίας μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα το 1989.
Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (PSD) αποχώρησε από τον συνασπισμό τον περασμένο μήνα. Το PSD και το δεξιό κόμμα της αντιπολίτευσης, Συμμαχία για την Ενότητα των Ρουμάνων (AUR), κατέθεσαν από κοινού την πρόταση δυσπιστίας στο Κοινοβούλιο στις 28 Απριλίου. Την Τρίτη 5 Μαΐου, 281 βουλευτές ψήφισαν υπέρ της πρότασης και μόλις τέσσερις καταψήφισαν, ενώ οι βουλευτές του ίδιου του κεντροδεξιού Εθνικού Φιλελεύθερου Κόμματος (PNL) του Μπολοζάν, καθώς και οι εταίροι του συνασπισμού «Σώστε τη Ρουμανία» και το μικρό κόμμα της ουγγρικής μειονότητας UDMR, απείχαν όλοι από την ψηφοφορία.
Πολιτική κρίση και οικονομική ύφεση
Η χώρα έχει περάσει περίοδο πολιτικής αστάθειας μετά την ακύρωση των προεδρικών εκλογών τον Δεκέμβριο του 2024, λόγω κατηγοριών για παρεμβάσεις στην εκλογική διαδικασία. Την ίδια ώρα, η ρουμανική οικονομία αντιμετωπίζει ένα από τα υψηλότερα δημοσιονομικά ελλείμματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μαζί με ανεξέλεγκτο πληθωρισμό και τεχνική ύφεση.
Η κυβέρνηση είχε δεσμευτεί ότι η εξισορρόπηση των δημόσιων οικονομικών θα αποτελούσε κορυφαία προτεραιότητα όταν ανέλαβε την εξουσία τον Ιούνιο του 2025. Ωστόσο, ο Μπολοζάν και το PSD συγκρούονταν συχνά σχετικά με μέτρα όπως αυξήσεις φόρων, πάγωμα μισθών και συντάξεων στον δημόσιο τομέα, καθώς και περικοπές θέσεων εργασίας στις δημόσιες υπηρεσίες και άλλες μειώσεις κρατικών δαπανών.
Το PSD ανέφερε την περασμένη εβδομάδα ότι η Ρουμανία χρειάζεται έναν ηγέτη «ικανό για συνεργασία» και κατηγόρησε τον Μπολοζάν ότι «απέτυχε να εφαρμόσει οποιαδήποτε ουσιαστική μεταρρύθμιση» κατά τους 10 μήνες της θητείας του. Από την πλευρά του, ο Μπολοζάν υποστήριξε ότι τα σκληρά δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν ήταν απαραίτητα και ότι «αποκατέστησαν την εμπιστοσύνη των αγορών προς τη ρουμανική κυβέρνηση».
Επίθεση Μπολοζάν κατά των επικριτών του
Ο Μπολοζάν δήλωσε πριν από την ψηφοφορία ότι η πρόταση δυσπιστίας «φαίνεται να έχει γραφτεί από ανθρώπους που δεν βρίσκονταν καθημερινά στην κυβέρνηση και δεν συμμετείχαν σε όλες τις αποφάσεις», χαρακτηρίζοντάς την «κυνική και τεχνητή». Όπως ανέφερε, η πρόταση ήταν κυνική επειδή δεν λάμβανε υπόψη το πλαίσιο μέσα στο οποίο βρίσκεται η χώρα.
Παράλληλα, σημείωσε ότι ανέλαβε τη θέση του πρωθυπουργού γνωρίζοντας ότι αυτή συνοδεύεται από τεράστια πίεση και ότι δεν θα λάμβανε χειροκροτήματα από τους πολίτες, αλλά επέλεξε να κάνει ό,τι ήταν επείγον και αναγκαίο για τη χώρα.
Ο ηγέτης του PSD, Σορίν Γκριντεάνου, κάλεσε τον Μπολοζάν να ορίσει υπηρεσιακό πρωθυπουργό μέχρι να εγκριθεί νέος πρωθυπουργός από το Κοινοβούλιο και δήλωσε ότι αναμένει από τον κεντρώο πρόεδρο της Ρουμανίας, Νικουσόρ Νταν, να διαβουλευθεί με το κόμμα του. Ο Γκριντεάνου ανέφερε ότι επιθυμεί να βρεθεί γρήγορα μια λύση, σε συνεργασία με τα υπόλοιπα κόμματα, ώστε η χώρα να προχωρήσει μπροστά, προσθέτοντας ότι «όλες οι επιλογές είναι ανοιχτές».
Πολιτικές αιχμές μετά την ψηφοφορία
Ο γενικός γραμματέας του κόμματος του Μπολοζάν, Νταν Μοτρεάνου, κατηγόρησε τόσο το PSD όσο και το AUR ότι «παίζουν πολιτικό θέατρο», αναφέροντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι τα δύο κόμματα «έχουν καθήκον να αναλάβουν τη διακυβέρνηση, να προτείνουν υποψήφιο πρωθυπουργό και ένα σαφές πρόγραμμα». Όπως έγραψε στην ανάρτησή του, δεν μπορεί κάποιος να ανατρέπει μια κυβέρνηση και στη συνέχεια να αποφεύγει την ευθύνη.
Πρόσθεσε επίσης ότι «οποιοδήποτε σημάδι πολιτικού χάους» επηρεάζει αρνητικά την οικονομία της χώρας και τους πολίτες. Το PSD έχει αποκλείσει στο παρελθόν το ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης με το AUR, του οποίου ο ηγέτης, Τζορτζ Σιμιόν, δήλωσε την Τρίτη ότι οι ψηφοφόροι «στήριξαν και ζήτησαν νερό, τρόφιμα και ενέργεια», αλλά «έλαβαν φόρους, πόλεμο και φτώχεια».
Καθώς το AUR διατηρεί έντονα ευρωσκεπτικιστική στάση, η συμμετοχή του PSD θεωρείται απαραίτητη για τον σχηματισμό φιλοευρωπαϊκής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Στο πλαίσιο συμφωνίας κατανομής της εξουσίας, είχε αποφασιστεί η θέση του πρωθυπουργού να περάσει το 2027 από τον Μπολοζάν σε πρωθυπουργό προερχόμενο από το PSD.
Ο πρόεδρος Νταν, ο οποίος έχει την αρμοδιότητα να ορίζει τον πρωθυπουργό, δήλωσε ότι αναμένει να σχηματιστεί νέα φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση μέσα σε «εύλογο» χρονικό διάστημα, παρά το γεγονός ότι το κόμμα του Μπολοζάν και ένας ακόμη μικρότερος κυβερνητικός εταίρος απέκλεισαν περαιτέρω συνομιλίες με το PSD.
Οι επόμενες βουλευτικές εκλογές δεν έχουν προγραμματιστεί πριν από το 2028. Υπό το βάρος της οικονομικής αναταραχής που προκάλεσε η πολιτική αβεβαιότητα, το ρουμανικό λέου υποχώρησε σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο έναντι του ευρώ λίγο πριν από την κοινοβουλευτική ψηφοφορία της Τρίτης.
Της Rachel Roberts
Με πληροφορίες από Reuters και Associated Press
