Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν προτίθεται να αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή σε ενδεχόμενες μελλοντικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας για τον τερματισμό του πολέμου, δήλωσε στις 19 Ιουνίου ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, υπογραμμίζοντας ότι η Ένωση θα συνεχίσει να βρίσκεται στο πλευρό της Ουκρανίας τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά το τέλος της σύγκρουσης.
Γνωστοποίησε δε ότι το γραφείο του εργάζεται για τη δημιουργία ενός διπλωματικού διαύλου επικοινωνίας, παρατηρώντας ότι παραμένει ασαφές εάν η Ρωσία επιθυμεί επί του παρόντος να συμμετάσχει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε η παρουσία του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι στις Βρυξέλλες, στις 18 Ιουνίου, όπου είχε συνομιλίες με ηγέτες του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, καθώς και με τους υπουργούς Άμυνας της Γερμανίας και της Ουκρανίας. Σύμφωνα με τον Κόστα, οι επαφές αυτές οδήγησαν σε ένα «ιστορικό βήμα» στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής δέσμευσης για τη στήριξη της Ουκρανίας και την επίτευξη ειρήνης.
Ο Ζελένσκι ζητά ταχεία ένταξη στην ΕΕ
Κατά τη διάρκεια της συνόδου, ο Ζελένσκι κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να επιταχύνει τη διαδικασία ένταξης της Ουκρανίας, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για την ισχυρότερη εγγύηση ασφάλειας τόσο για τη χώρα του όσο και για το μέλλον της Ευρώπης.
Όπως ανέφερε, η Ουκρανία εργάζεται για την ένταξή της και είναι έτοιμη να προχωρήσει στις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις. Σύμφωνα με το απομαγνητοφωνημένο κείμενο της ομιλίας του, τόνισε ότι το μέλλον μιας ελεύθερης, ενωμένης και ειρηνικής Ευρώπης κρίνεται μέσα από την άμυνα της Ουκρανίας.
Ο Ουκρανός πρόεδρος εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς τα κράτη-μέλη που αναγνωρίζουν τις συνθήκες που αντιμετωπίζει η χώρα του και λαμβάνουν μέτρα που αποδεικνύουν έμπρακτα τη στήριξή τους. Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, το σημαντικότερο από αυτά τα βήματα θα μπορούσε να είναι μια επιταχυνόμενη πορεία ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το Κίεβο θεωρεί την ένταξη στην ΕΕ ως βασική εγγύηση ασφάλειας και σταθερότητας για την περίοδο μετά τον πόλεμο με τη Ρωσία, ενώ παρουσιάζει την προσχώρηση της χώρας στην Ένωση ως κρίσιμο στοιχείο της ευρωπαϊκής ασφάλειας: όπως υποστήριξε ο Ουκρανός πρόεδρος, εάν η Ουκρανία αποκτήσει σύντομα την ιδιότητα του μέλους, η Ρωσία θα χάσει έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους επιχειρεί να αποσταθεροποιήσει τόσο την Ουκρανία όσο και την Ευρώπη.
Στις 15 Ιουνίου, η ΕΕ συμφώνησε να ανοίξει ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία και τη Μολδαβία. Παρότι η διαδικασία ένταξης είναι συνήθως πολυετής και απαιτεί την πλήρωση των προτύπων των Βρυξελλών και την υλοποίηση εκτεταμένων μεταρρυθμίσεων, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής Κάγια Κάλλας είχε δηλώσει τον Νοέμβριο ότι η Ένωση θα μπορούσε να δεχθεί νέα μέλη ήδη από το 2030.
Οι κυρώσεις και η ευρωπαϊκή στήριξη
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαιρέτισε τα αποτελέσματα των συνομιλιών και τη συμφωνία για παράταση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας για ένα έτος.
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, υποστήριξε ότι η Ουκρανία και η Ευρώπη επιθυμούν την ειρήνη, ενώ η Ρωσία είναι η μόνη πλευρά που επιλέγει σταθερά τη βία. Παράλληλα, τόνισε ότι οι νέες κυρώσεις ενδέχεται να αναγκάσουν τη Μόσχα να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις, σημειώνοντας ότι αργά ή γρήγορα η Ρωσία θα χρειαστεί να προσέλθει στο τραπέζι των συνομιλιών εξαιτίας της πίεσης που ασκούν οι κυρώσεις.
Στα συμπεράσματά του για την Ουκρανία, καθώς και για την ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επανέλαβε τη σταθερή και αταλάντευτη υποστήριξή του προς την ανεξαρτησία, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων της. Δεσμεύθηκε επίσης να συνεχίσει να παρέχει στο Κίεβο, σε συντονισμό με τους εταίρους του, πολιτική, οικονομική, ανθρωπιστική, διπλωματική και στρατιωτική βοήθεια.
Διαφωνίες για την επιτάχυνση της ένταξης
Παρά τη γενική υποστήριξη προς την Ουκρανία, ο Ζελένσκι αναγνώρισε ότι δεν συμφωνούν όλα τα κράτη-μέλη με την ιδέα της επιτάχυνσης της ενταξιακής διαδικασίας.
Η Ουγγαρία, υπό τον πρώην πρωθυπουργό Βίκτορ Ορμπάν, είχε δηλώσει ότι δεν θα υποστήριζε την ένταξη της Ουκρανίας. Μετά την ήττα του Ορμπάν στις εκλογές του Απριλίου και την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Πήτερ Μαγυάρ, η Βουδαπέστη εμφανίστηκε πιο θετική απέναντι στην προοπτική ένταξης, παραμένοντας ωστόσο αντίθετη σε κάθε επιτάχυνση της διαδικασίας.
Σε ανάρτησή του στις 3 Ιουνίου στην πλατφόρμα X, ο Μαγυάρ ανέφερε ότι η Ουγγαρία εξακολουθεί να αντιτίθεται στην επιταχυνόμενη ένταξη και ότι θα μπορούσε να στηρίξει την προσχώρηση της Ουκρανίας μόνο εφόσον ολοκληρωθούν και τα τριάντα τρία διαπραγματευτικά κεφάλαια μέσα στα επόμενα 10–15 χρόνια και εγκριθεί η διαδικασία μέσω νομικά δεσμευτικού δημοψηφίσματος.
Η Βουδαπέστη ζήτησε επίσης να αφαιρεθεί από το τελικό κείμενο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου η αναφορά σε επιτάχυνση της ενταξιακής διαδικασίας. Ο Μαγυάρ δήλωσε αργότερα ότι, έπειτα από δική του πρωτοβουλία, η σχετική διάταξη αφαιρέθηκε την τελευταία στιγμή, προσθέτοντας ότι αυτό δεν ήταν εύκολη υπόθεση.
Νέα στρατιωτική βοήθεια και επόμενα βήματα
Παράλληλα με τη σύνοδο κορυφής, η Ουκρανία συμμετείχε στις 19 Ιουνίου σε συνεδρίαση της Ομάδας Επαφής για την Άμυνα της Ουκρανίας με τη συμμετοχή εννέα χωρών, με αντικείμενο την παροχή στρατιωτικού εξοπλισμού.
Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι οι συμμετέχουσες χώρες συμφώνησαν να παραχωρήσουν επιπλέον μαχητικά αεροσκάφη F-16. Ανέφερε επίσης ότι θεωρεί πιθανή την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία, αν και δεν είναι ακόμη σαφές ποια μορφή θα λάβουν. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι Ευρωπαίοι υποστηρίζουν μια κοινή διαδικασία με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ υπάρχει επίσης υποστήριξη για το πλαίσιο που έχει προτείνει η Ουκρανία.
Ο Ουκρανός πρόεδρος εκτίμησε ότι μια διμερής συνάντηση είναι πιθανή, αλλά υπογράμμισε τη σημασία της παρουσίας των εταίρων. Η Ουκρανία αφήνει στη ρωσική πλευρά την επιλογή του σχήματος των συνομιλιών, είπε, επαναλαμβάνοντας ότι η χώρα του επιδιώκει συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας μετά το τέλος του πολέμου, καθώς και την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η G7 αυξάνει την πίεση προς τη Μόσχα
Κατά τη διάρκεια συνόδου κορυφής στο Εβιάν-λε-Μπαιν της Γαλλίας, στις 15–17 του μήνα, οι ηγέτες της G7 επιβεβαίωσαν τη στήριξή τους προς την Ουκρανία και δεσμεύτηκαν να εντείνουν την πίεση προς τη Ρωσία.
Σε κοινή ανακοίνωση στις 17 Ιουνίου, οι ηγέτες των επτά κορυφαίων βιομηχανικών χωρών συμφώνησαν να ενισχύσουν τη στρατιωτική υποστήριξη προς το Κίεβο με την παράδοση αμυντικού εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων μεγάλου βεληνεκούς και αναχαιτιστικών μέσων. Επανέλαβαν ότι παραμένουν ενωμένοι στη στήριξή τους προς την Ουκρανία για την υπεράσπιση της ελευθερίας, της κυριαρχίας και της εδαφικής της ακεραιότητας, και εξέφρασαν την αλληλεγγύη τους προς τον ουκρανικό πληθυσμό που συνεχίζει να πλήττεται από επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές και πολιτιστικά μνημεία.
Οι ηγέτες της G7 σημείωσαν επίσης ότι δεσμεύονται να αυξήσουν την πίεση στην πολεμική οικονομία της Ρωσίας, ενισχύοντας τις κυρώσεις, μεταξύ άλλων στους τομείς του φυσικού αερίου και του πετρελαίου.
Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε σημαντικά τα αποτελέσματα της συνόδου, επισημαίνοντας ότι το σημαντικότερο ήταν η συμφωνία για περαιτέρω ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας. Πρόσθεσε ότι θα ακολουθήσουν νέα μέτρα πίεσης προς τη Ρωσία με στόχο την επίτευξη της ειρήνης.
Οι εξελίξεις στο πεδίο των συγκρούσεων
Την ίδια στιγμή, οι πολεμικές επιχειρήσεις συνεχίζονται. Στις 19 Ιουνίου, η Ουκρανία εξαπέλυσε για δεύτερη φορά επίθεση εναντίον μεγάλου διυλιστηρίου της Μόσχας, χρησιμοποιώντας δεκάδες μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Ο δήμαρχος της Μόσχας Σεργκέι Σομπιάνιν επιβεβαίωσε ότι επλήγησαν το διυλιστήριο και ένα γειτονικό εμπορικό κέντρο, ενώ εικόνες από την περιοχή έδειχναν φλόγες και πυκνό καπνό σε κοντινό προάστιο.
Η επίθεση πραγματοποιήθηκε δύο ημέρες μετά την κατ’ ιδίαν συνάντηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τον Ζελένσκι στο περιθώριο της συνόδου της G7 στη Γαλλία. Σύμφωνα με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, η Ρωσία θα πρέπει να καταλήξει σε συμφωνία, καθώς τόσο η ίδια όσο και η Ουκρανία έχουν υποστεί τεράστιες ανθρώπινες απώλειες.
Στις 18 Ιουνίου, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν βρισκόταν στο Καζάν, όπου φιλοξενούσε ηγέτες της Ένωσης Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN), επιδιώκοντας την ενίσχυση των επιχειρηματικών και άλλων δεσμών με την περιοχή.
Νωρίτερα μέσα στον μήνα, ο Πούτιν είχε δηλώσει ότι η Ρωσία παραμένει ανοιχτή σε έναν συμβιβασμό για τον πόλεμο στην Ουκρανία, στο πλαίσιο των συνεννοήσεων που επιτεύχθηκαν κατά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο Τραμπ στην Αλάσκα. Ωστόσο, υποστήριξε ότι για να καταστεί δυνατή μια συμφωνία και να τερματιστεί η σύγκρουση, η Ουκρανία θα πρέπει να αποδεχθεί τους αναγκαίους συμβιβασμούς.
Των Victoria Friedman και Jill McLaughlin
