Κλιμακώνεται η διπλωματική διαμάχη μεταξύ Πολωνίας και Ουκρανίας, καθώς ο Πολωνός πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι ανακάλεσε την ύψιστη τιμή της χώρας, το Τάγμα του Λευκού Αετού, που είχε απονεμηθεί στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Η ανάκληση ανακοινώθηκε με βιντεοσκοπημένο μήνυμα το βράδυ της Παρασκευής 19 Ιουνίου. Η ουκρανική κυβέρνηση καταδίκασε αμέσως την κίνηση ως «στρατηγικό λάθος» και «ασέβεια».
Η κίνηση του Πολωνού προέδρου αποτελεί συνέχεια του διπλωματικού επεισοδίου που προκάλεσε ο Ζελένσκι στα τέλη Μαΐου, αποδίδοντας σε μονάδα του ουκρανικού στρατού την ονομασία του διαβόητου Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού (UPA), «μιας οντότητας υπεύθυνης για βάναυσα εγκλήματα που διαπράχθηκαν εναντίον πολιτών της Δημοκρατίας της Πολωνίας κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου», όπως ανέφερε ο Ναβρότσκι στο μήνυμά του.
Απαντώντας στην ανάκληση του Τάγματος του Λευκού Αετού, ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρέι Σιμπίχα εξέφρασε τη λύπη του για την αντίδραση της Βαρσοβίας και για το γεγονός ότι «συναισθηματισμοί οδήγησαν όσους βρίσκονται στην πολιτική εξουσία σε αδικαιολόγητες, παρορμητικές και ασεβείς ενέργειες», και ανακοίνωσε ότι, σε ένδειξη διαμαρτυρίας, θα επιστρέψει ένα βραβείο που ο ίδιος είχε λάβει από την Πολωνία το 2022.
Η απόφαση του Ναβρότσκι βρίσκει αντίθετο τον Πολωνό πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος αν και είχε χαρακτηρίσει την ονομασία της στρατιωτικής μονάδας ως «κακή απόφαση», είχε ζήτησε από τον πρόεδρο να μην κλιμακώσει τη διαμάχη.
Ωστόσο, ο Ναβρότσκι, ο οποίος πρόσκειται στο εθνικοσυντηρητικό κόμμα της αντιπολίτευσης PiS, τηρεί επιφυλακτική στάση απέναντι στην Ουκρανία από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του το 2025. Αντιτάχθηκε στην ένταξη της γειτονικής χώρας στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ και μπλόκαρε έναν νόμο για την επέκταση των μέτρων υποστήριξης για τους Ουκρανούς πρόσφυγες. Παρά τις πολυάριθμες προσκλήσεις, δεν έχει επισκεφθεί ποτέ το Κίεβο.
Στο βιντεοσκοπημένο μήνυμά του τόνισε ότι η κίνησή του δεν στρέφεται κατά του λαού της Ουκρανίας και δεν σημαίνει «αλλαγή στον στρατηγικό προσανατολισμό της πολωνικής πολιτικής ασφαλείας».
Η Πολωνία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς και ανθρωπιστικούς υποστηρικτές της Ουκρανίας κατά τη διάρκεια του ρωσο-ουκρανικού πολέμου, τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Η χώρα έχει υποδεχθεί εκατοντάδες χιλιάδες Ουκρανούς πρόσφυγες και χρησιμεύει ως υλικοτεχνικός κόμβος για τη δυτική βοήθεια προς την Ουκρανία.
Την επόμενη εβδομάδα θα πραγματοποιηθεί στο Γκντανσκ της Πολωνίας ένα συνέδριο για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, στο οποίο αναμένεται να παραστεί ο Γερμανός καγκελάριος Φρήντριχ Μερτς. Δεν είναι ακόμη σαφές εάν ο Ζελένσκι θα συμμετάσχει. Πριν από την απόφαση του Ναβρότσκι, ο Τουσκ είχε δηλώσει ότι ήλπιζε «ότι τίποτα δεν θα υπονομεύσει όλες τις προσπάθειες που έχουν γίνει, ιδίως εκείνες της Πολωνίας, για την οργάνωση αυτού του τεράστιου εγχειρήματος».
Τι ήταν ο UPA
Το UPA ήταν η στρατιωτική πτέρυγα του OUN, του Ουκρανικού Εθνικιστικού Κόμματος, τη δεκαετία του 1940. Μεταξύ 1943 και 1945, μέλη του UPA σκότωσαν έως και 100.000 Πολωνούς στην περιοχή της Βολυνίας. Αυτή η περιοχή ανήκε στην Πολωνία μέχρι το 1939 και ενσωματώθηκε στην Ουκρανική Σοβιετική Δημοκρατία με το Σύμφωνο Χίτλερ-Στάλιν. Σήμερα βρίσκεται στη βορειοδυτική Ουκρανία.
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στον αγώνα τους για την ανεξαρτησία της Ουκρανίας από τη Σοβιετική Ένωση, ο OUN και ο UPA συνεργάστηκαν κατά καιρούς με τη ναζιστική Γερμανία και τα μέλη των δύο οργανώσεων θεωρούνται ήρωες στη σημερινή Ουκρανία. Στην Πολωνία, ωστόσο, οι πράξεις τους θεωρούνται εθνοκάθαρση με στόχο τη δημιουργία μιας ομοιογενούς Ουκρανίας και χαρακτηρίζονται ως γενοκτονία. Ήδη από το 2024, οι διαφωνίες για τις σφαγές της Βολυνίας οδήγησαν σε διπλωματικές διαμάχες μεταξύ Κιέβου και Βαρσοβίας. (afp/red)
