Η Κούβα επανέφερε σε λειτουργία το ηλεκτρικό της δίκτυο την Τρίτη 17 Μαρτίου 2026, τερματίζοντας μια γενικευμένη διακοπή ρεύματος που διήρκεσε περισσότερες από 29 ώρες και επηρέασε περίπου 10 έως 11 εκατομμύρια κατοίκους. Το εθνικό δίκτυο είχε τεθεί πλήρως σε λειτουργία έως τις 18:11 (τοπική ώρα), ενώ τέθηκε εκ νέου σε λειτουργία και ο μεγαλύτερος πετρελαϊκός σταθμός παραγωγής ενέργειας της χώρας.
Παρά την αποκατάσταση, αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι οι διακοπές της ηλεκτρικής ενέργειας ενδέχεται να συνεχιστούν, καθώς η παραγωγή παραμένει χαμηλότερη από τη ζήτηση. Η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες λόγω έλλειψης καυσίμων και πεπαλαιωμένων υποδομών, ενώ ήδη από το 2024 οι διακοπές ρεύματος έχουν γίνει πιο συχνές και παρατεταμένες. Πριν από την πρόσφατη κατάρρευση του δικτύου, πολλοί κάτοικοι, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στην Αβάνα, αντιμετώπιζαν καθημερινές διακοπές διάρκειας 16 ωρών ή και περισσότερο.
Κάτοικοι της πρωτεύουσας περιέγραψαν ότι η κατάσταση επηρεάζει κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής, διαταράσσοντας ακόμη και βασικές ανάγκες, όπως η πρόσβαση σε τροφή και νερό, και ανέφεραν ότι προσπαθούν να κάνουν υπομονή και να αντέξουν την κατάσταση.
Η ενεργειακή κρίση επιδεινώνεται από τον περιορισμένο εφοδιασμό καυσίμων. Σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πλοίων, στην Κούβα έχουν φτάσει φέτος μόλις δύο μικρά δεξαμενόπλοια με εισαγόμενο πετρέλαιο, ενώ ένα ακόμη πλοίο επανέλαβε πρόσφατα την πορεία του προς το νησί. Επιπλέον, η παραγωγή ενέργειας επηρεάστηκε και από τις καιρικές συνθήκες, καθώς η συννεφιά περιόρισε την απόδοση των ηλιακών πάρκων.
Πιέσεις και ενεργειακός αποκλεισμός
Η κρίση συνδέεται με τις εξελίξεις στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, καθώς η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει εντείνει την πίεση προς την Αβάνα, επιδιώκοντας την απομόνωση του κομμουνιστικού καθεστώτος. Στις 29 Ιανουαρίου 2026, υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που επιβάλλει δασμούς σε χώρες που πωλούν πετρέλαιο στην Κούβα, οδηγώντας στη διακοπή εισαγωγών από το Μεξικό και επιδεινώνοντας τις ελλείψεις.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες διέκοψαν την προμήθεια πετρελαίου από τη Βενεζουέλα, μετά τη σύλληψη του ηγέτη της χώρας Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο, γεγονός που στέρησε από την Κούβα τον βασικό της ενεργειακό σύμμαχο.
Ο Τραμπ έχει κλιμακώσει τη ρητορική του, δηλώνοντας στις 16 Μαρτίου 2026 ότι θεωρεί πως θα έχει την «τιμή να πάρει την Κούβα», αναφέροντας ότι είτε την «απελευθερώσει» είτε την «αναλάβει», εκτιμά ότι μπορεί να κάνει ό,τι θέλει με αυτήν. Έχει επίσης αναφερθεί στην πιθανότητα μιας «φιλικής ανάληψης», και έχει δηλώσει ότι η χώρα βρίσκεται «στο τέλος της διαδρομής» και περιλαμβάνεται στη «λίστα των υποχρεώσεών» του.
Την ίδια περίοδο, σημείωσε ότι η κυβέρνηση και η οικονομία της Κούβας βρίσκονται σε πολύ κακή κατάσταση και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προχωρήσουν σύντομα σε ενέργειες σχετικά με το νησί.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, υποστήριξε σε ομιλία του στις 17 Μαρτίου 2026 ότι η Κούβα διαθέτει μια οικονομία που δεν λειτουργεί και ένα πολιτικό σύστημα που δεν μπορεί να επιλύσει τα προβλήματα, τονίζοντας ότι απαιτούνται δραστικές αλλαγές. Σημείωσε ότι τα μέτρα που ανακοίνωσε η Αβάνα δεν επαρκούν και δεν πρόκειται να επιλύσουν την κρίση, ενώ εκτίμησε ότι η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές δυσκολίες, καθώς δεν λαμβάνει πλέον επιδοτήσεις από τη Σοβιετική Ένωση ή τη Βενεζουέλα.
Επιπλέον, υπογράμμισε την ανάγκη αλλαγής της ηγεσίας, σημειώνοντας ότι όσοι βρίσκονται στην εξουσία δεν γνωρίζουν πώς να διαχειριστούν την κατάσταση.
Ως προϋπόθεση για την άρση των κυρώσεων οι ΗΠΑ θέτουν την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων και τη μετάβαση της Κούβας σε πολιτικά και οικονομικά φιλελεύθερο καθεστώς. Ο Ρούμπιο επιβεβαίωσε ότι το εμπάργκο συνδέεται άμεσα με τέτοιου είδους αλλαγές.
Αμερικανός αξιωματούχος απέδωσε την κατάρρευση του ηλεκτρικού δικτύου στην ανικανότητα του καθεστώτος, χαρακτηρίζοντας τις διακοπές ρεύματος ως σύμπτωμα ενός αποτυχημένου συστήματος. Αντίθετα, ο ηγέτης της Κούβας Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες για σχεδόν καθημερινές δημόσιες απειλές κατά της χώρας.
Συνομιλίες και διπλωματικές κινήσεις
Παρά τις εντάσεις, οι δύο πλευρές έχουν ξεκινήσει εύθραυστες συνομιλίες με στόχο την αποκλιμάκωση της κρίσης, μιας από τις σοβαρότερες από το 1959. Οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται υπό την ηγεσία του Τραμπ και του Ρούμπιο, με τον Αμερικανό πρόεδρο να εκτιμά ότι μια συμφωνία θα μπορούσε να επιτευχθεί εύκολα και να παρουσιάζει την Κούβα ως πρόθυμη να καταλήξει σε συμφωνία.
Η Αβάνα, από την πλευρά της, δηλώνει ότι είναι πρόθυμη να διαπραγματευτεί σε ισότιμη βάση, επισημαίνοντας ότι οι συνομιλίες δεν θα αφορούν τις εσωτερικές υποθέσεις καμίας από τις δύο χώρες.
Στο πλαίσιο αυτό, στις 14 Μαρτίου 2026, η κουβανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι πολίτες που ζουν στο εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένων όσων βρίσκονται στις Ηνωμένες Πολιτείες, θα μπορούν να επενδύουν και να κατέχουν ιδιωτικές επιχειρήσεις στο νησί. Κουβανός αξιωματούχος δήλωσε επίσης ότι η χώρα είναι ανοιχτή σε εμπορικές σχέσεις με αμερικανικές εταιρείες, καθώς και με Κουβανούς της διασποράς και τους απογόνους τους.
Το μέτρο αυτό θεωρείται σημαντική μεταβολή για μια χώρα που επί δεκαετίες επέβαλλε αυστηρούς περιορισμούς στην ιδιωτική ιδιοκτησία και στις ξένες επενδύσεις — αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες το κρίνουν ανεπαρκές.
Παραμένει ασαφές ποιος θα μπορούσε να διαδεχθεί τον σημερινό ηγέτη Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ σε περίπτωση που υπάρξουν εξελίξεις που θα οδηγήσουν σε αποδόμηση του καθεστώτος.
Των Troy Myers και Kimberly Hayek
Με τη συμβολή του Tom Ozimek και πληροφορίες από Reuters και Associated Press
