Η ξαφνική πτώση δύο εκ των ανώτατων στρατιωτικών αξιωματούχων της Κίνας έχει προκαλέσει εντατική φημολογία ότι ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ εισέρχεται σε μια αποφασιστική –και πιθανώς αποσταθεροποιητική– φάση εσωτερικής εδραίωσης της εξουσίας του.
Στις 24 Ιανουαρίου, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Κίνας ανακοίνωσε ότι ο Τζανγκ Γιουξιά, μέλος του Πολιτικού Γραφείου και αντιπρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής, καθώς και ο Λιου Σινλί, μέλος της ΚΣΕ και επικεφαλής του Μικτού Επιτελείου Στρατού, τέθηκαν υπό διερεύνηση για σοβαρές παραβιάσεις πειθαρχίας και νόμου. Πρόκειται για μία από τις πλέον δραματικές εξάρθρωσεις στις κορυφές του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού των τελευταίων δεκαετιών.
Όπως εκτιμά ο πολιτικός αναλυτής Γουέν Ρουί, που εδρεύει στη Νότια Κορέα, «η κίνησή του Σι αντιστοιχεί σε μια ανοικτή αντιπαράθεση με τρεις πανίσχυρες ομάδες, βαθιά ριζωμένες στο εσωτερικό του Κομμουνιστικού Κόμματος: το στρατιωτικό κατεστημένο, την αποκαλούμενη “αριστοκρατία” των απογόνων ιστορικών στελεχών (princlings) και τους συνταξιούχους κομματικούς γέροντες». Ο ίδιος συμπληρώνει: «Ο Σι Τζινπίνγκ άνοιξε πλέον το κουτί της Πανδώρας, και όσα ακολουθήσουν, μπορεί να αιφνιδιάσουν τους πάντες.»
Βαθιές ρίζες του Τζανγκ Γιουξιά στις Ένοπλες Δυνάμεις
Στο επίκεντρο της τρικυμίας βρίσκεται ο Τζανγκ, ο οποίος θεωρείται μία από τις πλέον εδραίωμενες προσωπικότητες του ΛΑΣ. Υπηρέτησε στις Ένοπλες Δυνάμεις για περισσότερο από μισόν αιώνα και είναι γιος του Τζανγκ Ζονγκξουάν, στρατηγού της επαναστατικής περιόδου με καταλυτική επιρροή από τις απαρχές της στρατιωτικής ιστορίας του ΚΚΚ. Σύμφωνα με τον Γουέν, «τα δίκτυα της οικογένειας Τζανγκ εντός του ΛΑΣ εκτείνονται σε διαδοχικές γενιές, σχηματίζοντας ένα εξαιρετικά περίπλοκο πλέγμα αλληλεγγύης και εξυπηρετήσεων».
«Ο Σι Τζινπίνγκ ουσιαστικά προκαλεί έναν πόλεμο μέχρις εσχάτων απέναντι σε μια τεράστια δύναμη», σημειώνει ο Γουέν, υπογραμμίζοντας ότι η επιρροή του Τζανγκ ξεπερνά κατά πολύ τους θεσμικούς του ρόλους. Διαχωρίζει όσους επηρεάζονται από την εκκαθάριση σε δύο κύριες κατηγορίες: αξιωματικούς που αντιτάχθηκαν ενεργά στον Σι και ευθυγραμμίστηκαν με τον Τζανγκ, αλλά και αυτούς που, χωρίς να αμφισβητήσουν ανοιχτά τον Σι, διατηρούσαν στενούς δεσμούς με την οικογένεια Τζανγκ.
«Και οι δύο πλέον βρίσκονται εντός της ακτίνας βολής του Σι», τονίζει, προσθέτοντας πως «ο Σι δεν προτίθεται να μπει στον κόπο να ξεχωρίσει ποιος ανήκει πού. Ακόμα και όσοι δεν ενεπλάκησαν ανοιχτά στις εσωτερικές διαμάχες, πιθανόν να κινητοποιηθούν από φόβο, ώστε να μην βρεθούν τυχαία στη μέση.»
«Δεν θα τους χαριστεί. Προτιμά να θυσιάσει κάποιον αδίκως παρά να αφήσει έστω και έναν να του ξεφύγει», προειδοποιεί ο Γουέν, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ευρείας αναταραχής στις τάξεις των ενόπλων δυνάμεων.
«Για να εξαλείψει μελλοντικές απειλές, ο Σι αποσκοπεί να ξεριζώσει τα πάντα», σχολιάζει. «Μια τέτοια προσέγγιση είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει τεράστιους κραδασμούς στο στράτευμα.» Ο Γουέν εκτιμά πως «ο Σι αντιμετωπίζει πλέον την ανώτατη ηγεσία του ΛΑΣ σαν εν δυνάμει εχθρούς». Και εξηγεί: «Σχεδόν τοποθετεί τον εαυτό του απέναντι από το ίδιο το στράτευμα. Πιστεύει κανείς πραγματικά ότι αυτοί οι ανώτατοι αξιωματικοί θα καθίσουν με δεμένα τα χέρια να περιμένουν τη σύλληψή τους;»
Υπό πίεση οι αριστοκράτες διάδοχοι και οι κομματικοί γέροντες
Πέρα από τον στρατό, ο Γουέν διακρίνει άλλες δύο ομάδες που, κατά την άποψή του, ο Σι βάζει στο στόχαστρο. Πρώτον, τους λεγόμενους «αριστοκράτες διαδόχους» (princlings), απογόνους των επαναστατών ηγετών του ΚΚΚ, με δυσανάλογη επιρροή στο κρατικό σύστημα. «Αν ο Σι μπορεί να αποκεφαλίσει έναν πρίγκιπα-διάδοχο που κατέχει τη θέση του πρώτου αντιπροέδρου της ΚΣΕ», λέει, «τότε αυτή η τάξη χάνει επί της ουσίας την τελευταία της γραμμή άμυνας».
Ο Γουέν διαβλέπει έντονο κλίμα φόβου σ’ αυτόν τον κύκλο, με ορισμένους να εκτιμούν ότι μια μετωπική σύγκρουση αποτελεί πλέον ζήτημα επιβίωσης. Τρίτη ομάδα, κατά τον ίδιο, αποτελούν οι απόμαχοι γέροντες του κόμματος. Φέρνει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα το περιστατικό στο 20ό Συνέδριο του ΚΚΚ, όταν ο πρώην πρόεδρος Χου Τζιντάο οδηγήθηκε μπροστά σε κάμερες έξω από την αίθουσα, ως συμβολική ένδειξη ότι ο Σι δεν διστάζει να ταπεινώσει και να απομονώσει τους ιστορικούς πυρήνες ισχύος.
«Ο Σι δεν θα διστάσει να πλήξει σκληρά και τους γέροντες που στήριξαν τον Τζανγκ Γιουξιά στο παρασκήνιο», επισημαίνει ο Γουέν, υπονοώντας ότι το αποτέλεσμα εύκολα προβλέπεται.
Ένα στοίχημα με τα θεμέλια του κόμματος
Κατά τον Γουέν, αυτές οι τρεις ομάδες –στρατός, αριστοκράτες διάδοχοι και κομματικοί γέροντες– συγκροτούν τους τρεις θεμελιώδεις πυλώνες της κυριαρχίας του ΚΚΚ. «Ο ΛΑΣ, που συχνά προβάλλεται από το κόμμα ως “γραμμή ζωής”, βρίσκεται στο επίκεντρο της σταθερότητας του καθεστώτος». Η σημερινή σύνθεση της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής υπογραμμίζει το βάθος της εκκαθάρισης: από τα επτά μέλη της, μόνο δύο παραμένουν – ο ίδιος ο Σι ως πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος Τζανγκ Σινγκμίν. Από τους εν ενεργεία στρατηγούς, μόλις τέσσερις διατηρούν τον αντίστοιχο βαθμό, ανάμεσά τους ο Τζανγκ Σινγκμίν, ο υπουργός Άμυνας Ντονγκ Τζουν και δύο διοικητές διοικήσεων στρατευμάτων που προήχθησαν στο τέλος του 2023.
«Για τον Σι Τζινπίνγκ, δεν υπάρχει επιστροφή», τονίζει ο Γουέν. «Αφού ξεκίνησε, υπάρχει μόνο ένας δρόμος: να συνεχίσει, όσο σκοτεινή κι αν είναι η διαδρομή.» Υπογραμμίζει πως άλλα κομματικά μπλοκ, που επί μακρόν αντιπαθούσαν τη συσσώρευση εξουσιών από μέρους του Σι, είτε θα συσπειρωθούν εναντίον του είτε θα μείνουν αμέτοχα.
Σύμφωνα με τον Γουέν, «οι πραγματικά πρόθυμοι να στηρίξουν τον Σι είναι ελάχιστοι». Εκτιμά πως η όξυνση των εσωτερικών συγκρούσεων του Σι ενδέχεται να σηματοδοτήσει την αρχή του τέλους για την κυριαρχία του ΚΚΚ. Η αποπομπή των δύο ανώτατων στρατηγών, όπως τονίζει ο Γουέν, δείχνει ότι «η δύναμη του Σι Τζινπίνγκ βασίζεται ολοένα και περισσότερο σε εκκαθαρίσεις, με τον κίνδυνο εσωτερικής αναταραχής να αυξάνεται αντίστοιχα».
