Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης στις 24 Απριλίου για συνεργασία στον τομέα των κρίσιμων ορυκτών.
Αν και το σχέδιο δεν αναφέρει συγκεκριμένα την Κίνα, εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ να συνεργαστεί με δυτικούς συμμάχους, με στόχο τη χαλάρωση του ελέγχου που ασκεί το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) στα κρίσιμα υλικά.
Η Κίνα ελέγχει περίπου το 90% της παγκόσμιας δυναμικότητας για την επεξεργασία, τήξη και διαχωρισμό των υλικών αυτών, καθώς και για την παραγωγή μαγνητικών υλικών.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι η συμφωνία αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία των δυτικών οικονομιών για τη συγκέντρωση της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Σύμφωνα με τον Ρούμπιο, η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει μια αυξανόμενη επίγνωση και δέσμευση σε παγκόσμιο επίπεδο, ιδιαίτερα μεταξύ των συμμάχων στη Δύση και στην Ευρώπη, σχετικά με τη σημασία των εφοδιαστικών αλυσίδων και των κρίσιμων ορυκτών για την επιτυχία των οικονομιών και για την εθνική ασφάλεια.
Προειδοποίησε ότι η υπερσυγκέντρωση της προμήθειας σε μικρό αριθμό χωρών συνιστά απαράδεκτο κίνδυνο. Απαιτείται διαφοροποίηση στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στις πηγές από τις οποίες προέρχονται τα κρίσιμα ορυκτά, προσθέτοντας ότι το μνημόνιο δεν θα παραμείνει απλώς ένα έγγραφο, αλλά θα εφαρμοστεί μέσω συγκεκριμένων ενεργειών.
Ο Ρούμπιο σημείωσε ότι το συνδυασμένο οικονομικό βάρος των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθιστά κρίσιμο τον συντονισμό. Αν εξεταστεί η αγοραστική δύναμη και η παραγωγική ισχύς των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης μαζί, το αποτέλεσμα είναι εξαιρετικά σημαντικό.
Πρόσθεσε ότι από κοινού αποτελούν τους μεγαλύτερους πελάτες και χρήστες στον κόσμο, αλλά είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι οι προμήθειες και τα ορυκτά αυτά θα είναι διαθέσιμα στο μέλλον με τρόπους που δεν θα μονοπωλούνται από μία μόνο περιοχή. Η εξασφάλιση αξιόπιστων και οικονομικά προσιτών πηγών κρίσιμων ορυκτών θα ενισχύσει τόσο την οικονομική ανάπτυξη όσο και την εθνική ασφάλεια.
Ο επίτροπος Εμπορίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μάρος Σέφτσοβιτς, δήλωσε ότι η επιτυχία της συμφωνίας θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή της. Η πραγματική δοκιμασία θα είναι η υλοποίηση του σχεδίου.
Διερωτήθηκε πώς μπορούν οι συμφωνίες που υπογράφονται να μετατραπούν σε συγκεκριμένα, απτά έργα που θα αποφέρουν αποτελέσματα για τις επιχειρήσεις, προσθέτοντας ότι η συμφωνία αποτελεί μια πολύ συγκεκριμένη απόδοση αποτελεσμάτων στη διατλαντική συνεργασία.
Το μνημόνιο βασίζεται σε προηγούμενες προσπάθειες ενίσχυσης του συντονισμού. Η πρώτη υπουργική σύνοδος για τα κρίσιμα ορυκτά, που συγκλήθηκε από τον Ρούμπιο στις 4 Φεβρουαρίου, έφερε σε επαφή αξιωματούχους για να εξετάσουν τρόπους διαφοροποίησης των εφοδιαστικών αλυσίδων και μείωσης της στρατηγικής εξάρτησης από την Κίνα.
Σε ανάρτηση στις 20 Ιανουαρίου στην πλατφόρμα X, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε ότι η ενίσχυση των εφοδιαστικών αλυσίδων κρίσιμων ορυκτών με διεθνείς εταίρους είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομική και εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών, την τεχνολογική ηγεσία και ένα ανθεκτικό ενεργειακό μέλλον.
Τα στοιχεία σπανίων γαιών, μια ομάδα 17 μετάλλων κρίσιμων για εφαρμογές που κυμαίνονται από μόνιμους μαγνήτες σε ανεμογεννήτριες έως κινητήρες ηλεκτρικών οχημάτων, είναι δύσκολο να εξορυχθούν και ακόμη δυσκολότερο να υποστούν επεξεργασία. Μεγάλο μέρος της απαραίτητης τεχνολογίας και τεχνογνωσίας επεξεργασίας βρίσκεται σήμερα στα χέρια της Κίνας, μαζί με τις κρίσιμες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Οι ίδιες πιέσεις ισχύουν και για άλλα κρίσιμα ορυκτά όπως το λίθιο, το κοβάλτιο, το νικέλιο, ο γραφίτης και ο χαλκός, τα οποία αποτελούν τη βάση για την παραγωγή μπαταριών και μεγάλο μέρος του σύγχρονου ηλεκτρικού συστήματος. Η Κίνα ελέγχει περίπου το 90% της παγκόσμιας δυναμικότητας για την επεξεργασία, τήξη και διαχωρισμό όλων αυτών των υλικών, καθώς και για την παραγωγή μαγνητικών υλικών.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τον Νοέμβριο του 2025 ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα τερματίσουν την εξάρτησή τους από την Κίνα για τα ορυκτά σπανίων γαιών εντός 18 μηνών, στο πλαίσιο ενός έκτακτου προγράμματος.
Η εταιρεία USA Rare Earth εξετάζει το ενδεχόμενο κατασκευής εργοστασίου μαγνητών στη Γαλλία, όπως δήλωσε η διευθύνουσα σύμβουλός της στις 9 Απριλίου, μετά από συμφωνία για την απόκτηση ποσοστού 12,5% στην τοπική εταιρεία επεξεργασίας σπανίων γαιών Carester.
Σύμφωνα με τη διευθύνουσα σύμβουλο της USA Rare Earth, Μπάρμπαρα Χάμπτον, η γαλλική κυβέρνηση δείχνει ενδιαφέρον να υποστηρίξει μια πιθανή μονάδα παραγωγής μαγνητών της εταιρείας στη νότια Γαλλία.
Με πληροφορίες από το Reuters
