Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε συνομιλίες με τον Βρετανό πρωθυπουργό Κηρ Στάρμερ στις 9 Απριλίου σχετικά με την ανάγκη διαμόρφωσης ενός «εφικτού σχεδίου» για την αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, όπως ανακοίνωσε η Ντάουνινγκ Στρητ στις 10 Απριλίου. Το γραφείο του Βρετανού πρωθυπουργού σημείωσε ότι οι δύο ηγέτες συζήτησαν την ανάγκη για ένα πρακτικό σχέδιο που θα επιτρέψει την ταχεία επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας, προσθέτοντας ότι συμφώνησαν να έχουν νέα επικοινωνία σύντομα.
Την ίδια μέρα, κατά τη διάρκεια περιοδείας του στη Μέση Ανατολή, ο Στάρμερ ανέφερε ότι συγκροτείται συμμαχία χωρών που εργάζονται πάνω σε ένα πολιτικό και διπλωματικό σχέδιο, ενώ παράλληλα εξετάζονται στρατιωτικές δυνατότητες και τα πρακτικά ζητήματα της διέλευσης πλοίων από τα Στενά.
Παράλληλα, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούττε υπογράμμισε ότι τα πλοία πρέπει να μπορούν να διέρχονται ελεύθερα, χωρίς την επιβολή τελών, ενώ η Βρετανίδα υπουργός Εξωτερικών Υβέτ Κούπερ τόνισε σε ομιλία της, στις 9 Απριλίου, ότι τα Στενά αποτελούν διεθνή θαλάσσια οδό που δεν μπορεί να κλείσει από καμία χώρα. Όπως επεσήμανε, απαιτείται η ανεμπόδιστη και άνευ όρων ναυσιπλοΐα, όχι μόνο στο πλαίσιο της τρέχουσας κατάπαυσης πυρός αλλά και για τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα της περιοχής, υπογραμμίζοντας ότι η θεμελιώδης ελευθερία στις θάλασσες δεν πρέπει να καταργείται μονομερώς ούτε να εκχωρείται σε μεμονωμένους ενδιαφερόμενους.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας Ζαν-Νοέλ Μπαρρό δήλωσε, στις 9 Απριλίου, ότι η Γαλλία ολοκληρώνει σχέδια, σε συνεργασία με δεκατέσσερις ακόμη ευρωπαϊκές χώρες, για τη συνοδεία πλοίων μέσω των Στενών, διευκρινίζοντας ότι το σύστημα αυτό θα ενεργοποιηθεί μόλις αποκατασταθεί πλήρως η ηρεμία στην περιοχή.
Η θέση των ΗΠΑ
Εν όψει των συνομιλιών μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον στο Πακιστάν αυτό το σαββατοκύριακο, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε μέσω της πλατφόρμας Truth Social ότι το ιρανικό καθεστώς δεν διαθέτει «κανένα διαπραγματευτικό χαρτί» πέρα από την προσπάθεια παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 1/5 του παγκόσμιου πετρελαίου υπό κανονικές συνθήκες. Όπως σημείωσε, η χώρα ασκεί μια βραχυπρόθεσμη πίεση μέσω των διεθνών θαλάσσιων οδών και βρίσκεται σε θέση να διαπραγματευτεί ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο.
Πέραν τούτου, εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για τον τρόπο με τον οποίο το Ιράν διαχειρίζεται τη διέλευση των δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο, επισημαίνοντας ότι, κατά την εκτίμησή του, η διαχείριση είναι ανεπαρκής και, σύμφωνα με κάποιους, ανέντιμη.
Σε ξεχωριστή ανάρτηση, επέκρινε ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες περί επιβολής τελών σε πλοία που διέρχονται από τα Στενά, τονίζοντας ότι αν ισχύει κάτι τέτοιο, θα πρέπει να σταματήσει άμεσα.
Σε συνέντευξή του στο ABC, στις 8 Απριλίου, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε αναφέρει ότι εξετάζεται το ενδεχόμενο μιας μορφής συνεργασίας με την Τεχεράνη για την ασφαλή διέλευση των πλοίων από τα Στενά, χαρακτηρίζοντας μια τέτοια προσέγγιση θετική.
Έλεγχος της ναυσιπλοΐας
Σε ανάρτηση στην πλατφόρμα X στις 9 Απριλίου, ο Ιρανός ηγέτης Μοτσταμπά Χαμενεΐ ανέφερε ότι το Ιράν θα μεταφέρει τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ σε «νέα φάση», προσθέτοντας σε ξεχωριστή τοποθέτηση ότι η χώρα του θα απαιτήσει πλήρη αποζημίωση για τις ζημιές που προκλήθηκαν, καθώς και για τους νεκρούς και τους τραυματίες του πολέμου.
Το ιρανικό προξενείο στο Μουμπάι ανέφερε, στις 10 Απριλίου, επικαλούμενο τον επικεφαλής της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής Εμπραχίμ Αζίζι, ότι εξετάζεται κοινοβουλευτική πρόταση για την καταβολή τελών διέλευσης σε ριάλ.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν Σαΐντ Χατιμπζαντέχ δήλωσε σε συνέντευξή του στο ITV στις 9 Απριλίου ότι πλοία από όλες τις χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, μπορούν να διέρχονται κανονικά, υπό την προϋπόθεση συντονισμού με τις ιρανικές αρχές, επισημαίνοντας ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις εχθρικής συμπεριφοράς που να περιορίζουν την πρόσβαση. Όπως εξήγησε, ο συντονισμός αυτός σχετίζεται με ζητήματα ασφάλειας, όπως η ύπαρξη ναρκών από τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Ο κρατικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας IRIB δημοσίευσε διάγραμμα με καθορισμένες διαδρομές στα Στενά, στο οποίο επισημαίνεται «επικίνδυνη ζώνη», υποδηλώνοντας πιθανή τοποθέτηση θαλάσσιων ναρκών από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Λιμένων και Ναυτιλίας του Ιράν, τα πλοία οφείλουν να συντονίζονται με το ναυτικό των Φρουρών και να ακολουθούν τις συγκεκριμένες διαδρομές, με το διάγραμμα να δείχνει εκτροπή της κυκλοφορίας προς τα βόρεια, κοντά στο νησί Λαράκ.
Διαπραγματεύσεις και εκκρεμότητες
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς ταξιδεύει στο Ισλαμαμπάντ για συνομιλίες με στόχο την επίτευξη μόνιμου τερματισμού της σύγκρουσης, ενώ το Ιράν δεν έχει ακόμη ανακοινώσει ποιος θα το εκπροσωπήσει.
Πριν από την αναχώρησή του, ο Βανς τόνισε ότι η ιρανική πλευρά θα πρέπει να διαπραγματευτεί με καλή πίστη, προειδοποιώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση η αμερικανική πλευρά δεν θα ανταποκριθεί θετικά. Παράλληλα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι οι συνομιλίες θα είναι θετικές και ότι η αμερικανική κυβέρνηση αναμένει τη διαδικασία.
Ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ ανέφερε ότι δύο βασικά ζητήματα παραμένουν σε εκκρεμότητα πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων: η κατάπαυση πυρός στον Λίβανο και η αποδέσμευση των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.
Παρά την ανακοίνωση της κατάπαυσης πυρός, τόσο το Ισραήλ όσο και η Χεζμπολάχ συνέχισαν τις επιθέσεις, με τον ισραηλινό στρατό να ανακοινώνει ότι πραγματοποίησε εκατό πλήγματα μέσα σε 10 λεπτά στο νότιο Λίβανο. Το Ιράν θεωρεί ότι η κατάπαυση πυρός θα πρέπει να καλύπτει και τη σύγκρουση Ισραήλ-Χεζμπολάχ, ενώ το Ισραήλ διαφωνεί.
Ο ηγέτης της Χεζμπολάχ Ναΐμ Κάσεμ δήλωσε ότι η οργάνωση θα συνεχίσει να μάχεται το Ισραήλ, υποδεικνύοντας ότι οι πολιτικοί στον Λίβανο δεν θα πρέπει να αποδεχθούν τις ισραηλινές απαιτήσεις.
Σε συνέντευξή του στο NBC News, ο Τραμπ ανέφερε ότι είχε ζητήσει από τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου να περιορίσει τις επιθέσεις στον Λίβανο εν όψει των συνομιλιών, σημειώνοντας ότι απαιτείται πιο συγκρατημένη στάση.
Από την πλευρά του, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι δεν ισχύει κατάπαυση πυρός στον Λίβανο και ότι το Ισραήλ θα συνεχίσει τις επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ μέχρι να αποκατασταθεί η ασφάλεια στο βόρειο Ισραήλ, προσθέτοντας ωστόσο ότι έχει εγκρίνει την έναρξη άμεσων διαπραγματεύσεων με τον Λίβανο το συντομότερο δυνατό, με στόχο τον αφοπλισμό της οργάνωσης.
Των Chris Summers και Jack Phillips
Με πληροφορίες από Associated Press και Reuters
