Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, ανακοίνωσε ότι η κυβέρνησή του θα εγκρίνει βασιλικό διάταγμα για τη νομιμοποίηση σχεδόν μισού εκατομμυρίου παράνομων μεταναστών. Ο Σάντσεθ, σοσιαλιστής, ανέφερε σε ανάρτησή του στις 14 Απριλίου στην πλατφόρμα X ότι το Υπουργικό Συμβούλιο θα εγκρίνει βασιλικό διάταγμα για την έναρξη της έκτακτης διαδικασίας νομιμοποίησης ατόμων που διαμένουν παράνομα στη χώρα, μια διαδικασία που αναμένεται να επηρεάσει σχεδόν 500.000 ανθρώπους.
Ένα βασιλικό διάταγμα αποτελεί νομικό μέτρο που εγκρίνεται από την κυβέρνηση και τίθεται επίσημα σε ισχύ από τον βασιλιά της Ισπανίας, επιτρέποντας την εφαρμογή πολιτικών χωρίς πλήρη κοινοβουλευτική διαδικασία, σύμφωνα με το Σύνταγμα του 1978 (άρθρα 62 και 97). Ο ίδιος χαρακτήρισε την κίνηση ως πράξη «εξομάλυνσης» και «δικαιοσύνης», προσθέτοντας ότι αισθάνεται υπερήφανος που είναι Ισπανός.
Ο Σάντσεθ προχώρησε στην ανακοίνωση κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψής του στην Κίνα, όπου, σε ανάρτησή του στις 14 Απριλίου στην πλατφόρμα X, σημείωσε ότι η Ισπανία επενδύει σε μια σχέση Ευρωπαϊκής Ένωσης–Κίνας βασισμένη στην εμπιστοσύνη, τον διάλογο και τη σταθερότητα. Η πρόταση είχε παρουσιαστεί για πρώτη φορά στις 27 Ιανουαρίου και αποσκοπεί στο να επιτρέψει σε περίπου 500.000 παράνομους μετανάστες που ήδη ζουν και εργάζονται στην Ισπανία να αποκτήσουν νόμιμο καθεστώς μέσω επιταχυνόμενης διαδικασίας.
Η εκστρατεία υπέρ του μέτρου ξεκίνησε με αίτημα το 2024, το οποίο συγκέντρωσε περισσότερες από 600.000 υπογραφές, με τη στήριξη πολλών μη κυβερνητικών οργανώσεων και της Καθολικής Επισκοπικής Διάσκεψης της Ισπανίας. Λεπτομέρειες δόθηκαν από τη La Moncloa, την έδρα της ισπανικής κυβέρνησης, η οποία ανέφερε σε ανάρτηση στις 14 Απριλίου ότι η νομιμοποίηση θα αφορά άτομα που βρίσκονται στην Ισπανία πριν από την 1η Ιανουαρίου 2026, έχουν παραμείνει για τουλάχιστον πέντε συνεχόμενους μήνες και δεν διαθέτουν ποινικό μητρώο ούτε συνιστούν απειλή για τη δημόσια τάξη, την ασφάλεια ή τη δημόσια υγεία.
Η Ιρένε Μοντέρο, πρώην υπουργός Ισότητας και νυν ευρωβουλευτής του κόμματος Podemos, δήλωσε σε ανάρτησή της στις 14 Απριλίου στην πλατφόρμα X ότι η διαδικασία θα μπορούσε να επεκταθεί περαιτέρω, εκτιμώντας ότι έως και 800.000 παράνομοι μετανάστες θα πρέπει να λάβουν έγγραφα, υποστηρίζοντας ότι η διαδικασία αντιμετωπίζει τους μετανάστες ως ανθρώπους και όχι ως σκλάβους και ότι οι προσπάθειες θα πρέπει να συνεχιστούν ώστε η νομιμοποίηση να φτάσει σε όλους.
Το σχέδιο της κυβέρνησης έχει προκαλέσει επικρίσεις από την αντιπολίτευση, με τον Σαντιάγο Αμπασκάλ, ηγέτη του δεξιού κόμματος Vox, να αναφέρει σε ανάρτησή του στις 14 Απριλίου στην πλατφόρμα X ότι οι πολιτικές του Σάντσεθ είναι αυτοκαταστροφικές και θα καταρρεύσουν πριν καν ξεκινήσουν, προσθέτοντας ότι το μέτρο θα ανατραπεί.
Έχοντας άδεια διαμονής στην Ισπανία, οι νομιμοποιημένοι μετανάστες θα έχουν το δικαίωμα να ταξιδεύουν εντός της ζώνης Σένγκεν της Ευρωπαϊκής Ένωσης για έως και 90 ημέρες σε οποιαδήποτε περίοδο 180 ημερών. Η Μαρίν Λεπέν, επικεφαλής του δεξιού κόμματος Εθνικός Συναγερμός στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση, δήλωσε ότι η απόφαση δεν θα είναι χωρίς συνέπειες για τη Γαλλία και, σε ανάρτησή της στις 14 Απριλίου στην πλατφόρμα X, τόνισε ότι είναι επείγον να περιοριστεί η ελευθερία μετακίνησης εντός της ζώνης Σένγκεν και να ισχύει μόνο για τους πολίτες των κρατών-μελών.
Στην Ισπανία η μετανάστευση έχει σημειώσει εξαιρετική άνοδο τα τελευταία χρόνια, με τον πληθυσμό μεταναστών να αυξάνεται σημαντικά την τελευταία διετία και την καθαρή εξωτερική μετανάστευση να ξεπερνά τις 600.000 το 2024, σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής της Ισπανίας. Εκτιμήσεις αναφέρουν ότι στις αρχές του 2023 υπήρχαν περίπου 686.000 παράνομοι μετανάστες στην Ισπανία και ο αριθμός αυτός αυξήθηκε προς τις 840.000 έως το 2025, αν και τα ακριβή στοιχεία ποικίλλουν, καθώς οι παράνομοι μετανάστες δεν καταγράφονται πλήρως στα επίσημα μητρώα.
Σύμφωνα με το ισπανικό ινστιτούτο ερευνών Funcas, η Ισπανία κατέγραψε τον δεύτερο υψηλότερο αριθμό αιτήσεων ασύλου για πρώτη φορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2024, με περίπου 164.000 αιτήσεις, που αντιστοιχούν στο 18% του συνόλου σχεδόν 1 εκατομμυρίου αιτήσεων, ενώ η Γερμανία παρέμεινε ο βασικός προορισμός, λαμβάνοντας περίπου μία στις τέσσερις αιτήσεις ασύλου σε επίπεδο Ένωσης.
Το προφίλ των αιτούντων άσυλο στην Ισπανία διαφέρει από αυτό άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς κράτη της βόρειας Ευρώπης έχουν δεχθεί μεγάλο αριθμό αιτούντων από τη Μέση Ανατολή, ενώ η Ισπανία έχει εξελιχθεί σε βασικό προορισμό μεταναστών από τη Λατινική Αμερική. Σύμφωνα με στοιχεία της Funcas, οι Βενεζουελάνοι αντιπροσώπευαν περίπου το 40% των αιτήσεων ασύλου για πρώτη φορά στην Ισπανία, ακολουθούμενοι από τους Κολομβιανούς με 24%, ενώ οι Περουβιανοί αντιστοιχούσαν σε μικρότερο ποσοστό, περίπου 6%.
Επίσης, δεκάδες χιλιάδες μετανάστες από τη Δυτική Αφρική και την υποσαχάρια Αφρική έχουν φτάσει παράνομα τα τελευταία χρόνια στην Ισπανία μέσω θαλάσσιων και χερσαίων διαδρομών, σύμφωνα με την οργάνωση ανθρωπιστικής ανάλυσης ACAPS, η οποία παρακολουθεί τις τάσεις εκτοπισμού και μετανάστευσης. Η ACAPS ανέφερε ότι μεταξύ Ιανουαρίου 2024 και Ιουνίου 2024, οι αφίξεις δια θαλάσσης μέσω της δυτικής μεσογειακής οδού ανήλθαν σε σχεδόν 25.000, σημειώνοντας αύξηση 96% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο το 2023, με τους περισσότερους να προέρχονται από τη Δυτική Αφρική και την πλειονότητα να φτάνει στα Κανάρια Νησιά.
