Ανάλυση ειδήσεων
Με την επίτευξη συμφωνίας εκεχειρίας διάρκειας δύο εβδομάδων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας συνέβαλε στην προώθηση των διαπραγματεύσεων. Η εκεχειρία ανακοινώθηκε στις 7 Απριλίου, έπειτα από διαμεσολαβημένες συνομιλίες για την παύση των στρατιωτικών ενεργειών και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, ωστόσο, παρά τη συναίνεση του Ιράν, η ναυσιπλοΐα παραμένει αυστηρά περιορισμένη.
Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας παραμένουν ασαφείς, ενώ η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ δεν έχει επανέλθει, σύμφωνα με στελέχη του κλάδου. Ο Σουλτάν Αλ Τζάμπερ, διευθύνων σύμβουλος της Abu Dhabi National Oil Co., της μεγαλύτερης πετρελαϊκής εταιρείας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ανέφερε στις 9 Απριλίου μέσω LinkedIn ότι το πέρασμα δεν είναι ανοιχτό, διευκρινίζοντας ότι η πρόσβαση περιορίζεται, υπόκειται σε όρους και ελέγχεται.
Αν και το Πακιστάν αποτελεί τον βασικό διαμεσολαβητή των συνομιλιών, έχει αποκαλυφθεί και ο ρόλος διαμεσολάβησης του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ). Ο Τραμπ δήλωσε στις 7 Απριλίου ότι το Πεκίνο, το οποίο διατηρεί στενές σχέσεις με το Ισλαμαμπάντ, συνέβαλε στο να πειστεί το Ιράν να διαπραγματευτεί. Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε σε συνέντευξη Τύπου την ίδια ημέρα ότι ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας πραγματοποίησε 26 τηλεφωνικές επικοινωνίες με εμπλεκόμενα μέρη, προκειμένου να συμβάλει στην επίτευξη εκεχειρίας.
Αναλυτές ανέφεραν στην εφημερίδα The Epoch Times ότι το κινεζικό καθεστώς έχει συγκρουόμενα συμφέροντα με τις Ηνωμένες Πολιτείες όσον αφορά το Ιράν και ότι η εμπλοκή του δημιουργεί αβεβαιότητα τόσο για το άνοιγμα του πορθμού όσο και για τη γεωπολιτική στην περιοχή.
Ο Τανγκ Τζινγκγιουάν (Tang Jingyuan), αναλυτής για την Κίνα με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες, δήλωσε στην Epoch Times ότι είναι απολύτως πιθανό το κινεζικό καθεστώς να ασκεί πιέσεις στο Ιράν παρασκηνιακά μέσω του Πακιστάν, προκειμένου να ανοίξει τον πορθμό.
Όπως σημείωσε, το κυβερνών ΚΚΚ διατηρεί μια λεπτή ισορροπία όσον αφορά τη σύγκρουση που αφορά το Ιράν και επιθυμεί την εκεχειρία για δύο βασικούς λόγους: αφ’ ενός επιδιώκει να διατηρήσει όσο το δυνατόν περισσότερο το ιρανικό καθεστώς, ώστε να συνεχίσει να δεσμεύει τις Ηνωμένες Πολιτείες στη Μέση Ανατολή αφετέρου ένας παρατεταμένος αποκλεισμός θα προκαλούσε σημαντική ζημία στο ΚΚΚ, καθώς από εκεί διέρχεται το μεγαλύτερο μέρος των προμηθειών πετρελαίου και ενέργειας που λαμβάνει. Σύμφωνα με δημόσια διαθέσιμα στοιχεία για το 2025, η Κίνα αγοράζει περισσότερο από το 80% του πετρελαίου που εξάγει το Ιράν. Επιπλέον, σχεδόν το 40% των εισαγωγών αργού πετρελαίου της Κίνας διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ.
Ωστόσο, κατά τον Τανγκ, το ΚΚΚ θα βρισκόταν σε δύσκολη θέση εάν ο πορθμός μετατρεπόταν ουσιαστικά σε ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί στα χέρια του Ιράν, το οποίο θα μπορούσε να επιβάλλει τέλη διέλευσης στα πλοία. Ακόμη και αν το Ιράν προσέφερε κάποια έκπτωση στα τέλη διέλευσης προς το ΚΚΚ, αυτό θα εξακολουθούσε να μοιάζει με καταβολή «τέλους προστασίας» από θέση υποτέλειας, κάτι που, όπως εξήγησε, δεν θα μπορούσε να γίνει αποδεκτό διπλωματικά. Κατά συνέπεια, το ΚΚΚ ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπο με ένα δυσεπίλυτο δίλημμα στο ζήτημα του Ιράν στο μέλλον.
Ο Μαρκ Κάο (Mark Cao), αναλυτής στρατιωτικής τεχνολογίας με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες και παρουσιαστής του κινεζόφωνου καναλιού στρατιωτικών ειδήσεων στο YouTube Mark Space, εξέφρασε σκεπτικισμό για την αποτελεσματικότητα του ρόλου της Κίνας στις διαπραγματεύσεις για την εκεχειρία. Όπως δήλωσε στην Epoch Times, είναι πολύ πιθανό το Ιράν να επιχειρήσει να εμπλέξει το ΚΚΚ στη σύγκρουση, με στόχο να το συνδέσει στενότερα μαζί του, επιτρέποντάς του να λάβει μέρος της αναγνώρισης, ενώ ταυτόχρονα αποκαλύπτεται η πραγματική φύση της εμπλοκής του.
Μυστική υποστήριξη προς το Ιράν
Παρότι το ΚΚΚ προωθεί δημοσίως τη «διατήρηση της ειρήνης», καλώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν να εφαρμόσουν άμεσα εκεχειρία και να προχωρήσουν το συντομότερο δυνατό σε ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου, δεξαμενή σκέψης με έδρα την Ουάσιγκτον, ανέφερε σε έκθεσή του ότι η Κίνα βοηθά το Ιράν να ανασυγκροτήσει το πυραυλικό του πρόγραμμα, την ώρα που ΗΠΑ και Ισραήλ προσπαθούν να το αποδυναμώσουν.
Επιπλέον, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους πληροφοριών, η κινεζική εταιρεία MizarVision έχει δημοσιοποιήσει δορυφορικές εικόνες αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων και ναυτικών μέσων, παρέχοντας σε πραγματικό χρόνο δεδομένα στόχευσης για τις εναπομείνασες δυνατότητες ανταπόδοσης του Ιράν.
Ο Τραμπ δήλωσε τον Απρίλιο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αυξήσουν κατά 50% τους δασμούς σε χώρες που παρέχουν όπλα στο Ιράν.
Σύμφωνα με τον Κάο, η υποστήριξη του ΚΚΚ προς το Ιράν όλα αυτά τα χρόνια συνίστατo κυρίως σε οικονομική ενίσχυση. Παράλληλα, παρείχε τεχνολογία και εξαρτήματα για μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ημιαγωγούς και χημικά προϊόντα για την κατασκευή πυραύλων, καθώς και συμβούλους για την κατασκευή υπόγειων καταφυγίων και στον εξοπλισμό συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας.
Ο Σου Τζου-γιουν (Su Tzu-yun), ερευνητής και διευθυντής του τμήματος στρατηγικής άμυνας και πόρων στο Ινστιτούτο Εθνικής Άμυνας και Έρευνας Ασφάλειας της Ταϊβάν, δήλωσε στην Epoch Times ότι πολλές αναφορές επιβεβαιώνουν πως το ΚΚΚ αποτελεί παράγοντα αστάθειας στη Μέση Ανατολή, καθώς υποστηρίζει μυστικά το Ιράν, .
Όπως σημείωσε, οι ενέργειες του Πεκίνου έχουν πλέον αποκαλυφθεί και αναμένεται να επηρεάσουν αρνητικά τη μελλοντική ανάπτυξη και τη θέση της Κίνας στην περιοχή. Δεδομένης της μακροχρόνιας εχθρότητας μεταξύ του Ιράν και χωρών όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα — που απορρέει από τον ρόλο του Ιράν ως επιθετικής επεκτατικής δύναμης — η κατάσταση αυτή ενισχύει τη νομιμοποίηση οποιασδήποτε απόφασης του προέδρου Τραμπ να προσφύγει σε στρατιωτική ισχύ, καταλήγοντας ότι το Πεκίνο κινδυνεύει να υποστεί απώλειες σε όλα τα μέτωπα, σημείωσε.
Ο Κάο ανέφερε ότι η εξάλειψη της ανώτατης ηγεσίας του Ιράν, σε συνδυασμό με την πλήρη αποτυχία των όπλων κινεζικής προέλευσης στην αρχική φάση της σύγκρουσης, συνιστά σημαντικό πλήγμα για το ΚΚΚ, και παρατήρησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συγκεντρώσει σημαντικά στοιχεία για τη μυστική υποστήριξη του ΚΚΚ προς το Ιράν. Αυτά αναμένεται να τα αξιοποιήσει ο Τραμπ στις διαπραγματεύσεις του με τον Σι Τζινπίνγκ, ενδεχομένως επιβάλλοντας επιπλέον κυρώσεις σε κινεζικές επιχειρήσεις, κάτι που αποτελεί βασική ανησυχία για το Πεκίνο.
Μελλοντικές εξελίξεις
Ο Κάο εκτιμά ότι το ΚΚΚ θα συνεχίσει να υποστηρίζει το ιρανικό καθεστώς, καθώς το Ιράν αποτελεί για το Πεκίνο ένα κρίσιμο εργαλείο άσκησης επιρροής στη Μέση Ανατολή. Τόνισε επίσης ότι οι εσωτερικές διαιρέσεις στο Ιράν είναι βαθιές και ότι η αντιπαράθεση μεταξύ της μετριοπαθούς πτέρυγας και της σκληροπυρηνικής είναι έντονη.
Υπό την πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών, φαίνεται ότι η μετριοπαθής πτέρυγα έχει επικρατήσει, εξέλιξη που, σύμφωνα με τον Κάο, αποτελεί αρνητική εξέλιξη για το ΚΚΚ, το οποίο στηρίζει κυρίως το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, δηλαδή τους σκληροπυρηνικούς. Για την πορεία των εξελίξεων, σημείωσε ότι απαιτείται αναμονή.
Ο Τανγκ προβλέπει τρία πιθανά σενάρια για τα Στενά του Ορμούζ:
- Το πρώτο αφορά την επιστροφή στην κατάσταση προ της σύγκρουσης, με πλήρως ελεύθερη και ανεμπόδιστη διέλευση, χωρίς τέλη, κάτι που θεωρείται το ιδανικό σενάριο.
- Το δεύτερο προβλέπει μεν ελεύθερη ναυσιπλοΐα, αλλά με την επιβολή τελών διέλευσης από το Ιράν, ενδεχομένως με κατανομή των εσόδων με το Ομάν.
- Το τρίτο και χειρότερο σενάριο είναι το Ιράν να διατηρήσει τον έλεγχο του πορθμού, επιτρέποντας επιλεκτικά τη διέλευση σε ορισμένες χώρες και επιβάλλοντας ταυτόχρονα τέλη, κάτι που θα συνιστούσε στην πράξη αναγνώριση της δικαιοδοσίας του σε αυτή τη διεθνή θαλάσσια οδό.
Για τον Σου, το ιρανικό καθεστώς αποτελεί εδώ και καιρό σημαντική πηγή παγκόσμιας πολιτικής και οικονομικής αστάθειας, σαν «ένας ιός που εκδηλώνεται περιοδικά». Όπως ανέφερε, είναι προτιμότερο να υπάρξει μια σύντομη αλλά έντονη κρίση παρά μια παρατεταμένη, και ότι η εξάλειψη του καθεστώτος θα μπορούσε να διασφαλίσει μακροπρόθεσμη σταθερότητα και βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη σε παγκόσμιο επίπεδο.
Τέλος, επεσήμανε ότι τα κράτη του Κόλπου υποστήριξαν τις στρατιωτικές ενέργειες της κυβέρνησης Τραμπ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, υπογραμμίζοντας ότι η σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν αφορά ουσιαστικά το μέλλον της παγκόσμιας τάξης και τη λειτουργία ενός κρίσιμου στρατηγικού σημείου. Κατά την εκτίμησή του, οι εξελίξεις κινούνται προς μία θετική κατεύθυνση, με το τελικό αποτέλεσμα να εξαρτάται από το κατά πόσο το Ιράν θα αποδεχθεί την εγκατάλειψη του πυρηνικού του προγράμματος στο πλαίσιο μιας μελλοντικής εκεχειρίας.
Με τη συμβολή των Luo Ya και Ning Haizhong και πληροφορίες από το Reuters
