Ολοκληρώνοντας την περιοδεία του στη Μέση Ανατολή, η οποία είχε στόχο να αμβλύνει τον σκεπτικισμό της περιοχής απέναντι στο προτεινόμενο σχέδιο ειρήνης, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο διαβεβαίωσε στις 25 Ιουνίου τους συμμάχους της Ουάσιγκτον στον Κόλπο ότι οι ανησυχίες τους για την ασφάλεια θα ληφθούν υπ’ όψιν σε οποιαδήποτε συμφωνία καταλήξουν οι Ηνωμένες Πολιτείες με το Ιράν.
Μιλώντας σε σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών των κρατών του Κόλπου στο Μπαχρέιν, όπου εδρεύει ο Πέμπτος Στόλος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, ο Ρούμπιο τόνισε ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει μια διαρκή ειρήνη με το Ιράν χωρίς να διακυβεύεται η ασφάλεια των μακροχρόνιων εταίρων της στην περιοχή. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι τα κράτη του Κόλπου διατηρούν σοβαρές επιφυλάξεις για τη συμφωνία και επιθυμούν να ενημερώνονται καθ’ όλη τη διάρκεια της διαπραγματευτικής διαδικασίας, ιδίως για τις διατάξεις που αφορούν τα Στενά του Ορμούζ.
Πολλές χώρες της περιοχής εξακολουθούν να θεωρούν ότι η τρέχουσα πρόταση αντιμετωπίζει το Ιράν με υπερβολική επιείκεια, ιδιαίτερα μετά τις ιρανικές επιθέσεις που δέχθηκαν κατά την πρόσφατη σύγκρουση.
Λίγο μετά την ολοκλήρωση της περιοδείας του Ρούμπιο, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν επιτέθηκαν με μη επανδρωμένο αεροσκάφος σε φορτηγό πλοίο στα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του παγκόσμιου εμπορίου, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στην εφημερίδα The Epoch Times.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Ιράν βρέθηκε αντιμέτωπο με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, ενισχύοντας σημαντικά την επιρροή του στα Στενά του Ορμούζ. Το μπλοκάρισμα των εξαγωγών πετρελαίου που διακινούνταν μέσω του Ορμούζ προκάλεσε σημαντικές αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και ευρύτερες ανησυχίες για την παγκόσμια οικονομία.
Κοινές θέσεις
Σε κοινή ανακοίνωση που εκδόθηκε στις 25 Ιουνίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) υπογράμμισαν ότι για να είναι βιώσιμο το σχέδιο ειρήνης θα πρέπει να ρυθμίζει με επιτυχία το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, τα σμήνη μη επανδρωμένων αεροσκαφών που διαθέτει και τη στήριξη που παρέχει σε ένοπλες οργανώσεις για να δρουν ως πληρεξούσιοί του.
Επίσης, η ανακοίνωση τονίζει ως πάγια θέση την απρόσκοπτη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, απορρίπτοντας την επιβολή τελών ή διοδίων, καθώς και οποιαδήποτε προσπάθεια οποιασδήποτε χώρας να ελέγξει τη διέλευση από τον στρατηγικής σημασίας πορθμό. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε ιρανική προσπάθεια ελέγχου της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ θα δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα, ξεκαθαρίζοντας ότι οι διεθνείς θαλάσσιες οδοί πρέπει να παραμείνουν ανοικτές και ότι η συμφωνία δεν θα περιλαμβάνει τέλη διέλευσης.
Όπως ανέφερε, δεν συζητήθηκε η προοπτική ταμείου ανοικοδόμησης του Ιράν, ύψους 300 δισ. δολαρίων, η οποία είχε προκαλέσει ανησυχία στις χώρες του Κόλπου, καθώς εκτιμούν ότι τα κονδύλια αυτά θα μπορούσαν να βοηθήσουν την Τεχεράνη να ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές της δυνατότητες.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Μπαχρέιν, Αμπντουλατίφ μπιν Ρασίντ αλ Ζαγιάνι, χαιρέτισε την πρόταση του Ομάν για τη δημιουργία ασφαλούς θαλάσσια διόδου μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενώ αξιωματούχοι του Ομάν διευκρίνισαν ότι οι μελλοντικές ρυθμίσεις δεν θα προβλέπουν χρεώσεις διέλευσης.
Η περιοδεία αποτέλεσε την πρώτη σημαντική διπλωματική πρωτοβουλία των Ηνωμένων Πολιτειών προς τις χώρες του Κόλπου μετά τη συμφωνία-πλαίσιο ΗΠΑ–Ιράν της περασμένης εβδομάδας, η οποία αποσκοπεί στον τερματισμό της σύγκρουσης που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, όταν ΗΠΑ και Ισραήλ κατάφεραν συντονισμένα πλήγματα κατά του Ιράν.
Κατά την περιοδεία του στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στο Κουβέιτ, ο Ρούμπιο επιδίωξε να καθησυχάσει τους ηγέτες της περιοχής ότι η συμφωνία δεν θα ευνοεί το Ιράν εις βάρος της περιφερειακής ασφάλειας και υπογράμμισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρόκειται να προβούν σε ενέργειες που θα αποδυναμώσουν τις συμμαχίες τους στον Κόλπο.
Διαφωνίες
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υποστήριξε ότι το Ιράν είχε αποδεχθεί να επιθεωρείται το πυρηνικό του πρόγραμμα επ’ αόριστον, ωστόσο Ιρανοί αξιωματούχοι το διέψευσαν. Οι δύο πλευρές έχουν παρουσιάσει διαφορετικές εκδοχές και όσον αφορά τα οικονομικά κίνητρα προς το Ιράν, το μελλοντικό καθεστώς στο Ορμούζ και τη σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Και τα έξι μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου — Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Ομάν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν και Κουβέιτ — υποστήριξαν σε διαφορετικό βαθμό τις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου και δέχθηκαν ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Οι επικριτές του σχεδίου συμφωνίας επισημαίνουν ότι δεν επιβάλλονται περιορισμοί στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, ενώ περιλαμβάνει διατάξεις, όπως το ταμείο ανοικοδόμησης, καθώς και μέτρα που ενδέχεται να ενισχύσουν την περιφερειακή επιρροή της Τεχεράνης και τη δυνατότητά της να ασκεί πίεση σε κρίσιμες οδούς μεταφοράς πετρελαίου.
Ορισμένες κυβερνήσεις του Κόλπου εκφράζουν επίσης ανησυχία ότι η συμφωνία θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για ευρύτερη εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, εξέλιξη την οποία πολλά σουνιτικά κράτη-μέλη του GCC αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη, καθώς θεωρούν το Ιράν τον βασικό περιφερειακό τους αντίπαλο.
Η κοινή ανακοίνωση ΗΠΑ–GCC απηύθυνε, τέλος, έκκληση για συνέχιση των διπλωματικών κινήσεων στον Λίβανο, ανεξάρτητα από τις υπόλοιπες περιφερειακές συγκρούσεις, για αφοπλισμό των μη κρατικών ένοπλων ομάδων, για διαρκή στήριξη προς τη Συρία, για τερματισμό του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας και για σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας του Κουβέιτ.
Του Jackson Richman
Με τη συμβολή του Ryan Morgan και πληροφορίες από το Reuters
