Κορυφαίος Αμερικανός διπλωμάτης για τον έλεγχο των εξοπλισμών κατηγόρησε, στις 6 Φεβρουαρίου, την Κίνα ότι διεξάγει μυστικές δοκιμές πυρηνικών όπλων και κάλεσε στην υιοθέτηση νέων μέτρων για τον περιορισμό των πυρηνικών εξοπλισμών, μετά τη λήξη της Συνθήκης για τη Μείωση των Στρατηγικών Όπλων (New START).
Μιλώντας σε διεθνές συνέδριο για τον έλεγχο των εξοπλισμών στη Γενεύη, ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ αρμόδιος για τον έλεγχο των εξοπλισμών, Τόμας ΝτιΝάννο, ανέφερε ότι η αμερικανική κυβέρνηση γνωρίζει πως η Κίνα έχει πραγματοποιήσει πυρηνικές δοκιμές, συμπεριλαμβανομένης της προετοιμασίας δοκιμών με προκαθορισμένη ισχύ της τάξης των εκατοντάδων τόνων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το Πεκίνο έχει προσπαθήσει να περιορίσει τα σεισμικά ίχνη αυτών των δοκιμών, χρησιμοποιώντας μια μέθοδο γνωστή ως «αποσύζευξη». Όπως πρόσθεσε, μία τέτοια πυρηνική δοκιμή με συγκεκριμένη ισχύ πραγματοποιήθηκε στις 22 Ιουνίου 2020.
Ο ΝτιΝάννο ενέταξε τις καταγγελίες αυτές σε μια ευρύτερη προσπάθεια προώθησης νέων πλαισίων ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών μετά τη λήξη της New START, η οποία έληξε την Πέμπτη. Η συνθήκη βρισκόταν σε ισχύ από το 2011 και αποτελούσε την τελευταία συμφωνία που περιόριζε επίσημα τα πυρηνικά οπλοστάσια των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας.
Όπως σημείωσε, η Κίνα δεν δεσμευόταν ποτέ από τη συγκεκριμένη συνθήκη, παρουσιάζοντας το γεγονός αυτό ως ένα από τα βασικά μειονεκτήματα της πλέον ανενεργής συμφωνίας. Ο συνδυασμός επαναλαμβανόμενων ρωσικών παραβιάσεων, της αύξησης των παγκόσμιων πυρηνικών αποθεμάτων και των αδυναμιών στον σχεδιασμό και την εφαρμογή της New START δημιουργεί για τις Ηνωμένες Πολιτείες μια σαφή ανάγκη για μια νέα αρχιτεκτονική ελέγχου εξοπλισμών, προσαρμοσμένη στις σύγχρονες απειλές και όχι σε εκείνες μιας περασμένης εποχής.
Στο πλαίσιο αυτό, ανέφερε ότι απαιτείται η συνεκτίμηση όλων των ρωσικών πυρηνικών όπλων, τόσο των νέων όσο και των υφιστάμενων στρατηγικών συστημάτων, καθώς και η αντιμετώπιση της ραγδαίας αύξησης των κινεζικών πυρηνικών αποθεμάτων.
Η New START (New Strategic Arms Reduction Treaty) είχε υπογραφεί το 2010 ως διμερής συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας και παρατάθηκε τον Φεβρουάριο του 2021. Στο πλαίσιο της, οι δύο χώρες είχαν συμφωνήσει να θέσουν ανώτατο όριο 1.550 ανεπτυγμένων πυρηνικών κεφαλών, να περιορίσουν τους ανεπτυγμένους πυρηνικούς πυραύλους στους 700 και να διατηρούν συνολικά έως 800 εκτοξευτές πυραύλων και βαρέα βομβαρδιστικά, ανεπτυγμένα ή μη.
Η συνθήκη έληξε στις 5 Φεβρουαρίου, αφήνοντας χωρίς περιορισμούς τόσο τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και τη Ρωσία.
Τον Σεπτέμβριο του 2025, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είχε εκφράσει την προθυμία του να παραταθεί η New START για έναν ακόμη χρόνο. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε εκφράσει αρχικά κάποια στήριξη στην πρόταση, αλλά, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα The New York Times τον Ιανουάριο, είχε δηλώσει ότι, εάν η συνθήκη έληγε, τότε θα έληγε, προσθέτοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιδίωκαν μια καλύτερη συμφωνία.
Την Πέμπτη, ο Τραμπ επανέλαβε την πρόθεσή του να διαπραγματευτεί ένα νέο πλαίσιο ελέγχου των εξοπλισμών, αναφέροντας σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social ότι, αντί να παραταθεί η New START —την οποία χαρακτήρισε κακώς διαπραγματευμένη από τις Ηνωμένες Πολιτείες και κατάφωρα παραβιαζόμενη— θα έπρεπε οι πυρηνικοί εμπειρογνώμονες της χώρας να εργαστούν για μια νέα, βελτιωμένη και εκσυγχρονισμένη συνθήκη με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Στο μεταξύ, οι Ηνωμένες Πολιτείες κάλεσαν ρητά στην ανανέωση της συνθήκης με τη Ρωσία, με τη συμμετοχή και της Κίνας. Μιλώντας στη Διάσκεψη για τον Αφοπλισμό στη Γενεύη, ο ΝτιΝάννο περιέγραψε μια νέα εποχή, στην οποία η Ρωσία δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική πυρηνική απειλή, επισημαίνοντας ότι το σύνολο του κινεζικού πυρηνικού οπλοστασίου δεν υπόκειται σε όρια, δεν συνοδεύεται από διαφάνεια, δηλώσεις ή μηχανισμούς ελέγχου.
Σύμφωνα με εκτίμηση της Federation of American Scientists (Ομοσπονδίας Αμερικανών Επιστημόνων), οργανισμού που εργάζεται για τη μείωση των κινδύνων από τις πυρηνικές απειλές, η Ρωσία διαθέτει σήμερα 5.459 πυρηνικές κεφαλές και οι Ηνωμένες Πολιτείες 5.177. Ακολουθούν η Κίνα με 600, η Γαλλία με 370 και το Ηνωμένο Βασίλειο με 225. Όπως ανέφερε ο ΝτιΝάννο, η Κίνα βρίσκεται σε πορεία να διαθέτει 1.000 πυρηνικές κεφαλές έως το 2030.
Στο πλαίσιο της συζήτησης για τους στρατηγικούς εξοπλισμούς, έγινε αναφορά και στους διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους (Intercontinental Ballistic Missiles – ICBM), οι οποίοι αποτελούν όπλα μεγάλου βεληνεκούς, ικανά να μεταφέρουν πυρηνικές κεφαλές και να διανύουν μεγάλες αποστάσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα. Το αντίστοιχο αμερικανικό σύστημα είναι ο LGM-30G Minuteman III, με ακτίνα κάλυψης άνω των 9.650 χιλιομέτρων και ταχύτητα περίπου 24.100 χιλιομέτρων την ώρα, εκ των οποίων 400 βρίσκονται σε επιχειρησιακή ανάπτυξη. Με αυτή την ταχύτητα, ένας τέτοιος πύραυλος θα μπορούσε να φτάσει από την Ουάσιγκτον στη Μόσχα, απόσταση περίπου 7.700 χιλιομέτρων, σε περίπου 30 λεπτά.
Η Ρωσία έχει εκφράσει τη λύπη της για το γεγονός ότι η New START δεν κατέστη δυνατό να παραταθεί. Όπως ανέφερε στις 5 Φεβρουαρίου ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, σε δηλώσεις που δημοσιεύθηκαν από το ρωσικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων TASS, η Μόσχα διατηρεί μια υπεύθυνη και προσεκτική προσέγγιση στο ζήτημα της στρατηγικής σταθερότητας στον τομέα των πυρηνικών όπλων και θα καθοδηγείται πρωτίστως από τα εθνικά της συμφέροντα.
Σε παλαιότερη τοποθέτησή του, τον Σεπτέμβριο, είχε επισημάνει ότι, αν και οι διαπραγματεύσεις θα πρέπει να ξεκινήσουν σε διμερές επίπεδο, στο μέλλον δεν θα είναι δυνατό να αγνοηθούν τα πυρηνικά οπλοστάσια άλλων χωρών, ιδίως της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς συνδέονται με το ευρύτερο ζήτημα της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας στρατηγικής σταθερότητας.
Από την πλευρά της, η Κίνα απάντησε ότι δεν θα συμμετάσχει, προς το παρόν, σε διαπραγματεύσεις για τον πυρηνικό αφοπλισμό, υποστηρίζοντας ότι το πυρηνικό της οπλοστάσιο δεν είναι συγκρίσιμο με εκείνα των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας.
Των Ryan Morgan και Stuart Liess
Με τη συμβολή της Evgenia Filimianova
