Οι αμερικανικές δυνάμεις κατέστρεψαν δεκαέξι ιρανικά σκάφη ναρκοθέτησης κοντά στα Στενά του Ορμούζ την Τρίτη, ανακοίνωσε το Πεντάγωνο, καθώς η ένταση στην περιοχή αυξάνεται και η ναυσιπλοΐα στο στρατηγικό πέρασμα έχει σχεδόν σταματήσει. Τα σκάφη συγκαταλέγονται μεταξύ πολλών ιρανικών ναυτικών μονάδων που εξουδετερώθηκαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με ανάρτηση της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ στην πλατφόρμα X.
Λίγες ώρες νωρίτερα, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε την Τεχεράνη ότι εάν για οποιονδήποτε λόγο τοποθετηθούν νάρκες και δεν απομακρυνθούν άμεσα, οι στρατιωτικές συνέπειες για το Ιράν θα είναι πρωτοφανείς. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες απαιτούν την άμεση απομάκρυνση οιονδήποτε ναρκών ενδέχεται να έχει τοποθετήσει το Ιράν στα Στενά του Ορμούζ — παρότι δεν υπάρχουν σχετικές αναφορές — σημειώνοντας ότι η αφαίρεση τυχόν ναρκών θα αποτελούσε σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Λιγότερο από 15 λεπτά αργότερα προσέθεσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν και κατέστρεψαν πλήρως δέκα ανενεργά σκάφη ή πλοία ναρκοθέτησης και ότι θα ακολουθήσουν και άλλα πλήγματα.
Οι δηλώσεις αυτές έγιναν μετά από πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν αρχικά από το CBS News, σύμφωνα με το οποίο μικρά ιρανικά σκάφη, ικανά να μεταφέρουν δύο έως τρεις νάρκες το καθένα, εντοπίστηκαν να κινούνται προς τον θαλάσσιο διάδρομο μήκους περίπου 161 χιλιομέτρων.
Κίνδυνος αποκλεισμού του πορθμού
Αναλυτές επισημαίνουν ότι ακόμη και ένα μόνο βυθισμένο πετρελαιοφόρο σε έναν θαλάσσιο δίαυλο πλάτους περίπου 10 χιλιομέτρων στα Στενά του Ορμούζ, λιγότερο από 34 χιλιόμετρα δυτικά των ορεινών ακτών του Ιράν, θα μπορούσε να διακόψει την εμπορική ναυσιπλοΐα για μήνες. Ένα τέτοιο σενάριο θα ήταν σχετικά εύκολο να πραγματοποιηθεί εάν το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC), το οποίο επί δεκαετίες εκπαιδεύεται σε επιχειρήσεις με μικρά σκάφη στα συγκεκριμένα ύδατα και διαθέτει πυροβολικό κρυμμένο σε ενισχυμένα καταφύγια κατά μήκος των ακτών, επέλεγε να προχωρήσει σε ναρκοθέτηση.
Σε συνέντευξη Τύπου στο Πεντάγωνο, το πρωί της Τρίτης, ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ, στρατηγός Νταν Κέιν, δήλωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις στοχοποιούν επιθετικά πλοία ναρκοθέτησης και εγκαταστάσεις αποθήκευσης ναρκών και ότι θα συνεχίσουν να εντοπίζουν και να πλήττουν θέσεις των Φρουρών της Επανάστασης κατά μήκος των ιρανικών ακτών, οι οποίες βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη των 34 χιλιομέτρων από τον εμπορικό ναυτιλιακό δίαυλο πλάτους περίπου 10 χιλιομέτρων του στενού.
Σύμφωνα με αναλύσεις, οι Φρουροί της Επανάστασης διαθέτουν έως και 6.000 θαλάσσιες νάρκες διαφόρων τύπων και τεχνολογιών. Το βελγικό αμυντικό περιοδικό Army Recognition αναφέρει ότι η χρήση ναρκών σε συνδυασμό με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ταχύπλοα σκάφη και παράκτιους πυραύλους ώστε το στενό να παραμένει μη λειτουργικό για την εμπορική ναυσιπλοΐα όσο το Ιράν το επιθυμεί αποτελεί στρατηγική «διαρκούς φθοράς», η οποία είχε εφαρμοστεί κατά τη διάρκεια του λεγόμενου Πολέμου των Δεξαμενόπλοιων μεταξύ 1980 και 1988.
Σχεδόν πλήρης παύση της ναυσιπλοΐας
Η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ — από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου που εξάγεται από τον Περσικό Κόλπο — έχει σχεδόν σταματήσει λόγω φόβων για επιθέσεις με ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πυραύλους, παράκτιο πυροβολικό και θαλάσσιες νάρκες. Έως και 250 πλοία, μεταξύ των οποίων περίπου 150 πετρελαιοφόρα, παραμένουν σε αναμονή στην Αραβική Θάλασσα.
Σύμφωνα με τον οργανισμό UK Maritime Trade Operations, μέχρι τις 10 Μαρτίου είχαν καταγραφεί έως και 14 επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ και στον Κόλπο του Ομάν, αριθμός που πιθανότατα θα ήταν πολύ μεγαλύτερος αν η απειλή επιθέσεων δεν είχε ήδη παραλύσει την παγκόσμια ναυτιλία. Οι επτά μεγαλύτερες ασφαλιστικές εταιρείες θαλάσσιων μεταφορών στον κόσμο — οι οποίες καλύπτουν έως και το 90% των φορτίων που μεταφέρονται δια θαλάσσης — ακύρωσαν ασφαλιστήρια συμβόλαια επικαλούμενες κινδύνους πολέμου, γεγονός που αποθαρρύνει τα πλοία από το να διασχίσουν τον πορθμό.
Στρατηγική απειλή και ιστορικό προηγούμενο
Ο αναλυτής της ναυτιλιακής βιομηχανίας και ιστορικός Σαλβατόρε Μερκολιάνο δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι όσο το Ιράν διατηρεί τη δυνατότητα να εκτοξεύει μη επανδρωμένα αεροσκάφη και να τοποθετεί νάρκες, τίποτα δεν το εμποδίζει να κλείσει το στενό, σημειώνοντας ότι το μόνο στοιχείο που μέχρι στιγμής συγκρατεί μια τέτοια εξέλιξη είναι το ίδιο το οικονομικό συμφέρον του Ιράν ως εξαγωγέα πετρελαίου.
Επεσήμανε ότι τα σενάρια ανάπτυξης αμερικανικών ειδικών δυνάμεων για την κατάληψη ιρανικών νησιών στο στενό, καθώς και των νησιών Σίρι και Φαρσί και κυρίως του νησιού Χαργκ, θα ήταν ιδιαίτερα προβληματικά. Ο Μερκολιάνο, καθηγητής στο Campbell University και πρώην αξιωματικός του εμπορικού ναυτικού που έχει διαπλεύσει το στενό περίπου δώδεκα φορές, ανέφερε ότι περισσότερα από 3.000 ταχύπλοα σκάφη περιπολούν στα ύδατα της περιοχής, ενώ εκτός από αυτά υπάρχουν και πολυάριθμα παραδοσιακά εμπορικά σκάφη που είναι δύσκολο να εντοπιστούν.
Η απειλή των ναρκών έχει αποδειχθεί επικίνδυνη και στο παρελθόν. Τον Απρίλιο του 1988, η φρεγάτα κατευθυνόμενων πυραύλων USS Samuel B. Roberts προσέκρουσε σε νάρκη επαφής τύπου M-08 — ένα πλωτό εκρηκτικό από την εποχή του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου — που είχε τοποθετηθεί από τους Φρουρούς της Επανάστασης στον κεντρικό Περσικό Κόλπο, ενώ συνόδευε πλοία στο πλαίσιο της επιχείρησης «Earnest Will». Η έκρηξη προκάλεσε μεγάλες πυρκαγιές, τραυμάτισε δεκάδες ναύτες και παραλίγο να βυθίσει το πλοίο.
Το Ιράν διαθέτει σήμερα τουλάχιστον τρεις τύπους θαλάσσιων ναρκών: νάρκες δεμένες στον πυθμένα της θάλασσας, νάρκες πυθμένα που ενεργοποιούνται από μαγνητικές και ακουστικές μεταβολές πίεσης, και κινεζικής κατασκευής αναδυόμενες νάρκες, οι οποίες παραμένουν στον πυθμένα και εκτοξεύουν πολεμική κεφαλή με πυραυλική πρόωση. Όλοι αυτοί οι τύποι μπορούν να τοποθετηθούν σχετικά γρήγορα από μικρά σκάφη, συμπεριλαμβανομένων παραδοσιακών αλιευτικών.
Του John Haughey
