Για πολλούς ανθρώπους, η καθημερινότητα μοιάζει με έναν ατελείωτο αγώνα δρόμου· εργασία, υποχρεώσεις, μετακινήσεις, οικογένεια, τηλεφωνήματα, μηνύματα, εκκρεμότητες. Κι όμως, όσο κι αν τρέχουμε, η αίσθηση ότι «δεν προλαβαίνουμε» επιμένει. Το αποτέλεσμα είναι ένα σταθερό επίπεδο άγχους, που δεν φεύγει ούτε όταν τελειώνει η μέρα.
Η αλήθεια είναι ότι ο χρόνος δεν χάνεται μόνο από τις πολλές υποχρεώσεις. Χάνεται και από μικρά, επαναλαμβανόμενα λάθη στη διαχείριση της ημέρας, τα οποία αυξάνουν την πίεση και μειώνουν την αίσθηση ελέγχου.
Μερικά από τα πιο συνηθισμένα είναι τα ακόλουθα.
1. Ξεκινάμε τη μέρα χωρίς ξεκάθαρο πλάνο
Ένα από τα πιο βασικά λάθη είναι να αρχίζουμε την ημέρα «στον αυτόματο», χωρίς να έχουμε αποφασίσει τι είναι πραγματικά σημαντικό. Όταν οι προτεραιότητες δεν είναι ξεκάθαρες, καταλήγουμε να αντιδρούμε σε ό,τι προκύπτει· τηλεφωνήματα, γραπτά μηνύματα, μικροδουλειές, αιτήματα άλλων.
Έτσι, η μέρα γεμίζει με πράγματα που φαίνονται επείγοντα, αλλά δεν είναι πάντα. Κι όταν στο τέλος της ημέρας οι βασικές υποχρεώσεις έχουν μείνει πίσω, το άγχος εκτοξεύεται. Γι’ αυτόν τον λόγο, μια λίστα εργασιών μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα χρήσιμη.
2. Φορτώνουμε το πρόγραμμα μας
Πολλοί άνθρωποι φτιάχνουν μια λίστα εργασιών σαν να έχουν στη διάθεσή τους μια μέρα χωρίς καθυστερήσεις, απρόοπτα ή κόπωση. Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική.
Όταν το πρόγραμμα είναι υπερφορτωμένο, η αίσθηση της αποτυχίας εμφανίζεται σχεδόν αναπόφευκτα. Το άγχος δεν προκύπτει μόνο από τον φόρτο, αλλά και από το ότι νιώθουμε συνεχώς ανεπαρκείς, ακόμη κι αν προσπαθούμε πραγματικά.
3. Υποτιμούμε τον χρόνο που χρειάζεται μια εργασία
Ένα κλασικό πρόβλημα είναι η λάθος εκτίμηση χρόνου. Μια εργασία που νομίζουμε ότι θα πάρει 15 λεπτά, συχνά γίνεται σε 45΄. Ένα ραντεβού για το οποίο υπολογίζουμε μισή ώρα, καταλήγει να διαρκεί αρκετά περισσότερο. Ακόμη και μια μικρή μετακίνηση «τρώει» χρόνο λόγω κίνησης ή καθυστερήσεων.
Όταν αυτό συμβαίνει συνεχώς, το πρόγραμμα καταρρέει, οι εκκρεμότητες συσσωρεύονται και η πίεση αυξάνεται. Το άγχος προκύπτει από τη σύγκρουση ανάμεσα σε αυτό που πιστεύουμε ότι μπορούμε να κάνουμε και σε αυτό που τελικά προλαβαίνουμε.
4. Προσπαθούμε να κάνουμε πολλά πράγματα ταυτόχρονα
Η λεγόμενη πολυδιεργασία (multitasking) δίνει την ψευδαίσθηση ότι κερδίζουμε χρόνο. Στην πράξη, τείνει να μας καθυστερεί και μας εξαντλεί. Όταν αλλάζουμε συνεχώς από τη μία εργασία σε άλλη, ο εγκέφαλος δεν ξεκουράζεται και η συγκέντρωση πέφτει.
Το αποτέλεσμα είναι περισσότερα λάθη, περισσότερη κούραση και μεγαλύτερη νευρικότητα. Το άγχος αυξάνεται επειδή νιώθουμε ότι κάνουμε πολλά, αλλά ταυτόχρονα τίποτα δεν ολοκληρώνεται σωστά.
5. Δεν αφήνουμε χώρο για απρόοπτα συμβάντα
Ένα πρόγραμμα που είναι γεμάτο από το πρωί έως το βράδυ, χωρίς κενά, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα εκτροχιαστεί. Αρκεί ένα τηλεφώνημα, μια καθυστέρηση, μια ξαφνική ανάγκη, κι όλη η ημέρα χάνει τη σειρά της.
Οι άνθρωποι που δεν αφήνουν περιθώριο για απρόοπτα έχουν συχνά ένα μόνιμο αίσθημα καταδίωξης από τον χρόνο. Το άγχος τους δεν οφείλεται μόνο στην κούραση, αλλά και στη συνεχή αίσθηση ότι κάτι θα πάει στραβά.
6. Καθυστερούμε τις δύσκολες εργασίες
Η αναβλητικότητα δεν είναι τεμπελιά. Πολύ συχνά είναι μια προσπάθεια αποφυγής του άγχους που μας προκαλεί μια εργασία. Όμως η αποφυγή δεν μειώνει το άγχος — το μεταφέρει για αργότερα και το κάνει μεγαλύτερο.
Οι δύσκολες εργασίες που μένουν πίσω λειτουργούν σαν «βάρος» στο μυαλό. Ακόμη κι όταν κάνουμε κάτι ευχάριστο, ένα μέρος του μυαλού παραμένει κολλημένο στην εκκρεμότητα. Έτσι, δεν ξεκουραζόμαστε πραγματικά.
7. Απαντάμε άμεσα σε όλα τα μηνύματα
Οι συνεχείς ειδοποιήσεις και η ανάγκη να απαντάμε αμέσως είναι από τις πιο συνηθισμένες αιτίες άγχους σήμερα. Κάθε φορά που διακόπτουμε αυτό που κάνουμε για ένα γραπτό μήνυμα, χάνουμε ρυθμό, συγκέντρωση και ενέργεια.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο χρόνος. Είναι και το ότι το μυαλό παραμένει σε κατάσταση ετοιμότητας, σαν να περιμένει πάντα κάτι επείγον. Αυτό αυξάνει τη νευρικότητα μέσα στην ημέρα και κάνει πιο δύσκολη την αποφόρτιση.
8. Δεν λέμε «όχι» όταν πρέπει
Πολλοί άνθρωποι αναλαμβάνουν υποχρεώσεις που δεν αντέχουν — όχι επειδή θέλουν, αλλά επειδή δυσκολεύονται να αρνηθούν. Ένα «ναι» σε κάτι επιπλέον, όμως, σημαίνει συχνά «όχι» σε κάτι άλλο· στον ύπνο, στην ηρεμία, στον ελεύθερο χρόνο, ακόμη και στην υγεία.
Η έλλειψη ορίων στην καθημερινότητα οδηγεί σε υπερκόπωση. Και όταν το σώμα και το μυαλό πιέζονται διαρκώς, το άγχος γίνεται μόνιμος τρόπος λειτουργίας.
9. Χρησιμοποιούμε τον ελεύθερο μας χρόνο με λάθος τρόπο
Πολλοί άνθρωποι δεν ξεκουράζονται ποτέ πραγματικά. Ακόμη κι όταν έχουν λίγο ελεύθερο χρόνο, τον γεμίζουν με μικρές υποχρεώσεις: «να τακτοποιήσω λίγο», «να απαντήσω σε κάτι», «να κάνω μια εργασία που έμεινε».
Έτσι, όμως, δεν υπάρχουν στιγμές αποφόρτισης. Η ημέρα παραμένει βαριά και ο εγκέφαλος δεν προλαβαίνει να «κατεβάσει ταχύτητα». Καλό είναι να διαθέτουμε, μέσα στην ημέρα, χρόνο για πράγματα που μας αρέσει να κάνουμε, όχι μόνο για τις «υποχρεώσεις» μας.
10. Θεωρούμε ότι η ξεκούραση είναι πολυτέλεια
Η ξεκούραση αντιμετωπίζεται συχνά ως κάτι δευτερεύον· θα γίνει «όταν τελειώσουν όλα». Όμως τα «όλα» δεν τελειώνουν ποτέ. Αν δεν μπει η ξεκούραση στο πρόγραμμα ως βασική ανάγκη, το σώμα θα την απαιτήσει με άλλο τρόπο — εξάντληση, μειωμένη απόδοση, κακή διάθεση.
Το άγχος δεν οφείλεται μόνο σε αυτά που έχουμε να κάνουμε, αλλά και στην έλλειψη χρόνου για να ανακτήσουμε δυνάμεις.
Μικρές αλλαγές που κάνουν μεγάλη διαφορά
Καλύτερη διαχείριση χρόνου δεν σημαίνει να στριμώχνουμε περισσότερα μέσα στη μέρα. Σημαίνει να κάνουμε χώρο για τα σημαντικά, να δουλεύουμε πιο καθαρά και να προστατεύουμε την ενέργειά μας.
Μερικές απλές αλλαγές μπορούν να βοηθήσουν:
-
να ξεκινάμε με 2–3 βασικές προτεραιότητες, όχι με 15 υποχρεώσεις
-
να αφήνουμε κενά ανάμεσα στις εργασίες και στα ραντεβού
-
να μην υποκύπτουμε στις ειδοποιήσεις, διακόπτοντας συνεχώς την εργασία μας
-
να κάνουμε πρώτα τις πιο δύσκολες εργασίες
-
να θυμόμαστε ότι το «όχι» είναι εργαλείο αυτοπροστασίας
- να διαθέτουμε χρόνο για τον εαυτό μας
Σε τελική ανάλυση, ο χρόνος δεν είναι μόνο ζήτημα ρολογιού. Είναι και ζήτημα επιλογών. Και όταν οι επιλογές είναι πιο συνειδητές, το άγχος μειώνεται — όχι επειδή εξαφανίζονται οι υποχρεώσεις, αλλά επειδή η καθημερινότητα γίνεται πιο διαχειρίσιμη.
