Καθώς ο αμερικανικός στρατός συνεχίζει τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, το Ιράν έχει αυξήσει τις σιδηροδρομικές αποστολές προς και από την Κίνα, επιχειρώντας να μετριάσει τις καταστροφικές επιπτώσεις του αποκλεισμού στην οικονομία του.
Ωστόσο, ο όγκος του εμπορίου μέσω σιδηροδρόμου αποτελεί μόνο ένα μικρό μέρος αυτού που μπορεί να διακινηθεί μέσω των θαλάσσιων μεταφορών και μόνο ελαφρώς μπορεί να καθυστερήσει την κατάρρευση της ιρανικής οικονομίας, η οποία πλήττεται από τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών από τις Ηνωμένες Πολιτείες, δήλωσαν αναλυτές στην εφημερίδα The Epoch Times.
Αυτή η κίνηση των ΗΠΑ αποτελεί απάντηση στις επιθέσεις του ιρανικού ναυτικού σε πλοία που διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ, θαλάσσιο πέρασμα στον Περσικό Κόλπο από όπου γίνεται το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Ο αμερικανικός αποκλεισμός έχει ουσιαστικά διακόψει το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου της Τεχεράνης, καθώς και τις εισαγωγές βασικών προμηθειών. Η ιρανική οικονομία εμφανίζει ήδη σημάδια κατάρρευσης, με το εθνικό της νόμισμα να υποχωρεί σε ιστορικό χαμηλό — 1 δολάριο αντιστοιχούσε σε 1.311.500 ιρανικά ριάλ στις 10 Μαΐου.
Την περασμένη εβδομάδα, ο Καμπίζ Ετεμάντι, επικεφαλής της Επιτροπής Εμπορευματοκιβωτίων της Ένωσης Θαλάσσιων Μεταφορών του Ιράν, δήλωσε, σύμφωνα με το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars, ότι το Ιράν μπορεί να μεταφέρει μέσω χερσαίων διαδρομών το 40% του θαλάσσιου εμπορίου του.
Από τα μέσα Απριλίου, όταν ο αμερικανικός στρατός επέβαλε τον αποκλεισμό, τα δρομολόγια εμπορευματικών αμαξοστοιχιών από το Σιάν της βορειοδυτικής Κίνας προς την Τεχεράνη αυξήθηκαν από μία αναχώρηση την εβδομάδα σε μία κάθε τρεις έως τέσσερις ημέρες. Ωθούμενα από τη ζήτηση, τα ναύλα για τυπικά εμπορευματοκιβώτια 12 μέτρων εκτινάχθηκαν περίπου στα 7.490 δολάρια, σημειώνοντας αύξηση 40%, σύμφωνα με το Bloomberg.
Η συγκεκριμένη σιδηροδρομική διαδρομή αποτελεί μέρος της πρωτοβουλίας «Μία ζώνη, ένας δρόμος» του Πεκίνου — της προσπάθειας του κομμουνιστικού καθεστώτος της Κίνας για παγκόσμια επέκταση της πολιτικής και οικονομικής επιρροής του μέσω επενδύσεων σε έργα υποδομών άλλων χωρών.
Η σιδηροδρομική γραμμή που ξεκινά από το Σιάν διέρχεται από το Καζακστάν και το Τουρκμενιστάν πριν εισέλθει στο Ιράν. Η γραμμή λειτουργεί από το 2014 και αναβαθμίστηκε σημαντικά το 2025. Η μεταφορά φορτίων διαρκεί μόλις 15 ημέρες — δυο φορές πιο γρήγορα από τις 30-40 ημέρες που απαιτούνται για τη θαλάσσια μεταφορά, σύμφωνα με δημόσια διαθέσιμα στοιχεία.
Στοιχεία του κλάδου δείχνουν ότι η μεταφορική ικανότητα του σιδηροδρόμου δεν επαρκεί για να υποστηρίξει τις ενεργειακές εξαγωγές του Ιράν. Ένα υπερμεγέθες δεξαμενόπλοιο μεταφοράς αργού πετρελαίου μπορεί να μεταφέρει από 1,9 έως 2,2 εκατομμύρια βαρέλια αργού σε ένα μόνο ταξίδι. Αντιθέτως, μία εξειδικευμένη αμαξοστοιχία μεταφοράς πετρελαίου με 110 βαγόνια μπορεί να μεταφέρει μόνο 70.000 βαρέλια, σύμφωνα με εκτιμήσεις του κλάδου.
Σύμφωνα με την εξειδικευμένη εταιρεία αναλύσεων Energy News Beat, το Ιράν θα χρειαζόταν 25-35 γεμάτες αμαξοστοιχίες για να ισοφαρίσει τη μεταφορική ικανότητα ενός μόνο πετρελαιοφόρου πλοίου. Σήμερα, η σιδηροδρομική διαδρομή από την Κίνα προς το Ιράν μεταφέρει κυρίως εμπορευματοκιβώτια και αγαθά υψηλής αξίας, ενώ οι υποδομές για τη διαχείριση μεγάλων ποσοτήτων αργού πετρελαίου παραμένουν εξαιρετικά ανεπαρκείς.
Περιορισμένη δυναμικότητα
Αναλυτές επισημαίνουν ότι το υψηλό κόστος και η περιορισμένη δυναμικότητα του σιδηροδρόμου Κίνας–Ιράν δεν μπορούν να επιλύσουν το βασικό πρόβλημα των εξαγωγών πετρελαίου και ότι, από τη στιγμή που το Ιράν έχασε τη βασική θαλάσσια γραμμή ανεφοδιασμού του, αυτές οι χερσαίες πρωτοβουλίες απλώς καθυστερούν τη διαδικασία οικονομικής κατάρρευσης από τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.
Ο αποκλεισμός και η συνεπακόλουθη αδυναμία εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε παύση λειτουργίας τις πετρελαιοπηγών της χώρας λόγω κορεσμού της αποθηκευτικής τους ικανότητας — κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει μακροχρόνιες ζημιές στα πετρελαϊκά κοιτάσματα.
Παρά τον περιορισμένο όγκο, η αξιοποίηση χερσαίων διαδρομών για εξαγωγές πετρελαίου μπορεί να καθυστερήσει κάπως τη διαδικασία παύσης λειτουργίας των πετρελαιοπηγών, δήλωσε στην Epoch Times ο Μαρκ Κάο, στρατιωτικός αναλυτής με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες και παρουσιαστής του Mark Space, ενός κινεζόφωνου ενημερωτικού καναλιού στρατιωτικών ειδήσεων στο YouTube.
Σύμφωνα με τον Κάο, οι χερσαίες μεταφορές δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τις θαλάσσιες μεταφορές και αυτή η στρατηγική μπορεί μόνο να παρατείνει για λίγο τη ζωή της οικονομίας του ιρανικού καθεστώτος, αποτρέποντας μια άμεση και αιφνίδια κατάρρευση. Εκτιμά δε ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) θα επιχειρήσει να βοηθήσει το Ιράν να παραμείνει όρθιο, με την ελπίδα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα παραμείνουν απασχολημένες εκεί όσο το δυνατόν περισσότερο, προκαλώντας σοβαρό πλήγμα στην κυβέρνηση Τραμπ, επειδή όσο περισσότερο διαρκεί αυτή η κατάσταση, τόσο περισσότερα προβλήματα θα αντιμετωπίσει ο Τραμπ.
Ο Σουν Κούο-σιανγκ, καθηγητής διεθνών σχέσεων και επιχειρήσεων στο Nanhua University της Ταϊβάν, δήλωσε στην Epoch Times ότι ο σιδηρόδρομος Κίνας–Ιράν είναι χρήσιμος για αγαθά υψηλότερης αξίας, ανταλλακτικά, ηλεκτρονικά, μηχανήματα, πολιτικά και στρατιωτικά αγαθά διπλής χρήσης ή προμήθειες έκτακτης ανάγκης, αλλά δεν μπορεί να μεταφέρει τον όγκο αργού πετρελαίου, καυσίμων, σιτηρών, πρώτων υλών ή εμπορευματοκιβωτίων που μπορούν να διακινήσουν μεγάλα πλοία.
Εκτός από τη διαδρομή μέσω Κίνας, το Ιράν έχει επενδύσει δισεκατομμύρια δολάρια στην κατασκευή του Διεθνούς Διαδρόμου Μεταφορών Βορρά–Νότου (International North-South Transport Corridor – INSTC), που συνδέεται με τη Ρωσία, με στόχο τη δημιουργία ενός διαδρόμου που θα ενώνει την Ευρώπη με τον Ινδικό Ωκεανό. Ωστόσο, ο INSTC, παρότι λειτουργεί, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και επηρεάζεται από τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας. Ως αποτέλεσμα, η σταθερότητα αυτής της διαδρομής υπολείπεται εκείνης των κινεζικών διαδρομών.
Ο Κάο σημείωσε ότι η Ρωσία, όντας απασχολημένη στον πόλεμο στην Ουκρανία, δεν μπορεί να παράσχει σημαντική βοήθεια στο Ιράν, αφ’ ενός επειδή η ίδια η Ρωσία είναι πετρελαιοπαραγωγός χώρα — γεγονός που σημαίνει ότι δεν έχει ανάγκη από αργό πετρέλαιο — αφ΄ετέρου επειδή ο βιομηχανικός της τομέας δεν είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένος.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Κίνα είναι η μόνη χώρα που χρειάζεται τόσο το ιρανικό αργό πετρέλαιο και είναι ικανή να προμηθεύσει το Ιράν με βασικά αγαθά καθημερινής ανάγκης, καθώς και κρίσιμα πολιτικά και στρατιωτικά αγαθά διπλής χρήσης.
Όπως παρατήρησε, η μοίρα του Ιράν βρίσκεται στα χέρια του ΚΚΚ. Υπό αυτές τις συνθήκες, η επιρροή του ΚΚΚ στο Ιράν μάλλον θα ενισχυθεί ακόμη περισσότερο — ειδικά σε ό,τι αφορά τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών — και ότι αυτό θα αποτελέσει κρίσιμο σημείο αντιπαράθεσης και στρατηγικών ελιγμών στην επικείμενη σύνοδο μεταξύ του Τραμπ και του Σι.
Με τη συμβολή των Luo Ya και Li Yan και πληροφορίες από το Reuters
