Το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και στόχων στη θαλάσσια περιοχή του Περσικού Κόλπου στις 4 Μαΐου, την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποιούσαν επιχείρηση για τον διάπλου των Στενών του Ορμούζ, θέτοντας σε δοκιμασία την εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν ότι δέχθηκαν επίθεση για πρώτη φορά μετά την εκεχειρία που συμφωνήθηκε τον προηγούμενο μήνα μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. Σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας της χώρας, οι δυνάμεις αεράμυνας αναχαίτισαν δώδεκα βαλλιστικούς πυραύλους, τρεις πυραύλους κρουζ και τέσσερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Παράλληλα, οι αρχές στην ανατολική περιοχή της Φουτζάιρα ανέφεραν ότι ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος προκάλεσε πυρκαγιά σε κρίσιμη πετρελαϊκή εγκατάσταση, ενώ ο βρετανικός στρατός έκανε λόγο για δύο φορτηγά πλοία που τυλίχθηκαν στις φλόγες ανοικτά των ακτών των ΗΑΕ. Η Φουτζάιρα βρίσκεται εκτός των Στενών του Ορμούζ, αποτελώντας έναν από τους λίγους κόμβους εξαγωγής πετρελαίου στη Μέση Ανατολή που δεν απαιτούν διέλευση από το στρατηγικό αυτό σημείο.
Επιθέσεις αναφέρθηκαν και στο Ομάν, όπου σύμφωνα με τις αρχές επλήγη κατοικία στην πόλη Μπούχα, με αποτέλεσμα τον τραυματισμό δύο ατόμων και ζημιές σε τέσσερα οχήματα.
Οι επιθέσεις αυτές φαίνεται να συνδέονται με την ανακοίνωση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για την έναρξη της επιχείρησης «Project Freedom», με στόχο την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την απελευθέρωση πλοίων που είχαν εγκλωβιστεί λόγω του ιρανικού αποκλεισμού. Σε ανάρτησή του στις 3 Μαΐου, ο Τραμπ ανέφερε ότι η επιχείρηση θα ξεκινούσε το πρωί της 4ης Μαΐου, χωρίς να δώσει πολλές λεπτομέρειες για τον τρόπο εφαρμογής της.
Η κατάσταση στην περιοχή παραμένει συγκεχυμένη, καθώς οι αντίπαλες πλευρές δίνουν αντικρουόμενες εκδοχές. Η εφημερίδα The Epoch Times δεν κατέστη δυνατό να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τις συνθήκες στον πορθμό στις 4 Μαΐου.
Δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία ότι μεγάλος αριθμός εμπορικών πλοίων επιχειρεί να διέλθει εκ νέου, ενώ μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες εμφανίζονται επιφυλακτικές, αναμένοντας επίσημη παύση των εχθροπραξιών. Βραχυπρόθεσμα, η εμπορική κίνηση παραμένει περιορισμένη, ενώ το Ιράν εντείνει την επίδειξη ισχύος, προειδοποιώντας για νέα πλήγματα σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης.
Από αμερικανικής πλευράς, ανακοινώθηκε ότι δύο εμπορικά πλοία με αμερικανική σημαία διέσχισαν επιτυχώς τον πορθμό στο πλαίσιο της νέας επιχείρησης ασφαλείας. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανέφερε ότι αντιτορπιλικά με κατευθυνόμενους πυραύλους επιχειρούν στον Περσικό Κόλπο για την υποστήριξη της αποστολής, χωρίς να δοθούν λεπτομέρειες για τον χρόνο ή τα συγκεκριμένα πλοία. Το Ιράν απέρριψε τους ισχυρισμούς αυτούς.
Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε, επίσης, ότι κατέστρεψε έξι μικρά ιρανικά σκάφη και αναχαίτισε πυραύλους κρουζ και μη επανδρωμένα αεροσκάφη που εκτόξευσε η Τεχεράνη, στο πλαίσιο επιχείρησης για ανοικτές θαλάσσιες οδούς. Ο επικεφαλής της CENTCOM, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, ανέφερε ότι είχε απευθύνει αυστηρή προειδοποίηση προς τις ιρανικές δυνάμεις να μην προσεγγίζουν αμερικανικά στρατιωτικά μέσα και σημείωσε ότι ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών αποδίδει καλύτερα από το αναμενόμενο.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, υποστήριξε ότι δεν καταστράφηκαν τα λεγόμενα «γρήγορα σκάφη» της και διέψευσε τις αμερικανικές αναφορές. Νωρίτερα είχε ανακοινώσει ότι άνοιξε πυρ κατά αμερικανικού πολεμικού πλοίου που πλησίαζε τον πορθμό, αναγκάζοντάς το να αποχωρήσει, διευκρινίζοντας στη συνέχεια ότι επρόκειτο για προειδοποιητικά πυρά.
Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν πραγματοποίησε επιθέσεις κατά άλλων χωρών στα Στενά του Ορμούζ, καθώς και κατά νοτιοκορεατικού φορτηγού πλοίου. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social ότι ενδεχομένως είχε έρθει η στιγμή να συμμετάσχει και η Νότια Κορέα στην αποστολή. Ωστόσο, απέφυγε να δηλώσει ότι η εκεχειρία έχει παραβιαστεί, επισημαίνοντας ότι η πλειονότητα των επιθέσεων αναχαιτίστηκε και ότι μόνο μία κατάφερε να περάσει χωρίς να προκαλέσει σοβαρές ζημιές.
Το Ιράν, ωστόσο, κλιμάκωσε τη ρητορική του, προειδοποιώντας ότι θα πλήξει οποιαδήποτε ξένη ένοπλη δύναμη επιχειρήσει να προσεγγίσει ή να εισέλθει στα Στενά του Ορμούζ, με ιδιαίτερη αναφορά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα, κάλεσε τα εμπορικά πλοία και τα δεξαμενόπλοια να συντονίζουν τη διέλευσή τους με τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις, υπογραμμίζοντας ότι η ασφάλεια του πορθμού βρίσκεται υπό τον έλεγχό του.
Το ιρανικό κρατικό μέσο PressTV, επικαλούμενο αξιωματούχο των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, απέδωσε την πυρκαγιά στη Φουτζάιρα σε προσπάθεια των ΗΠΑ να δημιουργήσουν διάδρομο για «παράνομη διέλευση πλοίων» από το Ορμούζ.
Στο διπλωματικό επίπεδο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν διακόψει τους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν εδώ και τέσσερις εβδομάδες, ενώ έχει πραγματοποιηθεί ένας γύρος απευθείας συνομιλιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης χωρίς περαιτέρω πρόοδο.
Στις 3 Μαΐου, ιρανικά κρατικά μέσα ανέφεραν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παρέδωσαν μέσω Πακιστάν απάντηση σε ιρανική πρόταση δεκατεσσάρων σημείων, την οποία η Τεχεράνη εξετάζει. Σύμφωνα με την πρόταση, οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα θα μετατεθούν έως ότου επιτευχθεί συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και τη διευθέτηση της κρίσης στη ναυσιπλοΐα.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι εξετάζει την πρόταση, εκφράζοντας ωστόσο επιφυλάξεις και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο απόρριψής της, όπως είχε πράξει και με προηγούμενη πρόταση τον Απρίλιο. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι ο υπουργός Πολέμου Πητ Χέγκσεθ και ο πρόεδρος των Αρχηγών των Ενόπλων Δυνάμεων Νταν Κέιν θα παραχωρήσουν συνέντευξη Τύπου για τη σύγκρουση το πρωί της 5ης Μαΐου.
Των Jackson Richman και Jack Phillips
Με τη συμβολή της Evgenia Filimianova και πληροφορίες από Reuters και Associated Press
