Η Ευρωπαϊκή Ένωση, σε συνεργασία με διεθνείς εταίρους, ενεργοποιεί νέο πακέτο έργων αποκατάστασης για τη Γάζα, συνολικού ύψους 883,6 εκατ. ευρώ, επιχειρώντας να επιταχύνει την επαναλειτουργία κρίσιμων υπηρεσιών και υποδομών που υπέστησαν εκτεταμένες καταστροφές κατά τη διάρκεια του πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς.
Η πρωτοβουλία, με την ονομασία Team Gaza Initiative, παρουσιάστηκε στις 13 Ιουλίου στις Βρυξέλλες και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την πρώιμη αποκατάσταση της Γάζας μετά την κατάπαυση του πυρός που τέθηκε σε ισχύ τον Οκτώβριο του 2025 στο πλαίσιο συμφωνίας με τη διαμεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι πόροι θα διατεθούν σε έργα που αποσκοπούν στην αποκατάσταση των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, στην απομάκρυνση των ερειπίων, στη βελτίωση της διαχείρισης στερεών αποβλήτων, στην αποκατάσταση των υποδομών ηλεκτροδότησης, στην ανακατασκευή μονάδων υγείας και στην επανεκκίνηση της αγροτικής παραγωγής και των συστημάτων επισιτισμού σε ολόκληρη τη Γάζα.
Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν η Ισπανία, η Δανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία, η Νορβηγία, η Φινλανδία, η Ιταλία, η Ολλανδία, η Γαλλία, η Ιαπωνία, η Ελβετία, η Σουηδία και το Βέλγιο, καθώς και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και η Παγκόσμια Τράπεζα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επίσης ανακοινώσει ότι η Αυστραλία και ο Καναδάς αναμένεται να προσχωρήσουν στην πρωτοβουλία.
Η ύπατη εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας, Κάγια Κάλας, υπογράμμισε ότι η μακροχρόνια διεθνής στήριξη θα είναι καθοριστική τόσο για την αποκατάσταση των υποδομών όσο και για τη σταθεροποίηση της κατάστασης μετά τον πόλεμο, επισημαίνοντας ότι η ευρεία συμμετοχή κρατών και διεθνών οργανισμών καταδεικνύει τη βούληση της διεθνούς κοινότητας να στηρίξει τη διαδικασία.
Παρά τη σημασία του νέου χρηματοδοτικού πακέτου, το ύψος του υπολείπεται σημαντικά των συνολικών αναγκών της Γάζας. Σύμφωνα με κοινή εκτίμηση των Ηνωμένων Εθνών και της Παγκόσμιας Τράπεζας, η πλήρης ανοικοδόμηση κατοικιών, νοσοκομείων, οδικών δικτύων και λοιπών δημόσιων υποδομών θα απαιτήσει περίπου 70 δισ. δολάρια, γεγονός που αναδεικνύει το μέγεθος της πρόκλησης που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ο παλαιστινιακός θύλακας.
Το νέο ευρωπαϊκό πρόγραμμα επικεντρώνεται, συνεπώς, στην αποκατάσταση βασικών υπηρεσιών και στη δημιουργία των αναγκαίων προϋποθέσεων για τη σταδιακή μετάβαση από την ανθρωπιστική διαχείριση στην οργανωμένη ανοικοδόμηση. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τις πολιτικές διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη για το μελλοντικό διοικητικό καθεστώς της Γάζας και με τις διεθνείς προσπάθειες εφαρμογής του ειρηνευτικού σχεδίου που υποστηρίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Πολιτική μετάβαση και διεθνής χρηματοδότηση
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διεθνών προσπαθειών που συνδέουν την ανοικοδόμηση της Γάζας με τη σταδιακή πολιτική και διοικητική μετάβαση μετά τον πόλεμο. Παράλληλα με την αποκατάσταση των υποδομών, οι εμπλεκόμενοι φορείς επιδιώκουν να διαμορφώσουν ένα σχήμα διακυβέρνησης που θα μπορεί να αναλάβει τη διαχείριση των πολιτικών υποθέσεων και τον συντονισμό των έργων ανασυγκρότησης.
Στο επίκεντρο αυτού του σχεδιασμού βρίσκεται το Board of Peace (Συμβούλιο Ειρήνης), όργανο που συγκροτήθηκε στο πλαίσιο του ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα το οποίο υποστηρίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Αποστολή του είναι ο συντονισμός των μακροπρόθεσμων δράσεων ανοικοδόμησης, η εποπτεία της αξιοποίησης των διεθνών πόρων και η υποστήριξη της μετάβασης σε ένα νέο διοικητικό πλαίσιο.
Η πρωτοβουλία Team Gaza λειτουργεί συμπληρωματικά προς αυτόν τον ευρύτερο σχεδιασμό, χρηματοδοτώντας έργα άμεσης αποκατάστασης που κρίνονται αναγκαία για την επαναλειτουργία βασικών υπηρεσιών και τη σταδιακή επιστροφή της οικονομικής δραστηριότητας.
Στη συνάντηση της 13ης Ιουλίου στις Βρυξέλλες συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο γενικός διευθυντής του Board of Peace, Νικολάι Μλαντένοφ, καθώς και ο επικεφαλής της Εθνικής Επιτροπής για τη Διοίκηση της Γάζας, Άλι Σάαθ, γεγονός που υπογράμμισε τη σύνδεση της χρηματοδοτικής πρωτοβουλίας με τη διαδικασία πολιτικής μετάβασης.
Παράλληλα με τις διεθνείς χρηματοδοτικές πρωτοβουλίες, συνεχίζονται οι προσπάθειες εφαρμογής των επόμενων σταδίων του ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα.
Σύμφωνα με το σχέδιο, η Χαμάς αναμένεται να μεταβιβάσει τις αρμοδιότητες της πολιτικής διοίκησης στην Εθνική Επιτροπή για τη Διοίκηση της Γάζας, ένα όργανο που αποτελείται από Παλαιστίνιους τεχνοκράτες και υποστηρίζεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η επιτροπή προορίζεται να αναλάβει τη διαχείριση των πολιτικών και διοικητικών λειτουργιών της Γάζας κατά τη μεταβατική περίοδο, ενώ ο συντονισμός της ανοικοδόμησης θα πραγματοποιείται σε συνεργασία με τους διεθνείς χρηματοδότες.
Στο πλαίσιο αυτό, η Χαμάς ανακοίνωσε την προηγούμενη εβδομάδα ότι διέλυσε την Κυβερνητική Επιτροπή Έκτακτης Ανάγκης, υποστηρίζοντας ότι η απόφαση αποσκοπεί στη διευκόλυνση της εφαρμογής του ειρηνευτικού σχεδίου και στη μεταβίβαση της πολιτικής διοίκησης στη νέα επιτροπή.
Το Board of Peace, σε ανακοίνωσή του στις 6 Ιουλίου, ανέφερε ότι έλαβε γνώση της απόφασης, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι η αξιολόγηση της κίνησης θα γίνει με βάση τις ενέργειες που θα ακολουθήσουν και όχι μόνο τις σχετικές δηλώσεις.
Την ίδια ημέρα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Γκίντεον Σάαρ, δήλωσε ότι η ισραηλινή κυβέρνηση δεν θεωρεί πως η Χαμάς προτίθεται να εγκαταλείψει τον στρατιωτικό έλεγχο της Γάζας, επισημαίνοντας ότι το Ισραήλ διατηρεί επιφυλάξεις ως προς την εφαρμογή των προβλεπόμενων δεσμεύσεων.
Το ευρωπαϊκό πακέτο έρχεται να προστεθεί στις σημαντικές οικονομικές δεσμεύσεις που έχουν ήδη ανακοινωθεί για την ανοικοδόμηση της Γάζας.
Κατά την εναρκτήρια συνεδρίαση του Board of Peace, τον Φεβρουάριο, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύθηκαν να διαθέσουν 10 δισ. δολάρια, ενώ το Καζακστάν, το Αζερμπαϊτζάν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μαρόκο, το Μπαχρέιν, το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, το Ουζμπεκιστάν και το Κουβέιτ ανακοίνωσαν συλλογικές δεσμεύσεις που υπερβαίνουν τα 7 δισ. δολάρια.
Οι εξαγγελίες αυτές ανεβάζουν τις μέχρι σήμερα διεθνείς δεσμεύσεις σε περίπου 17 δισ. δολάρια. Αν και πρόκειται για σημαντική αύξηση των διαθέσιμων πόρων, το ποσό εξακολουθεί να υπολείπεται αισθητά των κεφαλαίων που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΟΗΕ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, θα απαιτηθούν για την πλήρη ανοικοδόμηση του παλαιστινιακού θύλακα.
Παρά τις αυξανόμενες διεθνείς χρηματοδοτικές δεσμεύσεις, οι ανθρωπιστικές συνθήκες στη Γάζα εξακολουθούν να παραμένουν ιδιαίτερα δύσκολες, ενώ οι σοβαρές ζημιές στις υποδομές περιορίζουν σημαντικά τη δυνατότητα παροχής βασικών υπηρεσιών.
Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας, το οποίο διοικείται από τη Χαμάς, περίπου το 70% του στόλου ασθενοφόρων και οχημάτων ιατρικής μεταφοράς είχε τεθεί εκτός λειτουργίας έως τις 11 Ιουλίου, εξαιτίας άμεσων ζημιών, μηχανικών βλαβών και της έλλειψης ανταλλακτικών.
Το υπουργείο προειδοποίησε ότι οι περιορισμοί στις εισαγωγές ελαστικών και ανταλλακτικών ενδέχεται να οδηγήσουν σε πλήρη διακοπή των υπηρεσιών ιατρικής μεταφοράς, δυσχεραίνοντας ακόμη περισσότερο τη διακομιδή ασθενών αλλά και τη μετακίνηση του υγειονομικού προσωπικού προς τις νοσοκομειακές μονάδες. Όπως ανέφερε, ακόμη και τα λεωφορεία που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά εργαζομένων στον τομέα της υγείας λειτουργούν πλέον χωρίς την απαραίτητη συντήρηση, καθώς δεν υπάρχουν διαθέσιμα ανταλλακτικά.
