Μια πρωτοφανής εκστρατεία παρενόχλησης και δυσφήμησης κατά διαφωνούντων ακτιβιστών του Χονγκ Κονγκ, που ζουν σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Αυστραλία, διεξάγει το κινεζικό καθεστώς όχι με παραδοσιακά μέσα καταστολής πλέον, αλλά με ψηφιακά εργαλεία και deepfake τεχνολογία που εκμεταλλεύονται την πιο σκοτεινή πλευρά της τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για περιπτώσεις όπου δεν έχει επιβληθεί επίσημη εξορία με διοικητική πράξη του κράτους, όπως συνέβαινε σε παλαιότερα αυταρχικά καθεστώτα, αλλά για αναγκαστική αυτοεξορία. Οι ακτιβιστές έφυγαν μόνοι τους υπό έμμεση απειλή σύλληψης, φυλάκισης ή δίωξης, μετά την επιβολή του Νόμου Εθνικής Ασφάλειας του 2020 στο Χονγκ Κονγκ. Αν επιστρέψουν, κινδυνεύουν με φυλάκιση ή βαριές κατηγορίες. Άρα δεν έχουν πραγματική δυνατότητα επιστροφής. Αυτό συνιστά de facto εξορία.
Επιστολές με σεξουαλικό περιεχόμενο και αφίσες που παρουσιάζουν σεξουαλικές υπηρεσίες για υψηλού προφίλ φιλοδημοκρατικές εξόριστες από το Χονγκ Κονγκ έχουν σταλεί σε ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστραλία, σηματοδοτώντας μια κλιμάκωση της διακρατικής παρενόχλησης που αντιμετωπίζουν οι επικριτές του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας στην πρώην βρετανική αποικία. Άτομα που βρίσκονται στη λίστα επικηρυγμένων της αστυνομίας του Χονγκ Κονγκ, τα οποία καταζητούνται για αδικήματα εθνικής ασφάλειας, έχουν γίνει άμεσος στόχος αυτού του είδους της σεξουαλικοποιημένης παρενόχλησης, γεγονός που υπογραμμίζει τους αυξημένους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες ακτιβίστριες και οι συνεργάτες τους.
Υπάρχουν ενδείξεις που συνδέουν άμεσα τις κινεζικές αρχές με παρόμοιες πρακτικές στο πρόσφατο παρελθόν. Το 2024, ανώνυμοι διαδικτυακοί λογαριασμοί διέδωσαν απειλητικό και με σεξουαλικά υπονοούμενα περιεχόμενο με στόχο την 16χρονη κόρη του Ντενγκ Γιουγουέν [Deng Yuwen], γνωστού επικριτή της κινεζικής κυβέρνησης που ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μετέπειτα έρευνες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι αναρτήσεις αυτές μπορούν να αποδοθούν σε κινεζικές κρατικές υπηρεσίες ασφαλείας. Το περιστατικό εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο, καθώς το Australian Strategic Policy Institute είχε επισημάνει την αυξημένη χρήση έμφυλων και σεξουαλικών μορφών διαδικτυακής παρενόχλησης κατά επικριτών του Πεκίνου ήδη από το 2022.
Μια σειρά επίσημων ενεργειών όπως η έκδοση αβάσιμων ενταλμάτων σύλληψης και επικηρύξεων εναντίον εξόριστων ακτιβιστών, καθώς και η υιοθέτηση βίαιης ρητορικής από κρατικά μέσα ενημέρωσης, στέλνει σαφές μήνυμα στην κινεζική διασπορά παγκοσμίως ότι οι επικριτές θεωρούνται εχθροί του κράτους. Αυτή η στοχοποίηση λειτουργεί έμμεσα ως ενθάρρυνση για παρενόχληση, παρακολούθηση και κακοποιητικές πρακτικές εις βάρος τους.
Αρκετοί εξέχοντες ακτιβιστές που εγκατέλειψαν το Χονγκ Κονγκ μετά την επιβολή του Νόμου περί Εθνικής Ασφάλειας αναφέρουν ότι έχουν στοχοποιηθεί. Το μοτίβο είναι το ίδιο: άσεμνες επιστολές, παραποιημένες εικόνες και email που έχουν σχεδιαστεί για να ταπεινώσουν και να δυσφημησουν. Οι ακτιβιστές περνούν εβδομάδες εξηγώντας ότι το υλικό είναι ψεύτικο, ενώ οι δράστες πετυχαίνουν τον στόχο τους, σπέρνουν καχυποψία, εξαντλούν ενέργεια και απομονώνουν τους διαφωνούντες.
Deepfake επιστολές και ταπεινωτικό τυπωμένο υλικό
Ακτιβιστές όπως η Κάρμεν Λάου-μαν, πρώην δημοτική σύμβουλος στο Χονγκ Κονγκ που ζει σήμερα στο Ηνωμένο Βασίλειο, έλαβαν πρόσφατα — και οι κάτοικοι στις παλιές της γειτονιές στο Μέιντχεντ επίσης — φακέλους που περιείχαν τυπωμένες σεξουαλικές επιστολές και ψηφιακά παραποιημένες εικόνες με το πρόσωπο της Λάου να έχει επικολληθεί σε γυναικεία σώματα είτε γυμνά είτε με εσώρουχα. Μια εικόνα δείχνει την ψεύτικη Λάου να εκτελεί σεξουαλική πράξη, η οποία έχει υποστεί pixelation.
Τουλάχιστον έξι πρώην γείτονες της Λάου-μαν στο Μέιντχεντ έλαβαν επιστολές που έδειχναν ψεύτικες σεξουαλικές εικόνες της. Αυτές στάλθηκαν από το Μακάο, μια ημιαυτόνομη κινεζική περιοχή κοντά στο Χονγκ Κόνγκ.
Παρόμοιες επιστολές και προωθητικό υλικό κυκλοφόρησαν σε άλλες χώρες. Στη Αδελαΐδα της Αυστραλίας, ο πρώην νομοθέτης Τεντ Χούι Τσι και η σύζυγός του βρέθηκαν στο στόχαστρο ενός πλαστού φυλλαδίου που παρουσίαζε σεξουαλικές υπηρεσίες με τη σύζυγό του να διαφημίζεται ως ιερόδουλη, με επινοημένο κατάλογο δήθεν σεξουαλικών υπηρεσιών σε αυστραλιανά δολάρια, χωρίς καμία σχέση με πραγματικά πρόσωπα ή διευθύνσεις, μια ξεκάθαρα στοχευμένη προσπάθεια κατά της κοινωνικής και επαγγελματικής τους ζωή. Το φυλλάδιο στάλθηκε μέσω email στον προϊστάμενό του κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και ταχυδρομήθηκε και σε άλλα άτομα στην Αδελαΐδα.
Η Κάρμεν Λάου-μαν δήλωσε ότι ένιωσε «βαθιά τρομοκρατημένη» όταν πληροφορήθηκε την ύπαρξη των επιστολών, τονίζοντας ότι η στοχοποίησή της είχε έντονη έμφυλη διάσταση. «Είμαι γυναίκα και με απειλούν με αυτόν τον τρόπο», ανέφερε, περιγράφοντας το περιστατικό ως σαφή κλιμάκωση της διακρατικής καταστολής, όπου η τεχνητή νοημοσύνη και τα ψηφιακά εργαλεία χρησιμοποιούνται συνειδητά για να εκφοβίσουν και να διασύρουν γυναίκες αντιφρονούντες.
Από την πλευρά του, ο Τεντ Χούι Τσι δήλωσε ότι ανέμενε μια τέτοια επίθεση, δεδομένου του ιστορικού παρενόχλησης εις βάρος του. Ωστόσο, όπως σημείωσε, η σύζυγός του βρέθηκε για πρώτη φορά στο επίκεντρο αυτών των ενεργειών. «Έμεινε άφωνη», είπε, επισημαίνοντας ότι δεν είναι δημόσιο πρόσωπο και δεν είχε ποτέ προηγουμένως εμπλακεί στην εκστρατεία παρενόχλησης κατά του ιδίου.
Δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά trolling ή κακής φάρσας. Το μοτίβο είναι σαφές:
- Χρήση τεχνολογίας deepfake και ψηφιακής παραποίησης για τη δημιουργία υλικού που στοχεύει άμεσα στην κοινωνική και επαγγελματική φήμη των θυμάτων.
- Παραπλάνηση παραληπτών με επιστολές που φαίνονται επίσημες, προσεκτικά διατυπωμένες και πειστικές.
- Προσπάθεια να επηρεαστούν εργοδότες, συνάδελφοι και κοινότητες ώστε να απομονωθούν οι εξόριστοι.
Το αποτέλεσμα είναι διττό: οι στόχοι εξαντλούνται ψυχικά και κοινωνικά, και η υπόληψή τους υπονομεύεται ευρέως χωρίς να υπάρχει εύκολος τρόπος να αμφισβητηθεί η γνησιότητα αυτών των υλικών.
Μια νέα μορφή διακρατικής πίεσης
Αυτό το φαινόμενο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διεθνούς καταστολής και παρενόχλησης που έχει χρησιμοποιήσει το Πεκίνο για να φιμώσει επικριτές, ακόμα και όταν αυτοί βρίσκονται σε ασφάλεια στο εξωτερικό. Παρόλο που οι αρχές στο Πεκίνο αρνούνται οποιαδήποτε ευθύνη και χαρακτηρίζουν τον ίδιο τον αγώνα των αντιφρονούντων «αναζήτηση αποσταθεροποίησης», η χρήση τέτοιων ψηφιακών εργαλείων παραμένει ανησυχητική.
Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτό δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό ως προς τη χρήση τεχνολογίας για σκοπούς καταστολής από το κινεζικό καθεστώς. Όπως διαπιστώθηκε, και σε άλλες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί παραποιήσεις που στοχοποιούν μέλη οικογενειών ακτιβιστών, χρησιμοποιώντας deepfake εικόνες και διεθνείς απειλές με ψηφιακά μέσα.
Η τεχνολογία deepfake έχει γίνει ήδη θέμα δημόσιας ανησυχίας διεθνώς, καθώς η χρήση της για εξαπάτηση, απάτη, διασπορά παραπληροφόρησης και πολιτικές παρεμβάσεις αυξάνεται εκθετικά. Ειδικοί επισημαίνουν ότι ψηφιακά παραποιημένα περιεχόμενα έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν κοινωνικές αντιλήψεις και να πλήξουν σοβαρά την εμπιστοσύνη σε θεσμούς και άτομα.
Πέρα από την Ελλάδα ή τις ΗΠΑ, οι ευρωπαϊκές αρχές και οργανισμοί προειδοποιούν για επιχειρήσεις πληροφοριών που σχετίζονται με την Κίνα, ενισχύοντας την ανησυχία ότι το Πεκίνο χρησιμοποιεί πολλαπλά κανάλια για να στοχεύει διαφωνούντες σε πολλές χώρες.
Η εκστρατεία αυτή φανερώνει ότι η καταστολή εναντίον ακτιβιστών του Χονγκ Κονγκ δεν τελειώνει με την εξορία ή τη φυγή τους από την Κίνα. Αντιθέτως, έχει πάρει μια νέα ψηφιακή μορφή, στην οποία τα εργαλεία δεν είναι τα άρματα μάχης ή τα δακρυγόνα, αλλά οι εκτυπωτές, οι ψηφιακοί αλγόριθμοι και τα pixel, με σκοπό να διαβρώσουν τη φήμη, να σπείρουν καχυποψία και να απομονώσουν τις φωνές της δημοκρατίας και της ελευθερίας.
