Δύο σημαντικές δικαστικές αποφάσεις την περασμένη εβδομάδα, οι οποίες έκριναν ότι οι κολοσσοί των μέσων κοινωνικής δικτύωσης Meta και YouTube φέρουν ευθύνη για βλάβη σε χρήστες, αναμένεται να προκαλέσουν αναταράξεις στον τεχνολογικό κλάδο. Σε μια πρωτοφανή αγωγή, σώμα ενόρκων στο Λος Άντζελες στις 25 Μαρτίου έκρινε και τις δύο εταιρείες υπεύθυνες για το ότι κατέστησαν τις πλατφόρμες τους εθιστικές και επιβλαβείς για την ψυχική υγεία των νεαρών χρηστών.
Η 20χρονη ενάγουσα, η οποία αναφερόταν κατά τη διάρκεια της δίκης ως «Kaley G.M.» ή μόνο με τα αρχικά της K.G.M., κατέθεσε ότι εθίστηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε νεαρή ηλικία και ότι αυτό επηρέασε αρνητικά την ψυχική της υγεία. Οι ένορκοι έκριναν τελικά ότι η Meta έφερε τη μεγαλύτερη ευθύνη για τη βλάβη της, αποδίδοντάς της το 70% της ευθύνης, δηλαδή 2,1 εκατομμύρια δολάρια από το σύνολο των 3 εκατομμυρίων της τιμωρητικής αποζημίωσης, ενώ το YouTube ανέλαβε το 30%, δηλαδή 900.000 δολάρια.
Επιπλέον, οι ένορκοι συνέστησαν την καταβολή άλλων 3 εκατομμυρίων δολαρίων ως αποζημίωση για πραγματική ζημία από τη Meta και το YouTube — τους μόνους εναπομείναντες εναγόμενους μετά τον εξωδικαστικό συμβιβασμό της TikTok και της Snap πριν από τη δίκη — κρίνοντας ότι ενήργησαν με κακόβουλη πρόθεση, καταπίεση και δόλο εις βάρος παιδιών μέσω των πλατφορμών τους.
Σε ξεχωριστή υπόθεση, σώμα ενόρκων στο Νέο Μεξικό αποφάσισε στις 24 Μαρτίου ότι η Meta παραβίασε την πολιτειακή νομοθεσία, καθώς δεν αποκάλυψε επαρκώς τους κινδύνους ούτε προστάτευσε τα παιδιά στις πλατφόρμες της. Η υπόθεση, που ασκήθηκε από τον γενικό εισαγγελέα του Νέου Μεξικού Ραούλ Τόρεζ, κατέληξε σε πρόστιμο 375 εκατομμυρίων δολαρίων, αν και η εισαγγελέας Λίντα Σίνγκερ είχε ζητήσει 2 δισεκατομμύρια.
Ο πρώην ομοσπονδιακός εισαγγελέας Νεάμα Ραχμάνι (Neama Rahmani) χαρακτήρισε τις υποθέσεις «ενδεικτικές για την πορεία του κλάδου», εκτιμώντας ότι θα προσβληθούν με έφεση και πιθανότατα θα φτάσουν στο Ανώτατο Δικαστήριο, του οποίου η στάση θα αποδειχθεί καθοριστική για τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες. Όπως είπε στην εφημερίδα The Epoch Times, αναμένεται κύμα παρόμοιων αγωγών, με τα ποσά αποζημιώσεων και προστίμων να ανέρχονται σε δισεκατομμύρια.
Παρότι οι δύο υποθέσεις αφορούν διαφορετικές κατηγορίες — εθιστικός σχεδιασμός από τη μία και αποτυχία προστασίας παιδιών από την άλλη — και οι δύο αναμένεται να προκαλέσουν μαζικές διεκδικήσεις, σύμφωνα με τον Τζον Σου (John Shu), ειδικό στο συνταγματικό δίκαιο. Όπως ανέφερε στην Epoch Times, η εξέλιξη αυτή θα ανοίξει τον δρόμο τόσο για ατομικές όσο και για συλλογικές αγωγές, στις οποίες θα διακυβεύονται πολύ μεγαλύτερα ποσά.
Εθιστικός σχεδιασμός έναντι ζητημάτων ασφάλειας των παιδιών
Στη δίκη του Λος Άντζελες, οι ένορκοι άκουσαν καταθέσεις από θεραπευτές, ειδικούς στον εθισμό εφήβων, στελέχη εταιρειών, μηχανικούς και πληροφοριοδότες, ενώ η υπόθεση ανέδειξε τον σχεδιασμό και τη λειτουργία των πλατφορμών, όπως η «ατελείωτη κύλιση», τα φίλτρα ομορφιάς και οι ιδιόκτητοι αλγόριθμοι που καθορίζουν το περιεχόμενο που προωθείται προς τους χρήστες.
Ο δικηγόρος της ενάγουσας, Μαρκ Λάνιερ (Mark Lanier), δεν στόχευσε το περιεχόμενο τρίτων — το οποίο προστατεύεται από την Πρώτη Τροπολογία και το Άρθρο 230 — αλλά υποστήριξε ότι οι εταιρείες εκμεταλλεύτηκαν τους ευάλωτους εφήβους για οικονομικό όφελος, παρομοιάζοντάς τες με αρπακτικά που καταδιώκουν τραυματισμένα θηράματα.
Στην υπόθεση του Νέου Μεξικού, ο Τόρεζ υποστήριξε ότι η Meta γνώριζε τους κινδύνους για τα παιδιά και τους απέκρυψε, ενώ ερευνητές της πολιτείας που δημιούργησαν λογαριασμούς ως ανήλικοι άρχισαν να λαμβάνουν ρητά σεξουαλικά μηνύματα από ενηλίκους.
Οι ένορκοι διαπίστωσαν 37.500 παραβάσεις σε δύο διαφορετικές διατάξεις του νόμου περί αθέμιτων πρακτικών, οδηγώντας σε πρόστιμο 375 εκατομμυρίων δολαρίων, δεδομένου ότι το ανώτατο ποσό ήταν 5.000 δολάρια ανά παράβαση. Ο Ραχμάνι επεσήμανε ότι η ταχύτητα της απόφασης ήταν ασυνήθιστη, καθώς συνήθως ευνοεί τον εναγόμενο, όμως στην προκειμένη περίπτωση εκδόθηκε μέσα σε λιγότερο από μία ημέρα απόφαση συντριπτικά υπέρ του ενάγοντος.
Η Meta ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με περαιτέρω υποχρεώσεις μετά την ακροαματική διαδικασία του Μαΐου, όπου θα εξεταστεί αν οι πλατφόρμες της συνιστούν δημόσια όχληση και αν πρέπει να χρηματοδοτήσει προγράμματα αποκατάστασης των επιπτώσεων στους χρήστες.
Ο Σου σημείωσε ότι η επίκληση της δημόσιας όχλησης αποτελεί νέα νομική προσέγγιση, καθώς ιστορικά συνδέεται με ακίνητα, αλλά αν γίνει δεκτή μπορεί να οδηγήσει σε τεράστιες οικονομικές απαιτήσεις ως «κόστος αποκατάστασης». Διευκρίνισε ότι, επειδή ο γενικός εισαγγελέας εκπροσωπεί όλους τους πολίτες της πολιτείας, οι απαιτήσεις μπορεί να φτάσουν σε δισεκατομμύρια, καθώς δεν βασίζονται σε μεμονωμένες παραβάσεις αλλά στον συνολικό πληθυσμό.
Σημαντικό είναι ότι οι αποφάσεις αφορούν μόνο χρηματικές αποζημιώσεις και δεν επιβάλλουν αλλαγές στις πλατφόρμες, κάτι που ενδέχεται να διαφοροποιηθεί μετά την επόμενη ακρόαση.
Οι Meta και Google αρνούνται τις κατηγορίες
Τόσο η Meta όσο και η Google αρνήθηκαν ότι οι πλατφόρμες τους έχουν σχεδιαστεί ώστε να προκαλούν εθισμό. Ο εκπρόσωπος της Google, Χοσέ Καστανιέδα (Jose Castañeda), ανέφερε στην Epoch Times ότι η εταιρεία διαφωνεί με την απόφαση και θα ασκήσει έφεση, υποστηρίζοντας ότι το YouTube είναι υπεύθυνα σχεδιασμένη πλατφόρμα μετάδοσης περιεχομένου και όχι μέσο κοινωνικής δικτύωσης.
Η Meta δήλωσε επίσης ότι διαφωνεί με τις αποφάσεις και σκοπεύει να προσφύγει, σημειώνοντας ότι η απόδοση της ψυχικής υγείας των εφήβων σε μία μόνο αιτία αγνοεί τα ευρύτερα προβλήματα και τον ρόλο των ψηφιακών κοινοτήτων. Παράλληλα, τόνισε ότι παραμένει προσηλωμένη στη δημιουργία ασφαλούς περιβάλλοντος και ότι θα υπερασπιστεί δυναμικά τη θέση της, επισημαίνοντας πως οι επιδικασθείσες αποζημιώσεις ήταν πολύ χαμηλότερες από τα ποσά που ζητήθηκαν.
Προοπτική μελλοντικών δικαστικών προσφυγών
Ο γερουσιαστής Ρίτσαρντ Μπλούμενταλ (D-Conn.) ανέφερε ότι εντόπισε ομοιότητες με τις αγωγές κατά της καπνοβιομηχανίας, επισημαίνοντας ότι και οι δύο κλάδοι δημιούργησαν προϊόντα με σοβαρά ελαττώματα σχεδιασμού που οδηγούν σε εθισμό και στόχευσαν παιδιά, θέτοντας το κέρδος πάνω από τη δημόσια υγεία.
Ο Σου εκτίμησε ότι οι δικηγόροι θα επεκτείνουν τις αγωγές από τα παιδιά σε όλους τους χρήστες, σημειώνοντας ότι όπως χρησιμοποιούν οι ενήλικες τα τσιγάρα, έτσι χρησιμοποιούν και πλατφόρμες όπως το Instagram και το Snapchat, σημειώνοντας ότι η Google είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη λόγω του εύρους του φάσματος των δραστηριοτήτων της.
Ο δικηγόρος Μπρέιντεν Πέρρυ (Braden Perry) ανέφερε ότι οι αποφάσεις προσφέρουν στις αρχές έναν σαφή οδηγό για μελλοντικές διώξεις χωρίς νέα νομοθεσία, ενώ και οι γενικοί εισαγγελείς μπορούν να κινηθούν με βάση τη νομοθεσία προστασίας καταναλωτών.
Μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στον τεχνολογικό κλάδο
Ο Πέρρυ σημείωσε ότι αν χαρακτηριστούν επικίνδυνα τα χαρακτηριστικά που επιτείνουν τη χρήση, οι εταιρείες θα πιεστούν να σχεδιάσουν εκ νέου τις πλατφόρμες τους, δίνοντας προτεραιότητα στην ευημερία των χρηστών, γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει ανισορροπίες στον ανταγωνισμό.
Τόνισε επίσης ότι τίθεται υπό αμφισβήτηση η βασική αντίληψη ότι οι τεχνολογικές εταιρείες δεν ευθύνονται για τις σχεδιαστικές τους επιλογές.
Ο δικηγόρος Μάικλ Πονς (Michael Ponce) επεσήμανε ότι η υπόθεση του Νέου Μεξικού διευρύνει τη συζήτηση πέρα από τον εθισμό, θέτοντας ζήτημα συνολικής ασφάλειας των παιδιών, ενώ υπογράμμισε τον ρόλο των επιστημονικών ερευνών που συνδέουν τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης με προβλήματα ψυχικής υγείας. Όπως παρατήρησε, βασική κατηγορία είναι πως οι εταιρείες γνώριζαν τους κινδύνους αλλά συνέχισαν να σχεδιάζουν τις πλατφόρμες τους με γνώμονα τη μεγιστοποίηση της χρήσης.
Ο Σου κατέληξε ότι οι αποφάσεις αυτές και όσες ακολουθήσουν ενδέχεται να πλήξουν σοβαρά τον κλάδο και να λειτουργήσουν ως ισχυρή προειδοποίηση, επισημαίνοντας ότι αν ακολουθήσουν και άλλες πολιτείες, τα οικονομικά βάρη μπορεί να εκτοξευθούν σε τεράστια επίπεδα, παρομοιάζοντας την κατάσταση με μια απότομη και έντονη αφύπνιση.
