Το κοινοβούλιο της Λευκορωσίας ενέκρινε νομοσχέδιο που ποινικοποιεί την προώθηση της ιδεολογίας φύλου, της παιδοφιλίας, της ομοφυλοφιλίας και της εκούσιας ατεκνίας, ακολουθώντας παρόμοια νομοθεσία της γείτονος και συμμάχου της, Ρωσίας. Η άνω βουλή έδωσε την τελική έγκριση στη νομοθεσία στις 2 Απριλίου, μετά την ψήφισή της τον προηγούμενο μήνα από την κάτω βουλή, ενώ αναμένεται η υπογραφή της από τον πρόεδρο της Λευκορωσίας, Αλεξάντρ Λουκασένκο, ώστε να τεθεί σε ισχύ.
Το νομοσχέδιο καθιστά την «προπαγάνδα ομοφυλοφιλικών σχέσεων, αλλαγής φύλου, άρνησης τεκνοποίησης και παιδοφιλίας» αξιόποινη, προβλέποντας χρηματικά πρόστιμα και κοινωνική εργασία. Η ομοφυλοφιλία αποποινικοποιήθηκε στη Λευκορωσία το 1994, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, ωστόσο ο γάμος μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου παραμένει παράνομος στη χώρα, καθώς και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιταλία, η Κύπρος, η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Ρουμανία, η Βουλγαρία, η Σλοβακία και η Κροατία.
Ο Λουκασένκο, ο οποίος κυβερνά τη χώρα των 9,5 εκατομμυρίων κατοίκων για περισσότερες από τρεις δεκαετίες, είναι γνωστός για τις συντηρητικές του απόψεις σχετικά με τον γάμο και την οικογένεια.
Η παραδοσιακή οικογένεια
Σύμφωνα με ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, τον Μάρτιο του 2023 είχε δηλώσει ότι, παρότι θεωρεί τους ομοφυλόφιλους «χρυσούς ανθρώπους», δεν πιστεύει στην προώθηση των ομοφυλοφιλικών σχέσεων, καθώς οι άνδρες χωρίς τις γυναίκες (και το αντίστροφο) δεν δίνουν καρπούς και η κοινωνία χρειάζεται ανθρώπους και παιδιά. Ως εκ τούτου, πρέπει να διατηρηθεί το πρότυπο της παραδοσιακής οικογένειας.
Ορισμένοι ακτιβιστές για τα δικαιώματα των διεμφυλικών έχουν υποστηρίξει ότι η κορυφαία υπηρεσία ασφαλείας της χώρας, η οποία εξακολουθεί να φέρει τη σοβιετική ονομασία KGB, έχει εκβιάσει άτομα ώστε να τα εξαναγκάσει να συνεργαστούν.
Η Αλίσα Σαρμάντ, επικεφαλής της TG House, μιας λευκορωσικής οργάνωσης για τα δικαιώματα των διεμφυλικών, δήλωσε ότι η νομοθεσία προκαλεί ανησυχία μεταξύ των ατόμων που αυτοπροσδιορίζονται ως διεμφυλικά, ότι ενδέχεται να τους αρνηθεί η άδεια αγοράς ορμονών αλλαγής φύλου.
Όπως ανέφερε, οι αρχές της Λευκορωσίας έχουν εξισώσει τους ομοφυλόφιλους άνδρες, τις λεσβίες, τα διεμφυλικά άτομα και τους παιδόφιλους, δημιουργώντας πρόσθετους λόγους κοινωνικής απόρριψης και στιγματισμού. Σημείωσε δε ότι η Λευκορωσία αντιγράφει την πρακτική της Ρωσίας, δημιουργώντας ανυπόφορες συνθήκες για τα άτομα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας.
Η Ρωσία έχει υιοθετήσει παρόμοια νομοθεσία με στόχο τον περιορισμό της προώθησης της ιδεολογίας φύλου σε παιδιά. Η ρωσική κυβέρνηση δεν εκδίδει πιστοποιητικά αναγνώρισης φύλου, ενώ οι υγειονομικές αρχές δεν παρέχουν θεραπείες όπως χειρουργικές επεμβάσεις αλλαγής φύλου, ορμονικές θεραπείες για ενήλικες και αναστολείς εφηβείας για παιδιά.
Στο πλαίσιο της προώθησης των οικογενειακών αξιών από τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, το κίνημα ΛΟΑΤΚΙ έχει χαρακτηριστεί ως εξτρεμιστικό στη Ρωσία. Όσοι κρίνονται ένοχοι για εξτρεμισμό αντιμετωπίζουν ποινές φυλάκισης έως και δέκα έτη.
Η ρωσική πολιτική έχει καταδικαστεί από οργανώσεις όπως η Διεθνής Αμνηστία και τα Ηνωμένα Έθνη για παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ το μέτρο υποστηρίχθηκε από τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία το χαρακτήρισε ως «ηθική αυτοάμυνα».
Σε ανακοίνωσή της, η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία ανέφερε ότι οι δραστηριότητες του κινήματος ΛΟΑΤΚΙ αποσκοπούν στην απομάκρυνση των χριστιανικών αντιλήψεων περί γάμου και οικογένειας από τη δημόσια και νομική σφαίρα, προειδοποιώντας ότι, εάν ένα τέτοιο κίνημα αφεθεί ανεξέλεγκτο στη Ρωσία, θα επιδιώξει τους ίδιους στόχους που, κατά την άποψή της, έχει επιδιώξει στη Δύση.
Η ρωσική νομοθεσία απαγορεύει επίσης σε άτομα που ζουν ως το αντίθετο φύλο να υιοθετούν παιδιά. Βάσει νόμου του 2022 στη Ρωσία, κάθε προσπάθεια «προώθησης της ομοφυλοφιλίας» — μέσω ταινιών, βιβλίων ή στο διαδίκτυο — τιμωρείται με αυστηρά χρηματικά πρόστιμα.
Οι ρωσικές αρχές έχουν χρησιμοποιήσει την πρόσφατη νομοθεσία για να απαγορεύσουν δημόσιες εκδηλώσεις «υπερηφάνειας» και να προχωρήσουν σε συλλήψεις ακτιβιστών υπέρ της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, ενώ έχουν επιβάλει και πρόστιμα σε εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης. Τον Οκτώβριο του 2022, επέβαλαν πρόστιμο 3 εκατομμυρίων ρουβλίων (περίπου 30.000 ευρώ) στην εφαρμογή διαμοιρασμού βίντεο TikTok, με την αιτιολογία ότι προωθούσε περιεχόμενο με θεματολογία ΛΟΑΤΚΙ.
Μαζί με τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, ο Πούτιν έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η φιλο-ΛΟΑΤΚΙ «ακτιβιστική δράση» — ιδίως η έννοια της «ρευστότητας φύλου» — συγκρούεται με τις παραδοσιακές ρωσικές αξίες. Παρότι αρκετές δυτικές χώρες έχουν εκφράσει αντιρρήσεις για τη ρωσική νομοθεσία, ορισμένες έχουν εφαρμόσει παρόμοιες ρυθμίσεις, μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, διάταξη γνωστή ως Section 28 απαγόρευε την προώθηση της ομοφυλοφιλίας στα σχολεία από το 1988 έως το 2003, όταν καταργήθηκε από την κυβέρνηση των Εργατικών υπό τον Σερ Τόνυ Μπλαιρ. Επισήμως, στόχος της ήταν η προστασία της πυρηνικής οικογένειας. Οι πολέμιοί της υποστήριζαν ότι προωθεί διακρίσεις και διεξήγαγαν μακροχρόνιο αγώνα για την κατάργησή της.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, έχουν υπάρξει κατά καιρούς νόμοι σε αρκετές πολιτείες που αφορούν τη διδασκαλία της ομοφυλοφιλίας στα σχολεία. Αν και ορισμένοι έχουν καταργηθεί τα τελευταία χρόνια, εξακολουθούν να ισχύουν ρυθμίσεις σε ορισμένες πολιτείες, μεταξύ των οποίων η Φλόριντα, σχετικά με τη διδασκαλία της σεξουαλικότητας και της ιδεολογίας φύλου σε παιδιά.
Της Rachel Roberts
Με πληροφορίες από το Associated Press
