Ένα ατελείωτο κύμα περιεχομένου που δημιουργείται με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης αναδιαμορφώνει το διαδίκτυο και τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν με την πληροφορία πιο γρήγορα από ποτέ.
Από περιλήψεις ειδήσεων και αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έως ακαδημαϊκές έρευνες, ο τεράστιος όγκος υλικού που παράγεται με τη συνδρομή μηχανών έχει συνδεθεί με αύξηση της «γνωστικής εκφόρτωσης» — ενός φαινομένου κατά το οποίο οι άνθρωποι αναθέτουν την κριτική σκέψη και την επαλήθευση πληροφοριών σε αυτοματοποιημένα συστήματα.
Ανάλυση του 2025 σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τα εργαλεία ΤΝ επηρεάζουν τη γνωστική εκφόρτωση έδειξε «σημαντική αρνητική συσχέτιση» μεταξύ της συχνής χρήσης εργαλείων ΤΝ και της ικανότητας κριτικής σκέψης σε ανθρώπους διαφορετικών ηλικιακών ομάδων και μορφωτικών επιπέδων. Οι ερευνητές του SBS Swiss Business School διαπίστωσαν ότι οι νεότερες ηλικιακές ομάδες εμφάνιζαν μεγαλύτερο βαθμό εξάρτησης από τα μοντέλα ΤΝ και χαμηλότερες επιδόσεις στην κριτική σκέψη.
Ακόμη πιο ανησυχητική ήταν μελέτη της Pangram/YouGov τον Μάιο, σύμφωνα με την οποία μόλις το 55% των συμμετεχόντων — όλοι μέλη της γενιάς Z, ηλικίας 18 έως 28 ετών — μπορούσαν να αναγνωρίσουν ψευδές ή παραπλανητικό υλικό παραγόμενο από τεχνητή νοημοσύνη. Το ποσοστό είναι ακόμη χαμηλότερο στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες, γεγονός που σημαίνει ότι οι μισοί ή και λιγότεροι ενήλικες άνω των 28 ετών αισθάνονται βέβαιοι ότι μπορούν να εντοπίσουν περιεχόμενο ΤΝ στο διαδίκτυο.
Ο Χάβι Πέρεζ, επιμελητής ιστοσελίδων καταναλωτικής ενημέρωσης που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη, δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι οι αναρτήσεις και τα σχόλια που δημιουργούνται από ΤΝ μπορούν να διαστρεβλώσουν τη δημόσια αντίληψη, ιδιαίτερα όταν ο όγκος εκλαμβάνεται ως ένδειξη αξιοπιστίας. Εάν ένας χρήστης βλέπει δεκάδες παρόμοιες αναρτήσεις για ένα προϊόν, μια τάση, έναν πολιτικό ισχυρισμό, ένα ζήτημα υγείας ή ένα οικονομικό θέμα, μπορεί να θεωρήσει ότι πρόκειται για μια ευρέως αποδεκτή άποψη.
«Ομοιομορφία με αυτοπεποίθηση»
Ο Πέρεζ επεσήμανε ότι οι καταναλωτές πρέπει να είναι προσεκτικοί, καθώς το περιεχόμενο ΤΝ αυξάνει τον όγκο αυτού που αποκάλεσε «ομοιομορφία με αυτοπεποίθηση» στο διαδίκτυο.
Πολλά άρθρα και αναρτήσεις επαναλαμβάνουν παρόμοιες δομές, συμβουλές και διατυπώσεις. Για τους περιστασιακούς αναγνώστες, αυτό μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση ότι το εν λόγω θέμα είναι περισσότερο αποδεκτό ή διαδεδομένο απ’ ό,τι στην πραγματικότητα, επειδή οι ίδιες ιδέες εμφανίζονται διαρκώς σε πολλές πηγές.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι υπάρχει ο κίνδυνος να μην γνωρίζουν πλέον οι άνθρωποι ποιο περιεχόμενο έχει πραγματικά ελεγχθεί. Σε τομείς όπως τα οικονομικά, η υγεία, το δίκαιο, η εκπαίδευση και οι ειδήσεις, πρέπει οι αναγνώστες να γνωρίζουν εάν οι ισχυρισμοί έχουν διασταυρωθεί με πρωτογενείς πηγές, εάν έχουν ενημερωθεί πρόσφατα και εάν έχει γίνει επιμέλεια από κάποιον υπεύθυνο.
Ο σύμβουλος στρατηγικής ΤΝ Αρμάντ Κουτσινιέλο Γ΄ δήλωσε στην Epoch Times ότι το περιεχόμενο που παράγεται από τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει όχι μόνο τον τρόπο με τον οποίο καταναλώνουμε τις πληροφορίες, αλλά και την ταχύτητα με την οποία τις επεξεργαζόμαστε και τις εμπιστευόμαστε.
Η κοινωνία, ανέφερε, μετακινείται από την προσεκτική ανάγνωση προς τη γρήγορη κατανάλωση ‘καλογυαλισμένων’ περιλήψεων, σχολίων, σύντομων βίντεο και περιεχομένου που έχει παραχθεί με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, σχεδιασμένο για ταχύτητα και αλληλεπίδραση.
Έχοντας εργαστεί στο «τοπίο εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ», σημείωσε ότι μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες του είναι πως τα συστήματα ΤΝ μπορούν άθελά τους να ενισχύσουν τεράστιες ποσότητες ανακριβούς ή και σκόπιμα παραποιημένου περιεχομένου, απλώς μέσω της επανάληψης και της κλίμακας διάδοσης.
Εκτίμησε επίσης ότι ο τεράστιος όγκος περιεχομένου που δημιουργείται από τεχνητή νοημοσύνη ασκεί πραγματική πίεση στη δημόσια εμπιστοσύνη. Όταν οι αναγνώστες συναντούν σχεδόν πανομοιότυπες διατυπώσεις ή ερμηνείες σε πολλές πηγές, είναι φυσικό να αναρωτιούνται αν οι πληροφορίες προέκυψαν από ανεξάρτητη δημοσιογραφική εργασία ή απλώς ανακυκλώθηκαν.
Ο Καρλ Στράουντ, ειδικός δημοσίων σχέσεων και επικεφαλής αφηγητής της Smoking Gun Agency, δήλωσε ότι και αυτός έχει διαπιστώσει πως το περιεχόμενο ΤΝ επιβαρύνει το κοινό.
Η βασική ανάγκη του κοινού δεν έχει αλλάξει, τόνισε: οι άνθρωποι θέλουν να εμπιστεύονται όσα διαβάζουν. Αυτό που έχει αλλάξει είναι το πόσο δυσκολότερο έχει γίνει να ξεχωρίσουν τι είναι αξιόπιστο.
Το περιεχόμενο που παράγεται από ΤΝ, η αναπαραγωγή υλικού και το χαμηλής ποιότητας περιεχόμενο έχουν καταστήσει το πληροφοριακό περιβάλλον πιο θορυβώδες, πιο επίπεδο και πιο συγκεχυμένο, με αποτέλεσμα το κοινό να προσπαθεί να καταλάβει αν διαβάζει πρωτότυπο ρεπορτάζ, ανακυκλωμένο υλικό ή κάτι που εξαρχής δεν θα έπρεπε να είχε δημοσιευθεί.
Πέρα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την ακαδημαϊκή κοινότητα, λίγοι κλάδοι έχουν πληγεί τόσο έντονα από την παραπληροφόρηση της τεχνητής νοημοσύνης όσο οι ειδήσεις. Ο Στράουντ, ο οποίος δραστηριοποιείται εδώ και δύο δεκαετίες στους βρετανικούς δημοσιογραφικούς κύκλους, στην επιμέλεια και στη δημοσιογραφία, διαπιστώνει ότι η συνεχής παραγωγή περιεχομένου ΤΝ δημιουργεί κόπωση στους αναγνώστες που αναζητούν ακριβείς πληροφορίες.
Προειδοποίησε ακόμη ότι αυτή η κόπωση είναι επικίνδυνη, επειδή όταν οι άνθρωποι αισθάνονται καταβεβλημένοι είτε αποσύρονται είτε γίνονται ευκολότεροι στόχοι παραπλάνησης.
Απώλεια επαφής με την πραγματικότητα
Ο Ασούτος Χούλμπε, ιδρυτής της RawPickAI, δοκιμάζει επαγγελματικά εργαλεία ΤΝ — περίπου τρία έως τέσσερα νέα εργαλεία κάθε εβδομάδα.
Αυτό που παρατηρεί περισσότερο, ανέφερε στην Epoch Times, είναι ότι πλέον τα πάντα ακούγονται ίδια. Εκτίμησε μάλιστα ότι το 70-80% των άρθρων με θέμα τα «καλύτερα εργαλεία ΤΝ» είναι πλέον γραμμένα από ΤΝ.
Κατά την εκτίμησή του, δημιουργείται ένας ιδιόμορφος φαύλος κύκλος, όπου η τεχνητή νοημοσύνη γράφει αξιολογήσεις βασισμένες σε όσα έχει ήδη γράψει μια άλλη τεχνητή νοημοσύνη· οι αναγνώστες θεωρούν ότι υπάρχει συναίνεση και η πραγματική εμπειρία χρήσης αυτών των εργαλείων χάνεται μέσα στον θόρυβο.
Ο Χούλμπε ανέφερε ότι δοκίμασε ένα εργαλείο συγγραφής το οποίο είχε εκατοντάδες θετικές αξιολογήσεις στο διαδίκτυο, αλλά ήταν ουσιαστικά άχρηστο στη δωρεάν έκδοσή του. Ο χρήστης δεν μπορούσε καν να ολοκληρώσει μία παράγραφο πριν φτάσει το όριο χρήσης, ενώ αυτή η πληροφορία είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθεί μέσω αναζήτησης στη Google.
Ιδιαίτερα προβληματισμένος είναι και για τον τρόπο με τον οποίο η παραμόρφωση της πληροφορίας επηρεάζει το κοινό.
Το περιεχόμενο ΤΝ έχει μια αδιάκοπα θετική κλίση, επειδή εκπαιδεύεται πάνω σε σελίδες μάρκετινγκ και αξιολογήσεις συνεργατών προώθησης προϊόντων. Κανείς, σημείωσε, δεν εκπαιδεύει τα μοντέλα πάνω σε εμπειρίες του τύπου «το δοκίμασα για δύο εβδομάδες και ήταν κακό», με αποτέλεσμα το αρνητικό σήμα να εξαφανίζεται από το διαδίκτυο.
Οι συνέπειες της έκρηξης περιεχομένου ΤΝ είναι πλέον ορατές σε αυτό που ορισμένοι αποκαλούν «ψύχωση ΤΝ», δηλαδή αποσύνδεση από την πραγματικότητα. Αν και δεν πρόκειται για κλινική διάγνωση, ο όρος έχει εξελιχθεί σε δημοφιλή γενική περιγραφή περιπτώσεων όπου η τεχνητή νοημοσύνη ενισχύει μια ασυνήθιστη, παγιωμένη ή ακόμη και παραληρηματική αντίληψη για κάτι στον πραγματικό κόσμο.
Άτομα με ψυχικές διαταραχές ενδέχεται να είναι πιο επιρρεπή στην ανάπτυξη «ψύχωσης ΤΝ», ωστόσο το φαινόμενο δεν περιορίζεται μόνο σε αυτόν τον πληθυσμό, σύμφωνα με τον Δρα Ράγκυ Γκίργκις, καθηγητή κλινικής ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια και στο Ψυχιατρικό Ινστιτούτο της Πολιτείας της Νέας Υόρκης.
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης στην Εθνική Ακαδημία Ιατρικής τον Μάρτιο, ο Γκίργκις ανέφερε ότι το φαινόμενο της ψύχωσης ΤΝ είναι ποσοτικά νέο και θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ επικίνδυνο· ωστόσο, ποιοτικά μοιάζει με όσα συμβαίνουν εδώ και δεκαετίες μετά την εμφάνιση του διαδικτύου.
Μη ρεαλιστικές προσδοκίες
Παρότι η βύθιση σε διαδικτυακές «λαγοφωλιές» γύρω από οποιοδήποτε θέμα δεν αποτελεί νέο φαινόμενο, η ΑΙ και τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα ενισχύουν δραματικά αυτό το πρόβλημα. Η στενή μίμηση της ανθρώπινης νοημοσύνης από τα σύγχρονα μοντέλα ΑΙ καθιστά ευκολότερη την εσωτερίκευση του περιεχομένου τους από τους ανθρώπους.
Τα σημάδια αυτού του φαινομένου εμφανίζονται πλέον σχεδόν σε κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής, ορισμένες φορές με τη μορφή μη ρεαλιστικών προσδοκιών.
Ο Τζάστιν Κίλινγκσγουορθ, ιδρυτής της The Color Bar, δήλωσε στην Epoch Times ότι μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές που έχει παρατηρήσει λόγω του κορεσμού από περιεχόμενο ΑΙ είναι η άνοδος των «συνθετικών προσδοκιών», ιδιαίτερα στη βιομηχανία ομορφιάς.
Εργαζόμενος με κομμωτήρια και εταιρείες ομορφιάς που έρχονται σε άμεση επαφή με πελάτες, βλέπει ολοένα και περισσότερους ανθρώπους να προσέρχονται με φωτογραφίες έμπνευσης που έχουν δημιουργηθεί από ΑΙ και οι οποίες δεν αντανακλούν ό,τι είναι ρεαλιστικά εφικτό σε έναν πραγματικό άνθρωπο.
Οι επαγγελματίες του χώρου, πρόσθεσε, αναγκάζονται όλο και περισσότερο να λειτουργούν όχι μόνο ως καλλιτέχνες αλλά και ως εκπαιδευτές και «συναισθηματικοί μεταφραστές», βοηθώντας τους πελάτες να κατανοήσουν τι είναι ρεαλιστικά εφικτό, προστατεύοντας παράλληλα την αυτοπεποίθηση και την εμπιστοσύνη τους.
Πέρυσι, ανάλυση του Microsoft AI for Good Lab έδειξε ότι οι άνθρωποι μπορούσαν να αναγνωρίσουν σωστά μια εικόνα παραγόμενη από ΑΙ στο 62% των περιπτώσεων.
Για τον Κουτσινιέλο, ο κίνδυνος βρίσκεται στο ότι οι άνθρωποι μπορεί να γίνουν «εξαιρετικά αποτελεσματικοί στην ταχεία κατανάλωση πληροφοριών», αφιερώνοντας όμως λιγότερο χρόνο στην αντιμετώπιση της ασάφειας, της πολυπλοκότητας ή των αντικρουόμενων απόψεων.
Ο Πέρεζ συμφώνησε με αυτή την εκτίμηση, προειδοποιώντας ότι μακροπρόθεσμα ο κίνδυνος είναι οι άνθρωποι είτε να εμπιστεύονται υπερβολικά είτε να γίνουν υπερβολικά κυνικοί.
Κάποιοι θα πιστεύουν οτιδήποτε φαίνεται καλογυαλισμένο, ενώ άλλοι θα θεωρούν ότι τα πάντα στο διαδίκτυο είναι συνθετικά και θα σταματήσουν να εμπιστεύονται ακόμη και τις έγκυρες πληροφορίες. Και τα δύο ενδεχόμενα, κατέληξε, αποδυναμώνουν την κριτική σκέψη.
