Το ανώτατο δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης επικύρωσε στις 2 Ιουλίου πρόστιμο ύψους 4,1 δισ. ευρώ σε βάρος της Google, κρίνοντας ότι η εταιρεία καταχράστηκε τη δεσπόζουσα θέση της μέσω συμφωνιών που συνδέονταν με το Android, προκειμένου να ενισχύσει τη δραστηριότητά της στην αναζήτηση και να περιορίσει τον ανταγωνισμό.
Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέρριψε την έφεση της Google και της μητρικής της, Alphabet, κλείνοντας μια οκταετή δικαστική διαμάχη για μία από τις μεγαλύτερες υποθέσεις ανταγωνισμού που έχουν κινηθεί ποτέ κατά τεχνολογικής εταιρείας.
Η απόφαση επικυρώνει το μειωμένο πρόστιμο που είχε ορίσει το 2022 κατώτερο δικαστήριο της ΕΕ και αποτελεί νέα σημαντική νίκη για τις ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές, οι οποίες εντείνουν τον έλεγχο των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών μέσω της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας και των νεότερων κανόνων για τον ανταγωνισμό στις ψηφιακές αγορές.
Η υπόθεση ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2018, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Google είχε καταχραστεί τη δεσπόζουσα θέση της στο οικοσύστημα κινητών συσκευών Android.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, η Google υποχρέωνε τους κατασκευαστές κινητών τηλεφώνων, μέσω συμφωνιών αδειοδότησης, να προεγκαθιστούν στις συσκευές Android τη μηχανή αναζήτησης Google Search και τον φυλλομετρητή Chrome. Παράλληλα, ορισμένοι κατασκευαστές και πάροχοι δικτύων κινητής τηλεφωνίας λάμβαναν οικονομικά κίνητρα για να εγκαθιστούν αποκλειστικά το Google Search σε συγκεκριμένες συσκευές.
Οι πρακτικές αυτές, σύμφωνα με την Επιτροπή, δυσχέραιναν τον ανταγωνισμό για τις αντίπαλες μηχανές αναζήτησης και τους ανταγωνιστικούς φυλλομετρητές. Ως αποτέλεσμα, επιβλήθηκε στη Google πρόστιμο-ρεκόρ άνω των 4,34 δισ. ευρώ για παραβίαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, με την Alphabet να αναλαμβάνει μέρος της οικονομικής ευθύνης.
Η Google προσέβαλε την απόφαση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το 2022, το Γενικό Δικαστήριο επικύρωσε το μεγαλύτερο μέρος των διαπιστώσεων της Επιτροπής, αλλά ακύρωσε ένα σκέλος που αφορούσε ορισμένες συμφωνίες επιμερισμού εσόδων, μειώνοντας το πρόστιμο στα 4,125 δισ. ευρώ.
Η Google και η Alphabet άσκησαν έφεση, υποστηρίζοντας ότι το δικαστήριο είχε εφαρμόσει εσφαλμένα το δίκαιο κατά την αξιολόγηση των συμφωνιών για το Android. Η απόφαση της 1ης Ιουλίου απέρριψε τους ισχυρισμούς τους, επιβεβαιώνοντας την κύρωση για κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης από το Google Search στο πλαίσιο του λειτουργικού συστήματος Android.
Το Δικαστήριο δικαιώνει την Επιτροπή
Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκρινε ότι το Γενικό Δικαστήριο έλαβε ορθά υπόψη το ευρύτερο οικονομικό πλαίσιο κατά την αξιολόγηση της συμπεριφοράς της Google. Σύμφωνα με τους δικαστές, δεν απαιτείται σε κάθε περίπτωση λεπτομερής «αντιπαραβολική ανάλυση» για να αποδειχθεί κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης στην αγορά.
Το Δικαστήριο συμφώνησε επίσης με την κρίση ότι οι χρήστες συχνά προτιμούν τις εφαρμογές που είναι ήδη εγκατεστημένες στις συσκευές τους. Η Google και η Alphabet δεν απέδειξαν ότι η προτίμηση των καταναλωτών ή η ποιότητα των προϊόντων της Google αρκούσαν, από μόνες τους, για να εξηγήσουν τη θέση της εταιρείας στην αγορά.
Παράλληλα, επικυρώθηκαν τα συμπεράσματα για τις συμφωνίες κατά του κατακερματισμού του Android, οι οποίες περιόριζαν τους κατασκευαστές από την πώληση συσκευών με μη συμβατές εκδόσεις του λειτουργικού συστήματος. Οι συμφωνίες αυτές κρίθηκε ότι μπορούσαν να περιορίσουν τον ανταγωνισμό και να αυξήσουν τα εμπόδια για τους ανταγωνιστές.
Παρότι το Γενικό Δικαστήριο είχε αφαιρέσει ένα στοιχείο από την αρχική απόφαση της Επιτροπής, η υπόλοιπη επίμαχη συμπεριφορά εξακολουθούσε, κατά την απόφαση, να εντάσσεται στην ίδια συνολική αντιανταγωνιστική στρατηγική. Το Δικαστήριο έκρινε ακόμη ότι το Γενικό Δικαστήριο άσκησε ορθά την αρμοδιότητά του όταν επανυπολόγισε το πρόστιμο και ότι τα δικονομικά δικαιώματα της Google τηρήθηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια της υπόθεσης.
Εκπρόσωπος της Google, σε δήλωση στην εφημερίδα The Epoch Times στις 2 Ιουλίου, υποστήριξε ότι η απόφαση δεν αναγνωρίζει τη σημαντική επένδυση της εταιρείας ώστε το Android να παραμένει ανοικτό, διαλειτουργικό και δωρεάν.
Η Google υποστηρίζει ακόμη ότι το Android προσφέρει περισσότερες επιλογές σε όλους και στηρίζει χιλιάδες επιχειρήσεις. Παράλληλα, επισημαίνει πως είχε ήδη προσαρμόσει τις συμφωνίες της από το 2018, ώστε να συμμορφωθεί με την αρχική απόφαση, και ότι παραμένει προσηλωμένη στη συνεχή καινοτομία και στη διατήρηση της ανοικτότητας προς όφελος των χρηστών, των συνεργατών και των προγραμματιστών της.
Ευρύτερη πίεση στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες
Η απόφαση εκδίδεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση εντείνει την εφαρμογή των κανόνων έναντι των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, τόσο μέσω της παραδοσιακής νομοθεσίας περί ανταγωνισμού όσο και μέσω των νεότερων ψηφιακών κανονισμών.
Νωρίτερα φέτος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέληξε ότι η Alphabet και η Apple δεν είχαν συμμορφωθεί με ορισμένες διατάξεις του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Αγορές (Digital Markets Act – DMA). Η νομοθεσία εφαρμόζεται στις μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες που η Επιτροπή χαρακτηρίζει ως «ρυθμιστές πρόσβασης» και έχει στόχο να αποτρέψει εταιρείες με σημαντική ισχύ στην αγορά από το να περιορίζουν τον ανταγωνισμό ή να δυσχεραίνουν την πρόσβαση των ανταγωνιστών στους καταναλωτές.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, «ρυθμιστές πρόσβασης» είναι οι εταιρείες με μεγάλη βάση χρηστών, σημαντική οικονομική παρουσία σε αρκετές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ουσιαστική επιρροή στις ψηφιακές αγορές.
Η υπόθεση του Android δεν εξετάστηκε βάσει του DMA, καθώς η έρευνα είχε ξεκινήσει χρόνια πριν από την έναρξη ισχύος του κανονισμού. Η απόφαση, ωστόσο, ενισχύει τη γενικότερη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αντιμετωπίσει συμπεριφορές που οι ρυθμιστικές αρχές θεωρούν αντιανταγωνιστικές από δεσπόζουσες τεχνολογικές εταιρείες.
