Δεν υπάρχει άμεση ανάγκη νέας αύξησης των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, εκτιμά ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Λετονίας και μέλος του 27μελούς Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, Μάρτινς Καζάκς. Σε συνέντευξή του στο Bloomberg την 1η Ιουλίου, σημείωσε ότι, παρότι είναι ακόμη πολύ νωρίς να προεξοφληθεί η απόφαση του Ιουλίου, πόσο μάλλον του Σεπτεμβρίου, η ανάγκη για συνεχή δράση έχει μειωθεί σημαντικά.
Η τοποθέτησή του ήρθε λιγότερο από τρεις εβδομάδες μετά την πρώτη αύξηση επιτοκίων της ΕΚΤ από τον Σεπτέμβριο του 2023, με στόχο την αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων που προκάλεσε η άνοδος των τιμών της ενέργειας λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Οι πιέσεις αυτές φαίνεται πλέον να έχουν σε μεγάλο βαθμό εκτονωθεί, μετά το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στις 14 Ιουνίου.
Σύμφωνα με τον Καζάκς, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή λόγος για αυστηρότερη στάση απέναντι στον πληθωρισμό, καθώς οι επιπτώσεις παραμένουν μέχρι στιγμής περιορισμένης κλίμακας, χωρίς μη γραμμικούς κινδύνους ή σημαντικές δευτερογενείς επιπτώσεις στην αγορά εργασίας.
Η ΕΚΤ αύξησε και τα τρία βασικά της επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης, διαμορφώνοντας το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων στο 2,25%. Το επιτόκιο των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης αυξήθηκε στο 2,4% και εκείνο της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης στο 2,65%, με ισχύ από τις 17 Ιουνίου. Στη δήλωση νομισματικής πολιτικής της 11ης Ιουνίου, η τράπεζα συνέδεσε τις πληθωριστικές πιέσεις με την απότομη άνοδο των τιμών της ενέργειας που προκάλεσε ο πόλεμος μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν και διευκρίνισε ότι οι επόμενες αποφάσεις για τα επιτόκια θα εξαρτηθούν από τα νέα οικονομικά στοιχεία και την αξιολόγηση των κινδύνων για τον πληθωρισμό.
Σε διάστημα μικρότερο της μίας εβδομάδας, το μνημόνιο κατανόησης Ηνωμένων Πολιτειών–Ιράν οδήγησε στη σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και στην υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου, περιορίζοντας τις ανησυχίες στις αγορές.
Το σκεπτικό της Λαγκάρντ
Οι δηλώσεις Καζάκς ακολούθησαν την τοποθέτηση της προέδρου της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, στις 29 Ιουνίου, με την οποία εξήγησε το σκεπτικό της πρόσφατης αύξησης των επιτοκίων. Στην ομιλία της με τίτλο «Επιστροφή στα βασικά σε ένα αβέβαιο περιβάλλον», στο Φόρουμ της ΕΚΤ για την Κεντρική Τραπεζική στη Σίντρα της Πορτογαλίας, η Λαγκάρντ υποστήριξε ότι η ευρωζώνη έχει επιστρέψει σε πιο συμβατική νομισματική πολιτική, έπειτα από χρόνια χρήσης μη συμβατικών εργαλείων.
Η Λαγκάρντ ανέφερε ότι η ΕΚΤ δεν χρειάζεται πλέον να προσφεύγει σε αυτά, αν και παραμένουν διαθέσιμα, καθώς μπορεί να επικεντρώνεται στη σταθεροποίηση του πληθωρισμού μέσω των επιτοκίων πολιτικής. Παράλληλα, εκτίμησε ότι δεν απαιτούνται πλέον παρεμβάσεις της ίδιας έντασης ούτε σύνθετες μορφές προαναγγελίας της μελλοντικής πορείας της νομισματικής πολιτικής, αφού οι αποφάσεις λαμβάνονται με βάση τα διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία και επανεξετάζονται σε κάθε συνεδρίαση, γεγονός που, κατά την ίδια, σηματοδοτεί την επιστροφή «στα βασικά».
Ως παράδειγμα επικαλέστηκε την πρόσφατη αύξηση των επιτοκίων, σημειώνοντας ότι η ΕΚΤ είχε επεξεργαστεί τρία διαφορετικά σενάρια, στα οποία η απόφαση δικαιολογούνταν, ενώ τίποτα από όσα ακολούθησαν δεν ανέτρεψε την αξιολόγηση αυτή, καθώς οι τιμές των ενεργειακών συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης εξακολουθούν να κινούνται εντός του εύρους των σεναρίων που είχε μοντελοποιήσει η τράπεζα.
Η Λαγκάρντ δεν τοποθετήθηκε για το αν θα απαιτηθεί νέα αύξηση επιτοκίων. Ωστόσο, μετά την πρόσφατη απόφαση της ΕΚΤ, οι τιμές του πετρελαίου, που αποτέλεσαν τον βασικό παράγοντα της αύξησης, έχουν υποχωρήσει αισθητά.
Μεγάλη πτώση στις τιμές του πετρελαίου
Οι τιμές του αργού κατέγραψαν τη μεγαλύτερη τριμηνιαία πτώση των τελευταίων έξι ετών. Το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate, σημείο αναφοράς για τις Ηνωμένες Πολιτείες, υποχώρησε κατά 31% το δεύτερο τρίμηνο, με την τιμή του να διαμορφώνεται κοντά στα 70 δολάρια το βαρέλι στο Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων της Νέας Υόρκης.
Ανάλογη πτώση είχε σημειωθεί τελευταία φορά το πρώτο τρίμηνο του 2020, όταν η ζήτηση κατέρρευσε λόγω της πανδημίας COVID-19, ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη ο πόλεμος τιμών μεταξύ Ρωσίας και Σαουδικής Αραβίας. Παρόμοια πορεία ακολούθησε και το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς για το θαλάσσια διακινούμενο πετρέλαιο και πιο ευαίσθητο στις γεωπολιτικές εντάσεις, καταγράφοντας πτώση 29% την περίοδο Απριλίου-Ιουνίου.
Οι άλλες κεντρικές τράπεζες
Όπως και η ΕΚΤ, η Τράπεζα της Ιαπωνίας αύξησε τον περασμένο μήνα τα επιτόκια, με το διοικητικό της συμβούλιο να εγκρίνει, με ψήφους 7 έναντι 1, την άνοδο του βασικού επιτοκίου στο περίπου 1% από 0,75%, με ισχύ από τις 16 Ιουνίου, στο υψηλότερο επίπεδο από το 1995.
Αντίθετα, η Τράπεζα της Αγγλίας και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών διατήρησαν αμετάβλητα τα επιτόκια τον Ιούνιο.
