Η Human Rights Watch καταγγέλει ότι το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) στο Ιράν έχει ξεκινήσει εκστρατεία στρατολόγησης παιδιών ηλικίας μόλις 12 ετών, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στη διεθνή κοινότητα και εγείροντας σοβαρά ζητήματα παραβίασης των δικαιωμάτων των παιδιών.
Η εκστρατεία με τίτλο «Μαχητές που υπερασπίζονται την πατρίδα για το Ιράν» στοχεύει στην προσέλκυση πολιτών για την υποστήριξη στρατιωτικών και παραστρατιωτικών δραστηριοτήτων. Αυτό που τη διαφοροποιεί από άλλες παρόμοιες είναι η δραστική μείωση του ελάχιστου ορίου ηλικίας συμμετοχής, το οποίο φέρεται να έχει οριστεί στα 12 έτη.
Οι δραστηριότητες στις οποίες καλούνται να συμμετάσχουν οι ανήλικοι δεν περιορίζονται σε βοηθητικούς ρόλους. Περιλαμβάνουν παροχή υπηρεσιών όπως μαγείρεμα και ιατρική φροντίδα, διανομή εφοδίων και υποστήριξη πληγωμένων, στελέχωση σημείων ελέγχου, συμμετοχή σε περιπολίες και επιχειρησιακές δραστηριότητες, συλλογή πληροφοριών.
Η ένταξη παιδιών ακόμη και σε υποστηρικτικές δομές εντός στρατιωτικού πλαισίου τα εκθέτει σε σοβαρούς κινδύνους, υπό τις συνθήκες των πολεμικών επιχειρήσεων.
Η στρατολόγηση λαμβάνει χώρα σε ένα ιδιαίτερα τεταμένο περιβάλλον. Το τελευταίο διάσημα έχουν αναφερθεί εκτεταμένες αεροπορικές επιθέσεις σε στρατιωτικές και παραστρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Ιράν, συμπεριλαμβανομένων θέσεων που σχετίζονται με τη δύναμη Μπασίτζ. H Μπασίτζ είναι μια παραστρατιωτική δύναμη που υπάγεται στο σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης με πολλαπλές λειτουργίες. Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιφέρει τραυματισμούς και θανάτους μεταξύ του προσωπικού, γεγονός που αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο για όσους βρίσκονται ή εργάζονται σε τέτοιους χώρους.
Η παρουσία παιδιών σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις τα καθιστά άμεσα εκτεθειμένα σε βομβαρδισμούς, τραυματισμούς και θάνατο. Ήδη έχουν καταγραφεί περιπτώσεις όπου ανήλικοι έχουν χάσει τη ζωή τους από επιθέσεις.
Ιστορικό στρατολόγησης ανηλίκων στο Ιράν
Η στρατολόγηση παιδιών δεν αποτελεί νέο φαινόμενο στη χώρα. Υπάρχουν καταγεγραμμένες περιπτώσεις συμμετοχής ανηλίκων στην Μπασίτζ, αποστολής παιδιών, κυρίως αφγανικής καταγωγής, σε πολεμικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό, χρήσης παιδιών στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980, όπου εκατοντάδες ανήλικοι επιστρατεύθηκαν και δεκάδες χιλιάδες σκοτώθηκαν.
Το γραφείο του Ειδικού Εκπροσώπου των Ηνωμένων Εθνών για τα Παιδιά και τις Ένοπλες Συγκρούσεις δηλώνει ότι «ανεξάρτητα από το ρόλο τους, [τα παιδιά] που σχετίζονται με τα εμπλεκόμενα μέρη της σύγκρουσης εκτίθενται σε οξεία βία».
Αυτή η ιστορική συνέχεια δείχνει ότι η τρέχουσα πολιτική δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά μέρος μιας ευρύτερης πρακτικής.
Το νομικό πλαίσιο στο Ιράν εμφανίζει αντιφάσεις. Από τη μία πλευρά η ελάχιστη ηλικία για στρατιωτική εκπαίδευση αναφέρεται στα 16 έτη και η απασχόληση στις δυνάμεις ασφαλείας ξεκινά από τα 17 έτη. Από την άλλη, επιτρέπεται η συμμετοχή παιδιών από τα 15 ως «ενεργά μέλη», και η συνεργασία τους σε αποστολές μετά από εκπαίδευση.
Η νέα εκστρατεία, ωστόσο, φαίνεται να υπερβαίνει ακόμη και αυτά τα όρια, κατεβάζοντας την ηλικία στα 12 έτη.
Σε διεθνές επίπεδο, η στρατολόγηση παιδιών θεωρείται έγκλημα πολέμου. Η συμμετοχή ανηλίκων σε ένοπλες συγκρούσεις απαγορεύεται. Τα 18 έτη θεωρούνται το ασφαλές όριο για πλήρη προστασία.
Παρότι το Ιράν έχει υπογράψει διεθνείς συμφωνίες, δεν έχει επικυρώσει όλες τις σχετικές διατάξεις, γεγονός που δημιουργεί μεν νομικά κενά αλλά δεν αναιρεί τις υποχρεώσεις του βάσει εθιμικού διεθνούς δικαίου.
Αντιδράσεις και διεθνή κατακραυγή
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταδικάζουν έντονα την πρακτική αυτή, υπογραμμίζοντας ότι δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για τη στρατολόγηση παιδιών. Η συμμετοχή τους σε τέτοιες δραστηριότητες τα εκθέτει σε ανεπανόρθωτες βλάβες και οι υπεύθυνοι ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ποινικές ευθύνες.
Επισημαίνεται επίσης ότι ακόμη και αν τα παιδιά δεν συμμετέχουν άμεσα σε μάχες, η ένταξή τους σε στρατιωτικές δομές τα καθιστά στόχους και τα εκθέτει σε βία.
Η στρατολόγηση παιδιών στο Ιράν αποτελεί μια ιδιαίτερα ανησυχητική εξέλιξη, τόσο από ανθρωπιστική όσο και από νομική άποψη. Σε ένα περιβάλλον αυξημένης στρατιωτικής έντασης, η εμπλοκή ανηλίκων ενισχύει τους κινδύνους και υπονομεύει θεμελιώδη δικαιώματα.
Η διεθνής κοινότητα καλείται να ασκήσει πίεση για την άμεση ανάκληση της εκστρατείας, την πλήρη απαγόρευση στρατολόγησης ανηλίκων, την προστασία των παιδιών από κάθε μορφή εμπλοκής σε ένοπλες συγκρούσεις.
