Για τους περισσότερους ανθρώπους, η καθαριότητα είναι απλώς μια οικιακή εργασία. Αλλά για τους Κινέζους, το καθάρισμα του σπιτιού σημαίνει πολύ περισσότερα από αυτό, ειδικά καθώς πλησιάζει το Νέο Έτος.
Στον παραδοσιακό κινεζικό πολιτισμό, η πράξη του σαρώματος είναι συμβολική: μια σκόπιμη απομάκρυνση της παλιάς ενέργειας, της κακοτυχίας και οποιουδήποτε στοιχείου του παλιού έτος που δεν πρέπει να σας ακολουθήσει στο επόμενο.
Διώχνοντας το παλιό και καλωσορίζοντας το καινούργιο
Η ανοιξιάτικη φασίνα συμβολίζει γενικά τη νέα αρχή μετά το χειμώνα. Στον κινεζικό πολιτισμό, ωστόσο, το καθάρισμα ξεκινά τουλάχιστον μια εβδομάδα πριν από το νέο έτος, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να καθαρίσουν όλη την κακοτυχία, τη στάσιμη ενέργεια και την αρνητικότητα, και να κάνουν χώρο για την ευημερία του επόμενου έτους.
Οι Κινέζοι αποκαλούν το καθάρισμα «σαοτσέν», που κυριολεκτικά μεταφράζεται ως «σκούπισμα σκόνης». Η λέξη «σκόνη» (τσεν) είναι ομόφωνη με τη λέξη «παλιός» (ακούγεται επίσης τσεν) στα κινέζικα. Το σκούπισμα της σκόνης, επομένως, σημαίνει και την απομάκρυνση του παλιού, συμπεριλαμβανομένης της κακοτυχίας.
Σύμφωνα με την κινεζική λαϊκή παράδοση, τα φωτεινά και καθαρά μέρη προσελκύουν την τύχη και τα καλά πνεύματα, ενώ οι σκοτεινές γωνίες και τα έπιπλα που σπάνια μετακινούνται προσελκύουν αρνητικά πνεύματα,
Για όσους θέλουν να συγχρονίσουν το τελετουργικό της καθαριότητας με το Κινέζικο Νέο Έτος, ο Ζενγκ Κου, Κινέζος μελετητής πολιτισμού και αναπληρωτής καθηγητής στο Fei Tian College, Northern Campus, Νέα Υόρκη, δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι οι οικογένειες μπορούν να αρχίσουν να καθαρίζουν το σπίτι τους από την 23η ημέρα του τελευταίου σεληνιακού μήνα μέχρι την παραμονή της Πρωτοχρονιάς.
Η 23η ημέρα του τελευταίου σεληνιακού μήνα, γνωστή και ως Μικρό Νέο Έτος, είναι η ημέρα που ο θεός της κουζίνας, ο οποίος κατοικεί στην εστία της οικογένειας, αναχωρεί για τον ουρανό για να δώσει αναφορά στον θεό που τον εποπτεύει. Σύμφωνα με την κινεζική λαϊκή παράδοση, ο θεός της κουζίνας προσέχει την οικογένεια και καταγράφει όλα τα κακά και τα καλά έργα, τα οποία στη συνέχεια αναφέρονται στον ουρανό.
Από την αναχώρησή του μέχρι την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, υπάρχει αυτό που ο Κου ονομάζεις «πνευματικό διάστημα», μια σπάνια στιγμή κατά την οποία οι θεότητες απουσιάζουν από τις θέσεις τους. γι΄αυτό και ιδανική για το Μεγάλο Καθαρισμό της Πρωτοχρονιάς, αφού «θεωρείται ασεβές να ενοχλείς τα ανώτερα μέρη με σκούπες», σύμφωνα με τον Κου. Το καθάρισμα του σπιτιού είναι λοιπόν και ένας επίσημος και τελετουργικός τρόπος για να προετοιμαστεί η οικογένεια να καλωσορίσει ξανά τις θεότητες και τα πνεύματα των προγόνων τους. «Μόνο ένας χώρος που έχει καθαριστεί καλά είναι άξιος μιας τόσο ιερής παρουσίας», εξηγεί ο Κου.
Τα μέλη της οικογένειας πρέπει να ακολουθούν συγκεκριμένους κανόνες: να σκουπίζουν προς τα μέσα και να μαζεύουν τα σκουπίδια σε ένα κεντρικό σωρό, και στη συνέχεια να απομακρύνουν τα σκουπίδια από μια πλαϊνή ή πίσω πόρτα — ποτέ από την μπροστινή, η οποία θεωρείται η είσοδος για την ευημερία και την τύχη.
Όλος ο καθαρισμός πρέπει να έχει ολοκληρωθεί πριν από τα μεσάνυχτα της παραμονής της Πρωτοχρονιάς. Το σκούπισμα την Πρωτοχρονιά αποφεύγεται, επειδή συμβολικά πετάει μακριά την τύχη κάποιου. Πολλές οικογένειες αποθηκεύουν τα σκουπίδια μέχρι την πέμπτη μέρα — την ημέρα της εξάλειψης της φτώχειας — όταν η απομάκρυνση των σκουπιδιών συμβολίζει την απομάκρυνση της κακοτυχίας.
Καθαριότητα, μια συνήθεια που αντανακλά τον χαρακτήρα
Πέραν των τελετουργικών της Πρωτοχρονιάς, οι Κινέζοι γενικά δίνουν μεγάλη έμφαση στη διατήρηση ενός καθαρού και οργανωμένου σπιτιού, και η καθαριότητα θεωρείται μέτρο καλού χαρακτήρα.
Ο Τσεν Φαν ήταν ένας γνωστός πολιτικός της Ανατολικής Δυναστείας των Χαν, ο οποίος αργότερα ανέβηκε στο αξίωμα του μεγάλου διοικητή, την υψηλότερη στρατιωτική θέση στην αυτοκρατορική αυλή. Σε ηλικία 15 ετών, νοίκιασε ένα δωμάτιο μακριά από την οικογένειά του. Όταν ο Χουέ Κιν, ένας φίλος του πατέρα του, ήρθε να τον επισκεφτεί, βρήκε το δωμάτιο του Τσεν ακατάστατο και τον ρώτησε: «Γιατί δεν καθάρισες το δωμάτιο για να υποδεχτείς έναν επισκέπτη;»
Ο Τσεν απάντησε: «Ένας φιλόδοξος άνθρωπος πρέπει να έχει ως στόχο να καθαρίσει τον κόσμο. Πώς θα μπορούσε να περιοριστεί στο να καθαρίζει ένα μόνο δωμάτιο;»
Ο Χουέ απάντησε: «Αν δεν μπορείς να καθαρίσεις το δικό σου δωμάτιο, πώς θα καθαρίσεις τον κόσμο;»
Με κόκκινο πρόσωπο, ο Τσεν ακολούθησε τη συμβουλή του Xουέ και καθάρισε το δωμάτιό του.
Αυτό το μάθημα αντικατοπτρίζει τη σκέψη του Κομφούκιου ότι το εξωτερικό περιβάλλον ενός ατόμου αντανακλά τον εσωτερικό του κόσμο και ότι η πειθαρχία σε μικρές εργασίες αποτελεί τη βάση για μεγαλύτερες ευθύνες, αναφέρει ο Κου.
Αυτές οι ιδέες υποστηρίζονται και από τη σύγχρονη δυτική επιστημονική έρευνα. Μελέτες έχουν δείξει ότι η ζωή σε ένα ακατάστατο σπίτι αυξάνει τα επίπεδα κορτιζόλης και τα συμπτώματα κατάθλιψης. Ομοίως, μια εικοσαετής μελέτη διαπίστωσε ότι ένας από τους ισχυρότερους προγνωστικούς παράγοντες της επιτυχίας των ενηλίκων ήταν απλά η εκτέλεση μικρών οικιακών εργασιών σε ηλικία 3 ή 4 ετών.
Άλλα τελετουργικά για μια νέα αρχή
Οι περιορισμοί που σχετίζονται με την καθαριότητα επεκτείνονται και σε άλλες δραστηριότητες κατά τη διάρκεια της περιόδου του νέου έτους, ενισχύοντας την κεντρική ιδέα της προστασίας της καλής τύχης στην αρχή του έτους.
Ακριβώς όπως οι άνθρωποι φορούν καινούργια ρούχα, το μπάνιο και το κούρεμα πριν από τις διακοπές πιστεύεται ότι σηματοδοτούν μια νέα αρχή. Ωστόσο, επειδή η λέξη «μαλλιά» (φα) ακούγεται σαν την «ευημερία» (επίσης φα), το πλύσιμο ή το κούρεμα κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ πιστεύεται ότι ξεπλένει ή κόβει την τύχη κάποιου.
Μεταξύ των πιο εμβληματικών διακοσμήσεων είναι ο χαρακτήρας «φου», που σημαίνει «ευλογία» ή «καλή τύχη», ο οποίος τοποθετείται σε πόρτες και παράθυρα. Πολλές οικογένειες τον αναποδογυρίζουν, επειδή στα κινέζικα «φου ανάποδα» ακούγεται σαν «η τύχη έρχεται».
Η νέα χρονιά είναι επίσης μια περίοδος για να απαλλαγούμε από συναισθηματικά και πρακτικά βάρη. Η εξόφληση χρεών, η επίλυση διαφωνιών και η απομάκρυνση κάθε μνησικακίας επιτρέπει στις οικογένειες να ‘μηδενίσουν’ και ξεκινήσουν τη χρονιά με καθαρή καρδιά, απαλλαγμένες από τα βάρη του παρελθοντος.
Για τον Κου, η περίοδος εορτασμών της αλλαγής της χρονιάς είναι ένα πνευματικό ταξίδι αφιερωμένο στην τιμή των θεών και των προγόνων — ένα ταξίδι στο οποίο κάθε τελετουργία ενισχύει και εμβαθύνει τις άλλες. Υπό αυτό το πρίσμα, το μεγάλο καθάρισμα δεν είναι απλώς μια εργασία στο τέλος του έτους, αλλά και μια γέφυρα που συνδέει τόσο την απερχόμενη με την επερχόμενη χρονιά, αλλά και τον άνθρωπο με τον Θεό.
«Καθώς οι άνθρωποι σκουπίζουν τη σκόνη και μετανοούν εσωτερικά για τα περασμένα», λέει ο Κου, «στην πραγματικότητα, αναδιαμορφώνουν έναν καθαρότερο, πιο αληθινό εαυτό».
