Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, στις 26 Μαρτίου, προειδοποίησε το Ιράν να αντιμετωπίσει σοβαρά τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης, κατηγορώντας Ιρανούς αξιωματούχους ότι υποβαθμίζουν τις εν εξελίξει επαφές και επισημαίνοντας ότι η αποτυχία ουσιαστικής εμπλοκής μπορεί να οδηγήσει σε σκληρές συνέπειες.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο πρόεδρος Τραμπ χαρακτήρισε τους Ιρανούς διαπραγματευτές διαφορετικούς και παράξενους, υποστηρίζοντας ότι κατ’ ιδίαν επιδιώκουν συμφωνία ενώ δημοσίως αρνούνται την ύπαρξη ουσιαστικών συνομιλιών. Σημείωσε ότι η ιρανική πλευρά επιδιώκει έντονα μια συμφωνία, αλλά περιορίζεται στο να δηλώνει δημόσια ότι απλώς εξετάζει την αμερικανική πρόταση, κάτι που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Προειδοποίησε ότι το Ιράν πρέπει να κινηθεί άμεσα και σοβαρά, διαφορετικά οι συνέπειες θα είναι δυσμενείς.
Και κατά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου στις 26 Μαρτίου, ο Τραμπ επιδίωξε να αποσαφηνίσει ότι η ιρανική πλευρά είναι εκείνη που πιέζει για συμφωνία, τονίζοντας ότι είναι προφανές πως διεξάγονται συνομιλίες. Όπως σημείωσε, οι Ιρανοί είναι ιδιαίτερα ικανοί διαπραγματευτές, αν και δεν διαθέτουν αντίστοιχες στρατιωτικές επιδόσεις. Από την πλευρά τους, οι Ιρανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι δεν διεξάγονται άμεσες και επίσημες διαπραγματεύσεις, με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί να αναφέρει στην κρατική τηλεόραση ότι οι ανταλλαγές μηνυμάτων μέσω φιλικών χωρών δεν συνιστούν διαπραγμάτευση ή διάλογο με την Ουάσιγκτον.
Κατά την ίδια συνεδρίαση, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή Στηβ Γουίτκοφ επιβεβαίωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν διαβιβάσει στην ιρανική πλευρά πρόταση δεκαπέντε (15) σημείων, η οποία αποτελεί το πλαίσιο για μια ειρηνευτική συμφωνία. Όπως ανέφερε, το σχέδιο παρουσιάστηκε σε συνεργασία με την ομάδα εξωτερικής πολιτικής του προέδρου και διαβιβάστηκε μέσω της πακιστανικής κυβέρνησης, που λειτούργησε ως διαμεσολαβητής. Ο Γουίτκοφ απέφυγε να δώσει λεπτομέρειες, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ευαίσθητες διπλωματικές συζητήσεις και ότι, κατόπιν οδηγιών του προέδρου, δεν θα δημοσιοποιηθούν οι όροι. Παράλληλα, ανέφερε ότι υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις για ενδεχόμενη συμφωνία, προσθέτοντας ότι το Ιράν αναζητεί διέξοδο μετά τις πρόσφατες αμερικανικές απειλές για πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές.
Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές που έχουν ενημερωθεί για τις συζητήσεις, η αμερικανική πρόταση περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διακοπή του εμπλουτισμού ουρανίου, τη διάλυση βασικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, τον περιορισμό του πυραυλικού προγράμματος και τη διακοπή της στήριξης σε περιφερειακές συμμαχικές δυνάμεις, προσφέροντας ως αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη φέρεται να έχει απορρίψει την αμερικανική πρόταση και να έχει παρουσιάσει δική της αντιπρόταση πέντε (5) σημείων, σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης. Οι όροι αυτοί περιλαμβάνουν την άμεση παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν, τη δημιουργία μηχανισμού που θα αποτρέπει την επανάληψή τους, την καταβολή αποζημιώσεων για τις ζημιές του πολέμου, τον τερματισμό των συγκρούσεων σε όλα τα μέτωπα — συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν περιφερειακές συμμαχικές δυνάμεις — καθώς και την αναγνώριση της ιρανικής κυριαρχίας στον Πορθμό του Ορμούζ.
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Ιράν θα τερματίσει τον πόλεμο μόνο όταν το αποφασίσει και όταν ικανοποιηθούν οι δικοί του όροι, υποδεικνύοντας ότι δεν θα υπάρξουν άμεσες διαπραγματεύσεις εάν αυτοί δεν γίνουν αποδεκτοί. Η αντιπρόταση διαβιβάστηκε στην αμερικανική πλευρά μέσω διαμεσολαβητών το βράδυ της 26ης Μαρτίου, και η Τεχεράνη αναμένει απάντηση.
Ο Λευκός Οίκος διατηρεί τη θέση ότι οι συνομιλίες βρίσκονται σε εξέλιξη, χωρίς να επιβεβαιώνει συγκεκριμένες λεπτομέρειες. Η εκπρόσωπος Τύπου Κάρολαϊν Λέβιτ ανέφερε ότι μόνο ορισμένα στοιχεία των σχετικών δημοσιευμάτων ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση δεν προτίθεται να κοινοποιήσει λεπτομέρειες.
Η Λέβιτ υπογράμμισε ότι ο Τραμπ προτιμά τη διπλωματική λύση, προειδοποιώντας ωστόσο ότι σε περίπτωση άρνησης του Ιράν να συμβιβαστεί, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προχωρήσουν σε πιο σκληρές ενέργειες. Επεσήμανε ότι δεν χρειάζεται να χαθούν περισσότερες ζωές, αλλά αν η Τεχεράνη δεν αποδεχθεί την πραγματικότητα της κατάστασης, θα αντιμετωπίσει ισχυρό πλήγμα.
Σε ξεχωριστή ανάρτησή του στις 26 Μαρτίου, ο Τραμπ προειδοποίησε ότι το Ιράν πρέπει να κινηθεί άμεσα, σημειώνοντας ότι μετά από ένα ορισμένο σημείο δεν θα υπάρχει επιστροφή. Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί ότι υπάρχει πρόοδος, αναφέροντας ότι σε προηγούμενες επαφές είχαν επιτευχθεί σημαντικά σημεία σύγκλισης, μεταξύ άλλων και σε ζητήματα που αφορούν τα πυρηνικά όπλα. Την ίδια εβδομάδα είχε δηλώσει ότι Ιρανοί αξιωματούχοι συμφώνησαν να μην επιδιώξουν την απόκτησή τους. Οι Ιρανοί, από την πλευρά τους, επιμένουν ότι το πυρηνικό τους πρόγραμμα είναι ειρηνικό, αν και τα τελευταία χρόνια η Τεχεράνη έχει αυξήσει τα αποθέματα ουρανίου εμπλουτισμένου σε υψηλό βαθμό, αποδίδοντας την κίνηση αυτή στην ενίσχυση των αμερικανικών κυρώσεων.
Ο Τραμπ αποκάλυψε επίσης ότι το Ιράν επέτρεψε τη διέλευση δέκα πετρελαιοφόρων από τον Πορθμό του Ορμούζ χωρίς παρεμβάσεις, χαρακτηρίζοντας την κίνηση αυτή ως ένδειξη ότι οι διαπραγματεύσεις γίνονται με τους κατάλληλους συνομιλητές.
Την ίδια στιγμή, το Πεντάγωνο έχει ενισχύσει τη στρατιωτική του παρουσία στη Μέση Ανατολή, αποστέλλοντας δύο αμφίβιες ομάδες ετοιμότητας, καθεμία εκ των οποίων μπορεί να περιλαμβάνει 5.000 ναύτες και πεζοναύτες, έχοντας σημαντικές δυνατότητες αμφίβιας απόβασης, χερσαίων επιχειρήσεων και αεροπορικής υποστήριξης. Επιπλέον, έχουν αναπτυχθεί στοιχεία της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας, συμπεριλαμβανομένης της 1ης Ταξιαρχίας Μάχης και άλλων υποστηρικτικών δυνάμεων.
Ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ απέρριψε τους ισχυρισμούς περί ουσιαστικών συνομιλιών, χαρακτηρίζοντας τις δηλώσεις του Τραμπ ως ψεύδη που αποσκοπούν στη χειραγώγηση της αγοράς. Εκπρόσωπος των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον ουσιαστικά διαπραγματεύεται με τον εαυτό της.
Η σύγκρουση έχει ήδη επηρεάσει την παγκόσμια αγορά ενέργειας, οδηγώντας αρχικά σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου, οι οποίες υποχώρησαν όταν εμφανίστηκε η προοπτική διπλωματικής λύσης. Οι τιμές έχουν πλέον σταθεροποιηθεί κοντά στα 100 δολάρια ανά βαρέλι.
Των Tom Ozimek και Ryan Morgan
