Η Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου είναι πιανίστα με διεθνή παρουσία και διακριτό ερμηνευτικό στίγμα, που συνδυάζει τη δεξιοτεχνία με τη βαθιά μουσική σκέψη.
Γεννημένη σε μουσική οικογένεια, σπούδασε πιάνο στο Ωδείο Αθηνών με την Αλίκη Βατικιώτη και συνέχισε τις σπουδές της στο Ωδείο Τσαϊκόφσκι της Μόσχας, στην Ακαδημία Franz List της Βουδαπέστης και στο Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα στο Μπλούμιγκτον, με υποτροφία του Ιδρύματος Ωνάση. Έχει παρακολουθήσει μαθήματα από τον Alfred Brendel, ο οποίος επαίνεσε το παίξιμό της.
Έχει διακριθεί σε διεθνείς διαγωνισμούς, μεταξύ άλλων ως φιναλίστ στον διαγωνισμό Clara Haskil στην Ελβετία, ενώ έχει τιμηθεί με τα βραβεία Liebstoeckl και Fazioli στον Διαγωνισμό της Γενεύης και με το βραβείο Σπύρου Μοτσενίγου από την Ακαδημία Αθηνών. Παράλληλα με την ερμηνευτική της πορεία, ασχολήθηκε σε βάθος με τη μουσική θεωρία μέσα από σειρά διαλέξεων, με τη σύνθεση, καθώς και με τη συστηματική μελέτη του έργου του Γ.Σ. Μπαχ. Το βιβλίο της «J.S Bach, ο Μουσικός του Απείρου» (εκδ. Παπαγρηγορίου-Νάκας 2022) συνοψίζει τη μακρόχρονη ενασχόλησή της με την αισθητική και την ερμηνεία της μουσικής του Μπαχ.
Η δισκογραφία της περιλαμβάνει σημαντικές ηχογραφήσεις για την διεθνή εταιρεία FHR, μεταξύ των οποίων το πλήρες έργο «(το) Καλά Συγκερασμένο Κλειδοκύμβαλο» του Μπαχ, τις Γαλλικές Σουίτες, τις Παραλλαγές Golberg, την Τέχνη της Φούγκας, τα κοντσέρτα του για πληκτροφόρα, καθώς και το σύνολο των έργων για πιάνο του Ρόμπερτ Σούμαν. Το 2018 τιμήθηκε με το βραβείο «Καλύτερης Ηχογράφησης» από την Ένωση Ελλήνων Κριτικών Θεάτρου και Μουσικής. Παράλληλα, έχει αναπτύξει συνθετική δραστηριότητα, με πιο πρόσφατο έργο το άλμπουμ «Πασιφάη» σε ποίηση Μίλτου Σταχτούρη, καθώς και κύκλους συνθέσεων για πιάνο και φωνή.
Με αφορμή τη συναυλία της στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών την Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου, όπου παρουσιάζει έργα του Σεργκέι Ραχμάνινοφ και του Ρόμπερτ Σούμαν, η Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου μιλά στην Epoch Times για το σκεπτικό του προγράμματος, τις ερμηνευτικές προκλήσεις και τη σχέση της με τους δύο κορυφαίους εκπροσώπους του ρομαντικού και μεταρομαντικού πιανιστικού λόγου.
Η συνάντηση του Ραχμάνινοφ με τον Σούμαν, μέσα από τη ματιά της Αλεξάνδρας Παπαστεφάνου, δεν προτείνεται ως εύκολη ακρόαση, αλλά ως εμπειρία εμβάθυνσης. Σε έναν κόσμο όπου η τέχνη συχνά καταναλώνεται γρήγορα, η συναυλία αυτή υπενθυμίζει τη σημασία της εσωτερικής σιωπής, της συγκέντρωσης και της προσωπικής αλήθειας, τόσο για τον ερμηνευτή όσο και για τον ακροατή.
Ακολουθεί η συνέντευξη με την κυρία Παπαστεφάνου.
Τι ήταν αυτό που σας ώθησε να φέρετε σε διάλογο τον Ραχμάνινοφ με τον Σούμαν σε αυτό το πρόγραμμα; Υπάρχει κάποιο εσωτερικό νήμα που τους συνδέει για εσάς ;
Το πρόγραμμα Ραχμάνινοφ ήταν παραγγελία του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, στα πλαίσια του αφιερώματος στον μεγάλο συνθέτη. Η αγάπη μου για τον Σούμαν είναι γνωστή και ο συνδετικός κρίκος του προγράμματος είναι οι Σπουδές: Συμφωνικές Σπουδές του Σούμαν και Σπουδές-Εικόνες του Ραχμάνινοφ.
Οι Études-Tableaux του Ραχμάνινοφ ανήκουν σε μια σκοτεινή και ταραγμένη περίοδο της ζωής του. Πώς βιώνετε ερμηνευτικά αυτόν τον πιο εσωστρεφή και δραματικό Ραχμάνινοφ;
Είναι ένα ρωμαλέο, αρμονικά πλούσιο και πολύ απαιτητικό έργο. Είναι κατά βάση περιγραφικό, όπως προκύπτει από τον τίτλο, συχνά ακραία δεξιοτεχνικό, με πολλές αντιθέσεις, με τεράστια εναλλαγή δυναμικής και πολλά εσωστρεφή ποιητικά στοιχεία. Αυτός ο συνδυασμός είναι μια ερμηνευτική πρόκληση.
Οι Συμφωνικές Σπουδές του Σούμαν αποτελούν ένα έργο στο οποίο έχετε επιστρέψει πολλές φορές. Πώς έχει εξελιχθεί η σχέση σας μαζί του μέσα στον χρόνο;
Από παλιά, οι Συμφωνικές Σπουδές μού προκαλούσαν δέος γιατί είναι πολυεπίπεδες, αινιγματικές, ιδιόμορφες και η ουσία τους παραμένει αναλλοίωτη στο χρόνο. Το μόνο που μπορεί να κάνει σε τέτοιες περιπτώσεις ο χρόνος είναι να αποκαλύπτει τα ίχνη του εαυτού μας, το αποτύπωμά του πάνω στο έργο τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.
Συχνά επισημαίνεται ότι η δεξιοτεχνία οφείλει να υπηρετεί τη μουσική σκέψη. Πού τοποθετείτε εσείς το όριο ανάμεσα στην τεχνική αρτιότητα και την εσωτερική αλήθεια της ερμηνείας;
Συμπορεύονται και συνυπάρχουν. Η τεχνική αρτιότητα είναι προϋπόθεση, όχι αυτοσκοπός. Όταν συγκαλύπτει την εκφραστική αλήθεια υπονομεύει και τον εαυτό της, παύει να είναι αρτιότητα, γίνεται ταραχή ή πλήξη. Ο άνθρωπος είναι τρωτός, ούτε η Τεχνητή Νοημοσύνη μέσα στη φαινομενική της τελειότητα είναι άτρωτη. Δεν έχει κανένα νόημα να την ανταγωνίζεται και να τη μιμείται o κόσμος της μουσικής ερμηνείας.
Και οι δύο συνθέτες εκφράζουν έντονη εσωτερική σύγκρουση και υπαρξιακή αγωνία. Πιστεύετε ότι αυτή η μουσική συνομιλεί ιδιαίτερα με τον σύγχρονο ακροατή;
Απολύτως! Ζούμε σε μια εποχή όπου όλα είναι αναλώσιμα, η πληροφορία και η εικόνα έχουν εισβάλει στη ζωή μας και την έχουν κατακτήσει. Ακόμα και τα έργα τέχνης συχνά είναι μιας χρήσεως, εναλλάξιμες εντυπώσεις. Τα μεγάλα έργα του παρελθόντος θα αποτελούν πάντα πηγή αναστοχασμού, συγκινησιακής εγρήγορσης και συνειδητοποίησης.
Τι σημαίνει προσωπικά για εσάς αυτή η συναυλία, σε αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή της καλλιτεχνικής σας διαδρομής;
Κάθε συναυλία αποτυπώνει αλλά και αποκαλύπτει την αλήθεια της συγκεκριμένης χρονικής στιγμής στη ζωή και την καριέρα του καλλιτέχνη. Κυρίως για τον ίδιο. Κι αυτό είναι κάτι που του ανήκει αποκλειστικά και είναι μη κοινοποιήσιμο.
