Ένα απλό τεστ σάλιου θα μπορούσε, στο μέλλον, να προβλέπει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παγκρέατος. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι η παρουσία συγκεκριμένων κοινοτήτων βακτηρίων στο στόμα μπορεί να τριπλασιάζει την πιθανότητα ανάπτυξης μίας από τις πιο θανατηφόρες μορφές καρκίνου — και ανάμεσα στους ενόχους περιλαμβάνονται τα ίδια μικρόβια που προκαλούν την ουλίτιδα.
Η πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Oncology, ανέλυσε δείγματα σάλιου από 122.000 συμμετέχοντες σε δύο μεγάλες επιδημιολογικές έρευνες, τους οποίους παρακολούθησε για περίπου εννέα χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, 445 άτομα ανέπτυξαν καρκίνο του παγκρέατος.
Σε μια ευρείας κλίμακας ανάλυση του μικροβιώματος, οι ερευνητές εντόπισαν 21 είδη βακτηρίων που συνδέονται με τον καρκίνο του παγκρέατος —οκτώ από αυτά σχετίζονταν με χαμηλότερο κίνδυνο και δεκατρία με υψηλότερο.
Σε μια παράλληλη δοκιμή, οι επιστήμονες ανέπτυξαν ένα εργαλείο πρόβλεψης κινδύνου, το οποίο υπολόγιζε τον ατομικό κίνδυνο με βάση την παρουσία 27 μικροβίων στο στόμα. Κάθε αύξηση της βαθμολογίας κατά μία μονάδα τριπλασίαζε τον κίνδυνο εκδήλωσης καρκίνου του παγκρέατος.
Αν και ορισμένα από τα μικρόβια που περιλαμβάνονται στον δείκτη συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο, ο συνολικός δείκτης εκφράζει τον συνδυασμένο τους αντίκτυπο, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τα προστατευτικά όσο και τα επιβλαβή είδη.
Τρία από τα μικρόβια αυτά ήταν γνωστοί περιοδοντικοί παθογόνοι οργανισμοί με καθιερωμένο ρόλο στην ουλίτιδα. Όσον αφορά τους μύκητες, ενοχοποιήθηκαν οι Candida tropicalis, Candida spp (μη προσδιορισμένα είδη), Candida albicans και Malassezia globosa, ενώ ολόκληρο το γένος Candida συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο, ιδίως σε άτομα με ιστορικό καπνίσματος.
Πώς τα μικρόβια του στόματος φτάνουν στο πάγκρεας
Τα επιβλαβή βακτήρια δεν παραμένουν μόνο στο στόμα, αλλά μπορούν να ταξιδεύουν σε ολόκληρο το σώμα προκαλώντας ασθένειες.
Ο στοματογναθοπροσωπικός χειρουργός και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Gengyve, Θάντεους Κόννελλυ (Thaddeus Connelly), εξήγησε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι το στόμα έχει τοπική, συστημική και άμεση επιρροή στην υγεία του οργανισμού.
Ο καθηγητής και επικεφαλής του Τμήματος Στοματικής Υγείας στο Πανεπιστήμιο του Νιούκασλ, Ντιλίπ Σάρμα (Dileep Sharma), ανέφερε ότι οι στοματικοί μικροοργανισμοί βρίσκονται σε ισορροπημένο οικοσύστημα όταν ο άνθρωπος είναι υγιής. Όταν όμως αυτή η ισορροπία διαταραχθεί, τα επιβλαβή βακτήρια μπορούν να προκαλέσουν άμεση βλάβη στα ούλα και στα οστά, οδηγώντας σε χρόνια φλεγμονή —αρχικά στο στόμα και στη συνέχεια σε απομακρυσμένα όργανα.
Ο Κόννελλυ επεσήμανε ότι η συνεχής απελευθέρωση φλεγμονωδών μορίων στο αίμα δημιουργεί μια διαρκή κατάσταση συναγερμού στους ιστούς και τα όργανα, η οποία ευνοεί την ανάπτυξη ασθενειών όπως καρδιοπάθειες, διαβήτης, λιπώδες ήπαρ, εγκεφαλικό και καρκίνος.
Τα βακτήρια μπορούν επίσης να μετακινηθούν από το σάλιο μέσω του πεπτικού συστήματος, προκαλώντας φλεγμονές και βλάβες σε όργανα όπως το πάγκρεας, ενδεχομένως οδηγώντας σε καρκινογένεση.
Η κακή στοματική υγιεινή και η ουλίτιδα μπορεί να επιτρέψουν συνεχή είσοδο βακτηρίων στην κυκλοφορία του αίματος. Τα φλεγμονώδη ούλα επιτρέπουν στα μικρόβια να διεισδύουν σε μικροσκοπικά αγγεία ακόμη και κατά τη διάρκεια καθημερινών ενεργειών, όπως το μάσημα, το βούρτσισμα ή το νήμα.
Πολλαπλές ασθένειες
Τα ίδια μικρόβια που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του παγκρέατος έχουν συνδεθεί και με άλλες παθήσεις.
Το P. gingivalis, το κύριο βακτήριο πίσω από την ουλίτιδα, έχει συσχετιστεί με ενδοκαρδίτιδα, καρδιαγγειακές παθήσεις, αρθρίτιδα (συχνά σε συνδυασμό με Prevotella intermedia) και ακόμη και με νόσο Αλτσχάιμερ. Τα είδη Prevotella έχουν επίσης συνδεθεί με καρκίνους κεφαλής και τραχήλου.
Το Fusobacterium nucleatum έχει ενοχοποιηθεί για την ανάπτυξη φλεγμονώδους νόσου του εντέρου, ενώ τα είδη Parvimonas ανιχνεύονται συχνά σε λοιμώξεις της σπονδυλικής στήλης. Παράλληλα, ο μύκητας Candida albicans, ένας κοινός μικροοργανισμός, έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο πολλών τύπων καρκίνου.
Ο Σάρμα εξήγησε ότι τα μικροβιακά παραπροϊόντα μπορούν να συμβάλουν σε στοματικούς και γαστρεντερικούς καρκίνους, ενώ η χρόνια φλεγμονή από διαταραγμένο μικροβίωμα μπορεί να οδηγήσει σε μεταλλάξεις που προκαλούν όγκους.
Ο Κόννελλυ πρόσθεσε ότι όλα ξεκινούν «από το στόμα και το έντερο», με την κακή διατροφή και την ουλίτιδα να αποτελούν βασικούς παράγοντες.
Τι μπορείτε να κάνετε
Αν και η μελέτη εντοπίζει παράγοντες κινδύνου χωρίς να αποδεικνύει αιτιώδη σχέση, η καλή στοματική υγιεινή παραμένει θεμελιώδης για τη γενική υγεία.
Ο Δρ Ρίτσαρντ Χέιζ (Dr. Richard Hayes), καθηγητής στο Τμήμα Πληθυσμιακής Υγείας της Ιατρικής Σχολής NYU Grossman και συν-επικεφαλής της μελέτης, τόνισε σε δελτίο Τύπου ότι είναι πλέον πιο σαφές από ποτέ πως «το βούρτσισμα και το νήμα των δοντιών όχι μόνο προλαμβάνουν την περιοδοντική νόσο, αλλά ίσως και τον καρκίνο».
Η ουσία της στοματικής υγιεινής είναι η διατήρηση καθαρού στόματος και ισορροπημένου μικροβιώματος. Το βούρτσισμα και το νήμα δρουν μηχανικά, εμποδίζοντας τον σχηματισμό πλάκας. Η πλάκα αρχικά είναι μαλακή, αλλά καθώς απορροφά μεταλλικά στοιχεία, σκληραίνει και προσελκύει πιο επικίνδυνα βακτήρια. Όπως σημείωσε ο Κόννελλυ, η ώριμη πλάκα μετατρέπεται σε «εργοστάσιο κακών βακτηρίων».
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η στοματική υγιεινή είναι κρίσιμη για τη διατήρηση της ισορροπίας των βακτηρίων στο στόμα. Το βούρτσισμα, το νήμα και το ξέπλυμα βοηθούν να αποτραπεί ο σχηματισμός και η σκλήρυνση της πλάκας, επιτρέποντας στο «καλό» μικροβίωμα να επικρατήσει.
Ωστόσο, δεν έχουν όλα τα προϊόντα στοματικής υγιεινής τη δυνατότητα να σκοτώνουν βακτήρια. Ο Κόννελλυ επισήμανε ότι οι οδοντόκρεμες δεν σκοτώνουν βακτήρια, ενώ τα στοματικά διαλύματα εξουδετερώνουν τόσο τα ωφέλιμα όσο και τα επιβλαβή.
Πρόσθεσε ότι πέρα από το βούρτσισμα και το νήμα, είναι ωφέλιμη η χρήση προϊόντων που σχηματίζουν φυσικό φραγμό κατά του σχηματισμού πλάκας, όπως στοματικά διαλύματα με υαλουρονικό οξύ και συστατικά όπως το pullulan και το polyvinylpyrrolidone, τα οποία δημιουργούν προστατευτικό πλέγμα πάνω στις οδοντικές και μαλακές επιφάνειες του στόματος.
Έρευνες δείχνουν επίσης ότι ο καθαρισμός της γλώσσας συμβάλλει σε υγιέστερη ισορροπία μικροβίων.
Ο Σάρμα υπογράμμισε πως ο τρόπος ζωής επηρεάζει βαθιά το στοματικό μικροβίωμα. Η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε φυτικές ίνες και η διακοπή του καπνίσματος βελτιώνουν την ισορροπία του, καθώς το κάπνισμα ενισχύει τα βακτήρια που συνδέονται με ουλίτιδα. Αντίθετα, δίαιτες πλούσιες σε πολυφαινόλες, ωμέγα-3 και φυτικές ίνες στηρίζουν τα ωφέλιμα βακτήρια και μειώνουν τη φλεγμονή.
Πρακτικές συμβουλές για ένα υγιές στοματικό μικροβίωμα
-
Κατανάλωση θαλασσινών, φυτικής πρωτεΐνης και γενικά επαρκούς πρωτεΐνης
-
Μείωση της πρόσληψης ζάχαρης και απλών υδατανθράκων
-
Λήψη προβιοτικών
-
Κατανάλωση τροφών που έχουν υποστεί ζύμωση, όπως γιαούρτι, τυρί και κεφίρ
Καθώς οι ερευνητές συνεχίζουν να αποκαλύπτουν τους δεσμούς ανάμεσα στα βακτήρια του στόματος και τις συστηματικές ασθένειες, το μήνυμα είναι πλέον σαφές· η φροντίδα του στόματός σας μπορεί να προστατεύει πολύ περισσότερα από τα δόντια και τα ούλα σας.
