Η Νέα Ζηλανδία απέρριψε επίσημα τις τροποποιήσεις των Διεθνών Υγειονομικών Κανονισμών (International Health Regulations – IHR), οι οποίοι καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη-μέλη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) θα διαχειρίζονται μελλοντικές πανδημίες.
Το υπουργείο Υγείας της χώρας περιέγραψε τους IHR ως το κύριο διεθνές νομικό πλαίσιο για την πρόληψη και τον έλεγχο της εξάπλωσης ασθενειών μεταξύ χωρών.
Ο υπουργός Εξωτερικών Γουίνστον Πίτερς ανακοίνωσε την απόφαση μέσω της πλατφόρμας X στις 17 Μαρτίου, επισημαίνοντας ότι το κόμμα του είχε διαχρονικά υποστηρίξει πως κάθε απόφαση που αφορά την υγεία των πολιτών της Νέας Ζηλανδίας πρέπει να λαμβάνεται στο Ουέλινγκτον και όχι στη Γενεύη, προσθέτοντας ότι αγωνίστηκαν εκ μέρους των πολιτών για την πλήρη απόρριψη των συγκεκριμένων τροποποιήσεων, τηρώντας τη δέσμευσή τους να θέσουν τα εθνικά συμφέροντα σε προτεραιότητα, να διατηρήσουν την κυριαρχία στη λήψη αποφάσεων και να αντισταθούν σε παγκοσμιοποιημένους γραφειοκρατικούς μηχανισμούς.
Ο Πίτερς σημείωσε επίσης ότι η μόνιμη αντιπροσωπεία της Νέας Ζηλανδίας στον ΟΗΕ είχε ενημερώσει τον γενικό διευθυντή του ΠΟΥ για την απόφαση, ενώ η απόρριψη της συνθήκης αποτέλεσε όρο για τη συμμετοχή του κόμματος New Zealand First στον σχηματισμό της σημερινής κυβέρνησης το 2023, μαζί με το κεντροδεξιό Εθνικό Κόμμα και το φιλελεύθερο κόμμα ACT.
Η Νέα Ζηλανδία είναι συμβαλλόμενο μέρος στους IHR από την καθιέρωσή τους το 2005.
Λεπτομέρειες της συνθήκης
Οι νέες τροποποιήσεις του ΠΟΥ εγκρίθηκαν τον Ιούνιο του 2024, ωστόσο δεν ήταν δεσμευτικές για τα κράτη-μέλη, δίνοντας σε όσα διαφωνούσαν τη δυνατότητα να εξαιρεθούν χωρίς να αποχωρήσουν από τον οργανισμό.
Κατά την έγκρισή τους, ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, είχε δηλώσει ότι η απόφαση αντανακλά την κοινή επιθυμία των κρατών-μελών να προστατεύσουν τόσο τους δικούς τους πολίτες όσο και τον παγκόσμιο πληθυσμό από τους κοινούς κινδύνους των υγειονομικών κρίσεων και των μελλοντικών πανδημιών, επισημαίνοντας ότι η προσέγγιση βασίζεται στη δέσμευση για ισότητα, στην κατανόηση ότι οι απειλές για την υγεία δεν αναγνωρίζουν εθνικά σύνορα και ότι η προετοιμασία αποτελεί συλλογική προσπάθεια.
Το έγγραφο 62 σελίδων (pdf) εισάγει τον ορισμό της «έκτακτης ανάγκης λόγω πανδημίας», η οποία ενεργοποιεί υποχρεώσεις διεθνούς συνεργασίας. Οι χώρες που θα αποδέχονταν τις τροποποιήσεις θα όφειλαν να αναφέρουν πιθανές υγειονομικές κρίσεις εντός 24 ωρών από τη στιγμή που θα λάμβαναν γνώση, να ανταποκρίνονται σε αιτήματα του ΠΟΥ σε αντίστοιχο χρονικό διάστημα και να διαβουλεύονται με τον οργανισμό για κατάλληλα υγειονομικά μέτρα ακόμη και σε περιπτώσεις που δεν απαιτείται επίσημη ειδοποίηση αλλά ενδέχεται να υφίσταται κίνδυνος.
Παράλληλα, παρέχεται στον γενικό διευθυντή του ΠΟΥ η εξουσία να κηρύσσει καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, συμπεριλαμβανομένων των πανδημιών, γεγονός που υποχρεώνει τα κράτη να εφαρμόζουν άμεσες και αποτελεσματικές δημόσιες υγειονομικές παρεμβάσεις, όπως απομόνωση, καραντίνα, εμβολιασμό και θεραπεία.
Ορισμένες διατάξεις επιβάλλουν υποχρεωτικές δεσμεύσεις στα κράτη, όπως η δημιουργία εθνικής αρχής IHR που θα συντονίζει την εφαρμογή των κανονισμών, καθώς και, εφόσον απαιτείται, η προσαρμογή της εσωτερικής νομοθεσίας ή διοικητικής οργάνωσης, ενώ οι κυβερνήσεις υποχρεούνται να αναπτύξουν σχέδια αντιμετώπισης, λαμβάνοντας τεχνική καθοδήγηση από τον ΠΟΥ.
Αντιδράσεις στην ανακοίνωση
Ομάδες όπως το Voice for Freedom και το NZ Doctors Speaking Out with Science (NZDOS) εξέφρασαν τη στήριξή τους στην ανακοίνωση του Πίτερς, με το NZDOS να αποτελεί ένωση επαγγελματιών υγείας που αμφισβητούν την ασφάλεια των εμβολίων κατά της COVID-19.
Από την άλλη πλευρά, η Έλεν Πετούσης-Χάρρις, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Όκλαντ και συνδιευθύντρια του Global Vaccine Data Network, υποστήριξε ότι, αν και ο Πίτερς ορθά τόνισε τη σημασία της εθνικής κυριαρχίας και της διαφάνειας στις διεθνείς συμφωνίες, ο ισχυρισμός ότι η συμφωνία του ΠΟΥ απειλεί αυτή την κυριαρχία δεν συνάδει με το πραγματικό περιεχόμενο του κειμένου. Αντιθέτως, η συνθήκη φροντίζει να επιβεβαιώνει τον έλεγχο των κρατών επί των αποφάσεων δημόσιας υγείας και παρομοιάζοντάς τη με ένα παγκόσμιο σύστημα συναγερμού πυρκαγιάς, με κοινά μέσα και σχέδια διαφυγής, ώστε καμία χώρα να μην αντιμετωπίζει μόνη της μια τέτοια κρίση.
Ο υπουργός Υγείας Σιμεόν Μπράουν δεν έχει σχολιάσει το μέτρο, ενώ ο πρωθυπουργός Κρίστοφερ Λάξον βρίσκεται στο εξωτερικό.
Του Rex Widerstrom
