Ανάλυση ειδήσεων
Ο αρχηγός του γαλλικού Πολεμικού Ναυτικού, ναύαρχος Νικολά Βωζούρ, δήλωσε την 1η Απριλίου ότι πιθανότατα θα χρειαστεί να εμπλακεί η Κίνα πιο άμεσα στις προσπάθειες επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ.
Αναλυτές ανέφεραν στην εφημερίδα The Epoch Times ότι η τοποθέτηση του επικεφαλής του γαλλικού Ναυτικού, η οποία φέρνει το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας προ των ευθυνών του, εν μέσω διαφωνιών μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους στο ΝΑΤΟ σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν, αντανακλά την προσπάθεια της Ευρώπης να υιοθετήσει μια πολυμερή προσέγγιση για την αντιμετώπιση των διαταραχών στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.
Ο Βωζούρ ανέφερε, μιλώντας στο συνέδριο ασφάλειας «Πόλεμος και Ειρήνη» στο Παρίσι την 1η Απριλίου, ότι δεν έχει παρατηρηθεί έως τώρα παρέμβαση του κινεζικού Ναυτικού για την επαναλειτουργία των Στενών. Σημείωσε, ωστόσο, ότι υπάρχει άμεσος πολιτικός διάλογος μεταξύ των κινεζικών και των ιρανικών αρχών, προκειμένου να εξασφαλιστεί η διέλευση ενός αριθμού πλοίων, εκφράζοντας παράλληλα αμφιβολίες για το κατά πόσο αυτό επαρκεί για την αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας. Εκτίμησε ότι η Κίνα πιθανότατα θα χρειαστεί να εμπλακεί πιο ενεργά στη συζήτηση και να καταδείξει τη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι τα Στενά παραμένουν κλειστά.
Την ίδια ημέρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι άλλες χώρες θα πρέπει να αναλάβουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ασκώντας κριτική για την έλλειψη στήριξης από τους συμμάχους. Ο Τραμπ άφησε επίσης να εννοηθεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να αποχωρήσουν από το ΝΑΤΟ, συμμαχία η οποία συνίσταται κυρίως από ευρωπαϊκές χώρες.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κηρ Στάρμερ ανακοίνωσε, την 1η Απριλίου, ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα συγκαλέσει 35 χώρες — πλην των ΗΠΑ — για να εξετάσουν πιθανούς τρόπους για τη λύση του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ.
Εν τω μεταξύ, τρία κινεζικά πλοία διέσχισαν τα Στενά στις 30 Μαρτίου, στη δεύτερη προσπάθειά τους, αφού δύο από αυτά είχαν αναγκαστεί να επιστρέψουν στις 27 Μαρτίου.
Η Κίνα και το Πακιστάν παρουσίασαν στις 30 Μαρτίου ένα πενταμερές ειρηνευτικό σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν. Ωστόσο, σύμφωνα με το ειδησεογραφικό μέσο Iran International με έδρα το Λονδίνο, το ιρανικό καθεστώς εμφανίζεται δυσαρεστημένο με την πρόταση.
Προηγουμένως, η Epoch Times είχε μεταδώσει ότι η Τεχεράνη απέρριψε την προσπάθεια του Πεκίνου να διαδραματίσει διαμεσολαβητικό ρόλο στον πόλεμο, καθώς και το αίτημά του για ασφαλή διέλευση κινεζικών εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με πηγές στους διπλωματικούς κύκλους της Κίνας.
Στις 2 Απριλίου, το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας χαρακτήρισε τον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν παράνομο και υπεύθυνο για τον αποκλεισμού των Στενών.
Φέρνοντας την Κίνα προ των ευθυνών της
Οι δηλώσεις του αρχηγού του γαλλικού Ναυτικού, σύμφωνα με τον οποίο η Κίνα θα πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερη δράση για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, δεν θα πρέπει να εκληφθούν ως στροφή της Ευρώπης προς την Κίνα, επεσήμαναν αναλυτές στην Epoch Times. Σύμφωνα με δημόσια διαθέσιμα στοιχεία για το 2025, η Κίνα αγοράζει περισσότερο από το 80% του πετρελαίου που εξάγεται από το Ιράν, ενώ σχεδόν το 40% των εισαγωγών αργού πετρελαίου της διέρχεται από τα Στενά, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ.
Ως βασικός ενδιαφερόμενος, η Κίνα θα πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο της προσπάθειας και της ευθύνης για το άνοιγμα του Ορμούζ, δήλωσε η Χσιε Πέι-Σιουέ, αναπληρώτρια ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Έρευνας Εθνικής Άμυνας και Ασφάλειας της Ταϊβάν, σχολιάζοντας τις δηλώσεις του Γάλλου ναυάρχου. Η Χσιε διευκρίνισε ότι αυτό δεν συνιστά πρόσκληση προς την Κίνα να εμπλακεί με τρόπους που θα ενίσχυαν τη στρατιωτική της επιρροή στη Μέση Ανατολή.
Παρόμοια εκτίμηση διατύπωσε και ο Σεν Μινγκ-σι, ερευνητής στο τμήμα εθνικής ασφάλειας του ίδιου Ινστιτούτου. Όπως ανέφερε, το γαλλικό Ναυτικό εμφανίζεται απρόθυμο να αναπτύξει δυνάμεις στα Στενά του Ορμούζ και θεωρεί ότι πρέπει να αναλάβουν αυτή την αποστολή τα κράτη της Ανατολικής Ασίας, τα οποία εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής.
Όπως παρατήρησε, αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι οι ευρωπαϊκές χώρες ή τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ επιθυμούν βαθύτερη εμπλοκή του κομμουνιστικού καθεστώτος της Κίνας στις υποθέσεις της Μέσης Ανατολής. Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) παρέχει ήδη σημαντική στήριξη στο Ιράν, μεταξύ άλλων και μέσω της πώλησης στρατιωτικού εξοπλισμού, πυραύλων και άλλων οπλικών συστημάτων. Αντιθέτως, ο στόχος είναι να επιλυθούν τα ζητήματα στη Μέση Ανατολή το ταχύτερο δυνατόν και να συμμετάσχουν όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές στη διαδικασία.
Η Χσιε επεσήμανε ότι, όταν ο Βωζούρ αναφέρθηκε στον άμεσο πολιτικό διάλογο μεταξύ Κίνας και Ιράν, υπονοούσε ουσιαστικά ότι η Κίνα ήδη διατηρεί ιδιωτικές συνεννοήσεις με το Ιράν. Δεδομένου ότι το ΚΚΚ διαθέτει επιρροή στο ιρανικό καθεστώς και αποτελεί τον κύριο ωφελούμενο, θα πρέπει να αξιοποιήσει αυτή την επιρροή για να προωθήσει το πλήρες άνοιγμα της θαλάσσιας οδού και όχι απλώς να διασφαλίσει τη διέλευση των δικών του πλοίων. Όπως εξήγησε, πρόκειται για τη γαλλική διπλωματική στρατηγική της «δέσμευσης», σύμφωνα με την οποία μια τέτοια δημόσια τοποθέτηση αποσκοπεί στο να υποχρεώσει την Κίνα να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αποτρέποντάς την από το να ενεργεί παρασκηνιακά και να αποκομίζει οφέλη χωρίς να αναλαμβάνει τις αντίστοιχες ευθύνες.
Σημείωσε επίσης ότι, δεδομένου ότι ο Βωζούρ διατύπωσε τις δηλώσεις του σε συνέδριο για τον πόλεμο, την ειρήνη και την ασφάλεια, είναι πιθανό να είχε προηγουμένως διαβουλευθεί με ναυτικούς διοικητές άλλων χωρών, όπως η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία, η Ιταλία και η Ινδία. Οι δηλώσεις του Βωζούρ αντικατοπτρίζουν μια ευρύτερη συναίνεση μεταξύ της Γαλλίας και πολλών άλλων δυτικών χωρών. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα ρεαλιστική προσέγγιση, καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει ήδη σοβαρές συνέπειες από τον αποκλεισμό του Ορμούζ, με εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου, αυξημένο κίνδυνο ελλείψεων σε ντίζελ και συναφή προβλήματα. Κατέληξε ότι καθίσταται αναγκαία η παρέμβαση όλων των μεγάλων χωρών — ιδίως εκείνων που διαθέτουν σημαντική διπλωματική επιρροή στο Ιράν, όπως η Κίνα — για την επίλυση της κρίσης.
Προσπάθεια για πολυμερή προσέγγιση
Όσον αφορά την πρωτοβουλία του Βρετανού πρωθυπουργού να συγκαλέσει 35 χώρες για τη διερεύνηση λύσεων επαναλειτουργίας των Στενών, η Χσιε σχολίασε ότι πρόκειται ουσιαστικά για μια πολυμερή προσπάθεια και ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, δεν συνιστά μονομερή στροφή προς συνεργασία με την Κίνα.
Ο Σεν, αναφερόμενος στις εντάσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και ευρωπαϊκών χωρών, σημείωσε ότι το ΚΚΚ θα ήταν ικανοποιημένο αν οι Ηνωμένες Πολιτείες εγκλωβίζονταν στον πόλεμο με το Ιράν ή αν οι τιμές του πετρελαίου αυξάνονταν λόγω του αποκλεισμού του Ορμούζ, γεγονός που θα οδηγούσε άλλες χώρες να αμφισβητήσουν την Ουάσιγκτον. Παράλληλα, παρατήρησε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες διατηρούν ορισμένες επιφυλάξεις έναντι του Τραμπ, ιδίως λόγω της μονομερούς προσήλωσής του στα συμφέροντα της χώρας του και της ταχύτητας με την οποία προχώρησε στην έναρξη του πολέμου χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με τους συμμάχους.
Ωστόσο, υπογράμμισε ότι σε μακροπρόθεσμο επίπεδο τα ευρωπαϊκά κράτη και τα μέλη του ΝΑΤΟ, των οποίων τα στρατηγικά συμφέροντα ευθυγραμμίζονται με εκείνα των Ηνωμένων Πολιτειών, είναι πιθανό να συνεχίσουν να τάσσονται στο πλευρό της Αμερικής.
Η απειλή του Τραμπ για αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ φαίνεται, προς το παρόν, να λειτουργεί κυρίως ως μέσο άσκησης πίεσης προς τα άλλα κράτη-μέλη, εκτίμησε η Χσιε. Η πιθανότητα μιας άμεσης αποχώρησης παραμένει περιορισμένη βραχυπρόθεσμα, κυρίως λόγω των νομοθετικών περιορισμών που επιβάλλει το Κογκρέσο. Η Χσιε επέστησε την προσοχή στις αλυσιδωτές επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν, σημειώνοντας ότι οι εξελίξεις αυτές ενδέχεται να αναδιαμορφώσουν βαθιά το παγκόσμιο τοπίο της ενέργειας, της γεωπολιτικής και της ασφάλειας, ενώ οι ρόλοι και οι συμμαχίες των εμπλεκόμενων πλευρών μεταβάλλονται με ταχείς ρυθμούς.
Συνοψίζοντας, η Χσιε εκτίμησε ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική, υπό το πρίσμα μιας σταδιακής αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Μέση Ανατολή — με την Ουάσιγκτον να στρέφει την προσοχή της στον Ινδο-Ειρηνικό για την αντιμετώπιση της κινεζικής απειλής — επικεντρώνεται στην οικοδόμηση ενός πολυμερούς μηχανισμού για την αντιμετώπιση των κοινών παγκόσμιων απειλών στην ενεργειακή ασφάλεια.
