Ως νέος παίκτης στην τρέχουσα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή εμφανίζεται το Πακιστάν, γείτονας και φίλος του Ιράν, με σημαντική εξάρτηση από το πετρέλαιο που εξάγεται μέσω του Πορθμού του Ορμούζ. Καθώς ο παγκόσμιος αντίκτυπος της σύρραξης δυναμώνει και το κλείσιμο του στενού πιέζει την οικονομία, οι χώρες που νιώθουν περισσότερο την ενεργειακή έλλειψη και την άνοδο των τιμών επιδιώκουν πιο ενεργά τον τερματισμό της σύγκρουσης μέσω της διπλωματίας.
Στις 29 και 30 Μαρτίου, το Πακιστάν φιλοξένησε συνομιλίες μεταξύ τριών μουσουλμανικών χωρών (της Αιγύπτου, της Τουρκίας και της Σαουδικής Αραβίας), με στόχο την επίλυση της σύγκρουσης και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ. Την επομένη, ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν, Μοχάμαντ Ισάκ Νταρ [Mohammad Ishaq Dar], συναντήθηκε στο Πεκίνο με τον ομόλογό του Ουάνγκ Γι [Wang Yi] και ζήτησε τη στήριξη της Κίνας στην πρωτοβουλία για την εξεύρεση συμφωνίας μεταξύ των εμπόλεμων μερών.
Στην πρόταση, η οποία στάλθηκε στην Ουάσιγκτον, επισημαίνεται αφ’ ενός η ανάγκη να διαφυλαχθούν η «κυριαρχία, η εδαφική ακεραιότητα, η εθνική ανεξαρτησία και η ασφάλεια του Ιράν και των χωρών του Κόλπου, και ζητείται η προστασία των αμάχων, των υποδομών πολιτικής χρήσης και των ειρηνικών πυρηνικών εγκαταστάσεων», καθώς και η διασφάλιση της ναυσιπλοΐας, των πλοίων και των πληρωμάτων που έχουν εγκλωβιστεί στον Πορθμό του Ορμούζ και γύρω από αυτό. Τα προτεινόμενα μέτρα περιλαμβάνουν και την εφαρμογή διοδίων τύπου Σουέζ στο πέρασμα, τη διαχείριση των οποίων θα αναλάβει μια κοινοπραξία της Αιγύπτου, της Τουρκίας και της Σαουδικής Αραβίας, σύμφωνα με πακιστανικές πηγές.
Στις 31 Μαρτίου, Κίνα και Πακιστάν κάλεσαν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να «μεριμνήσουν ώστε τα πολιτικά και εμπορικά πλοία να διέλθουν με ασφάλεια το συντομότερο δυνατόν και να αποκατασταθεί η κανονική ναυσιπλοΐα στο στενό το συντομότερο δυνατόν».
Την επομένη, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε σε ανάρτησή του στο Truth Social, ότι δέχθηκε αίτημα του Ιρανού ηγέτη για εκεχειρία, και τόνισε ότι το άνοιγμα του Ορμούζ είναι απαραίτητη προϋπόθεση πριν ξεκινήσουν οποιεσδήποτε συζητήσεις για τερματισμό των εχθροπραξιών.
Ο αποκλεισμός του Ορμούζ έχει παγκόσμιες επιπτώσεις, αλλά το κόστος είναι πιο βαρύ για ορισμένες χώρες. Για την Κίνα, παραδείγματος χάριν, σημαίνει περαιτέρω απώλεια ενεργειακού ανεφοδιασμού, λαμβάνοντας υπ’ όψιν την απώλεια του πετρελαίου της Βενεζουέλας μετά τη σύλληψη του Μαδούρο και την αλλαγή ηγεσίας. Για το Πακιστάν, το οποίο είναι σε σύγκρουση με το Αφγανιστάν την τρέχουσα περίοδο, σημαίνει απώλεια του 90% του εισαγόμενου πετρελαίου.
Άλλες χώρες που εξαρτώνται σημαντικά από το πετρέλαιο που διακινείται μέσω Ορμούζ είναι η Ιαπωνία (75% των εισαγωγών της) και η Ινδία (60% των εισαγωγών της), καθώς και οι Ιταλία, Γαλλία και Γερμανία στην Ευρώπη, σε μικρότερο ποσοστό (10% των εισαγωγών), ενώ ως εξαγωγείς πλήττονται καίρια η Σαουδική Αραβία (80-90% των εξαγωγών της) και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (72% των εξαγωγών τους).
Κατά τον Αμερικανό πρόεδρο, αυτές οι χώρες θα έπρεπε να αναλάβουν την ευθύνη για το άνοιγμα του περάσματος, όπως επεσήμανε σε ανάρτησή του, παρακινώντας τις να αναλάβουν δράση.
Απαντώντας στις επικρίσεις του Ντόναλντ Τραμπ για την αποχή των ευρωπαϊκών χωρών από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Ορμούζ, ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν δήλωσε σήμερα από τη Νότια Κορέα ότι δεν θεωρεί ρεαλιστική και ασφαλή λύση το άνοιγμα του πορθμού δια της βίας. Ωστόσο, Γάλλος ναύαρχος εκτίμησε, σε ομιλία του την 1η Απριλίου στο συνέδριο για την ασφάλεια «Πόλεμος και Ειρήνη», που έλαβε χώρα στο Παρίσι, ότι η στρατιωτική εμπλοκή είναι αναπόφευκτη, έστω και σε επίπεδο εποπτείας. Για τον Ναύαρχο Νικολά Βωζούρ είναι κρίσιμο να διαπιστωθεί κατ΄αρχάς η ύπαρξη ή όχι ναρκών στο πεδίο, ενώ αναμένει και την εμπλοκή της Κίνας, καθώς δεν θεωρεί ότι οι συνεννοήσεις σε πολιτικό επίπεδο και η επιλεκτική διέλευση ορισμένων δεξαμενόπλοιων αρκούν για να καλύψουν το έλλειμμα της χώρας σε ενεργειακό ανεφοδιασμό.
Η Κίνα και το Πακιστάν, χώρες που μοιράζονται συμφέροντα με το ιρανικό καθεστώς, και έχουν στενή οικονομική αλληλεξάρτηση (η Κίνα έχει κάνει μεγάλες επενδύσεις σε υποδομές στο Πακιστάν, οι οποίες έχουν οδηγήσει στη δημιουργία δυσβάστακτου χρέους του δεύτερου απέναντί της) εστιάζουν στην εκτόνωση της σύγκρουσης. Το Πακιστάν ιδίως, ως όμορη χώρα (έχει 900 χλμ χερσαία σύνορα με το Ιράν) αναζητά λύσεις που θα επιτρέψουν τον ανεφοδιασμό του παρά τον αποκλεισμό του Ορμούζ, όπως χερσαία διακίνηση του πετρελαίου ή ειδικές συμφωνίες για προστασία πλοίων που φέρουν την πακιστανική σημαία.
Αυτές περιλαμβάνουν, όπως αναφέρει το Bloomberg, την παραχώρηση από τους Φρουρούς της Επανάστασης άδειας διέλευσης σε είκοσι (20) δεξαμενόπλοια με σημαία Πακιστάν. Αυτό σημαίνει ότι θα επιτρέπουν σε αυτά τα πλοία να περνούν με την καταβολή αντιτίμου της τάξεως ~ $1 ανά βαρέλι, τακτική που εφαρμόζουν γενικότερα σε δεξαμενόπλοια τα οποία έχουν ελέγξει ότι δεν συνδέονται με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ ή άλλη εχθρική χώρα. Σημειώνεται ότι τα διόδια ζητούνται είτε σε γουάν είτε σε σταθερό ψηφιακό νόμισμα.
Σύμφωνα με το ιρανικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Fars, η απόφαση για την καταβολή διοδίων στα πλοία που περνούν από το Ορμούζ περιέχεται σε νομοσχέδιο που ενέκρινε η ιρανική Επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας. Η διαδικασία ελέγχου με τα συνεπαγόμενα διόδια αιτιολογήθηκε σε επιστολή της κυβέρνησης προς τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (International Maritime Organization – ΙΜΟ), έναν ειδικό οργανισμό του ΟΗΕ με αντικείμενο τη ναυτική ασφάλεια μεταξύ άλλων, ως απαραίτητη για την αποτροπή εισόδου εχθρικών προς το Ιράν σκαφών. Η νομιμότητα, ωστόσο, της πρωτοβουλίας αμφισβητείται από δυτικούς ειδικούς του ναυτικού δικαίου, και η συνεργασία με το ισλαμικό καθεστώς κρίνεται νομικά επικίνδυνη.
Για να αξιοποιήσει το ‘προνόμιο’ που του παραχωρήθηκε, το Πακιστάν είναι αναγκασμένο να αναζητήσει συνεργασίες με ξένους πλοιοκτήτες, αφού το ίδιο δεν διαθέτει τον ορισμένο αριθμό δεξαμενόπλοιων. Σύμφωνα με αναφορές, έχει ήδη κάνει κάποιες πρώτες κρούσεις, επιλέγοντας μεγάλα σε μέγεθος πλοία, στους διαχειριστές των οποίων προτείνει την προσωρινή χρήση της πακιστανικής σημαίας προκειμένου να περάσουν από το Ορμούζ υπό την προστασία των Φρουρών της Επανάστασης.
Με πληροφορίες από Reuters και Bloomberg
