Τα δομικά εμπόδια της Ευρώπης, όπως οι κατακερματισμένες αγορές και το περιορισμένο κεφάλαιο για τα στάδια όψιμης ανάπτυξης, εμποδίζουν πολλές εταιρείες από το να αναπτυχθούν σε «μονόκερους» αποτίμησης δισεκατομμυρίων δολαρίων, αναφέρουν αναλυτές.
Ως «μονόκερος» ορίζεται μια ιδιωτική νεοφυής εταιρεία με αποτίμηση άνω του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων. Η Ευρώπη υπολείπεται των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας στην παραγωγή «μονόκερων», και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρούν τώρα να καλύψουν το χάσμα.
Έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2025 υπήρχαν περίπου 1.577 «μονόκεροι» παγκοσμίως, σύμφωνα με την έκθεση PwC Global Top 100 Unicorns που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο. Προγενέστερα στοιχεία, τα οποία δόθηκαν στη δημοσιότητα τον Ιούνιο από το Hurun Research Institute, τοποθετούσαν τον συνολικό αριθμό στους 1.523 «μονόκερους» διεθνώς. Στις πρώτες θέσεις της κατάταξης βρίσκονταν εταιρείες με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως οι SpaceX, OpenAI, xAI και Ant Group.
Ο πρόεδρος του Hurun, Ρούπερτ Χούγκεβερφ (Rupert Hoogewerf), ανέφερε ότι, ως προς τους «μονόκερους», ο κόσμος μπορεί ουσιαστικά να χωριστεί σε τρεις περιοχές: τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα και τον υπόλοιπο κόσμο. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιστοιχούν στο ήμισυ όλων των «μονόκερων», η Κίνα στο ένα τέταρτο και το υπόλοιπο τέταρτο κατανέμεται σε δεκάδες άλλες χώρες, με επικεφαλής την Ινδία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι 100 κορυφαίοι «μονόκεροι» με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες αυξήθηκαν κατά 78%, φτάνοντας τα 2,03 τρισ. δολάρια μέσα στο έτος έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2025, σύμφωνα με στοιχεία της PwC, εξέλιξη που αποδόθηκε σε άνοδο της αύξησης αποτιμήσεων και στον αριθμό των εταιρειών. Η SpaceX του Έλον Μασκ κατέγραψε αύξηση 220 δισ. δολαρίων στην αποτίμησή της, δηλαδή 122%.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες απορρόφησαν το 64% της συνολικής παγκόσμιας άντλησης κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών το δεύτερο τρίμηνο του 2025, με το λογισμικό και τις εταιρείες να συγκεντρώνουν το 45%, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας αναλύσεων DemandSage με έδρα τη Βοστώνη.
Το Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτει 61 «μονόκερους», ενώ το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή 27 χώρες μαζί, έχει 112 «μονόκερους» συνολικά, σύμφωνα με το Hurun. Μεταξύ των μεγαλύτερων «μονόκερων» στην Ευρώπη περιλαμβάνονται η εταιρεία χρηματοοικονομικής τεχνολογίας Revolut με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, αποτιμώμενη στα 45 δισ. δολάρια, και η Klarna της Σουηδίας, με αποτίμηση περίπου 14 δισ. δολάρια.
Η Γερμανία με 36 και η Γαλλία με 30 ηγήθηκαν εντός του μπλοκ της ΕΕ, ωστόσο η δραστηριότητα παρέμεινε συγκεντρωμένη στην τεχνολογία για τη βιομηχανία και στο λογισμικό ως υπηρεσία. Ο Χούγκεβερφ ανέφερε ότι η θέση της Ευρώπης είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή δεδομένου του οικονομικού της βάρους. Επεσήμανε ότι, ίσως με έκπληξη, οι χώρες της ΕΕ μαζί έχουν λίγο πάνω από 112 «μονόκερους», δηλαδή λιγότερο από το 8%, παρότι συνεισφέρουν στο 20% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Δομικές προκλήσεις
Η υποαπόδοση της Ευρώπης αποδίδεται σε δομικές προκλήσεις που εκτείνονται πολύ πέρα από τη διαθεσιμότητα κεφαλαίων στα αρχικά στάδια, σύμφωνα με αναλυτές. Παρότι οι ευρωπαϊκές νεοφυείς εταιρείες συχνά επωφελούνται από ισχυρά ερευνητικά ιδρύματα και δημόσια στήριξη στα στάδια σποράς και πρώιμης ανάπτυξης, πολλές δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τα μεγάλα ποσά κεφαλαίων υψηλού ρίσκου που απαιτούνται για να αναπτυχθούν γρήγορα.
Ο Φάνης Ματσόπουλος, μέλος της εκτελεστικής επιτροπής του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών, ανέφερε ότι η έλλειψη μεγάλων κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών και η περιορισμένη χρηματοδότηση στα στάδια όψιμης ανάπτυξης αποτελούν βασικά εμπόδια για την επίτευξη αποτιμήσεων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Πρόσθεσε ότι η υψηλή ρευστότητα της αμερικανικής οικονομίας παίζει κεντρικό ρόλο, παραπέμποντας στον παγκόσμιο ρόλο του δολαρίου ΗΠΑ και στο βάθος των δημόσιων αγορών, όπως ο Nasdaq Composite, τα οποία, όπως είπε, δημιουργούν έναν αυτοενισχυόμενο κύκλο, όπου τα κεφάλαια επανεπενδύονται διαρκώς σε νεοφυείς εταιρείες. Ανέφερε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι αυτό αυξάνει σημαντικά τη διαθεσιμότητα κεφαλαίου και στηρίζει την ταχεία κλιμάκωση, περιγράφοντας ένα οικοσύστημα όπου οι έξοδοι και οι εισαγωγές στο χρηματιστήριο ανακυκλώνουν γρήγορα κεφάλαια σε νέες επιχειρηματικές προσπάθειες.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν αναγνωρίσει αυτό το χρηματοδοτικό κενό. Στις 28 Μαΐου 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια στρατηγική με την ονομασία «Choose Europe to start and scale» («Επιλέξτε την Ευρώπη για να ξεκινήσετε και να αναπτυχθείτε»), με στόχο να μειωθεί η απόσταση από τους τεχνολογικούς κόμβους στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Στο πλαίσιο του σχεδίου, ο εκτελεστικός βραχίονας της ΕΕ πρότεινε τη δημιουργία ενός Scaleup Europe Fund ύψους τουλάχιστον 10 δισ. ευρώ, που θα χρηματοδοτείται από μείγμα δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων. Το ταμείο έχει σχεδιαστεί για να στηρίζει εταιρείες υψηλής ανάπτυξης καθώς επεκτείνονται και προετοιμάζονται για πιθανή εισαγωγή στο χρηματιστήριο.
Ο αρμόδιος για τη βιομηχανία στην Ένωση, Στεφάν Σεζουρνέ (Stéphane Séjourné), ανέφερε ότι η πρωτοβουλία αποσκοπεί στο να παραμείνει η ευρωπαϊκή καινοτομία εντός Ευρώπης και να απελευθερώσει μοχλούς ανάπτυξης για τις πιο καινοτόμες και πολλά υποσχόμενες εταιρείες της. Σημείωσε ότι η στρατηγική θα μειώσει τη γραφειοκρατία, θα βελτιώσει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και θα διευκολύνει τη λειτουργία των εταιρειών σε όλη την ενιαία αγορά. Στόχος είναι να τοποθετηθεί η Ευρώπη στο επίκεντρο του παγκόσμιου χάρτη καινοτομίας, τόσο για τις εταιρείες όσο και για τους επενδυτές.
Κατακερματισμένο περιβάλλον και ρυθμίσεις
Πέρα από τους περιορισμούς κεφαλαίων, οι ευρωπαϊκές νεοφυείς εταιρείες πρέπει να κινηθούν σε ένα κατακερματισμένο ρυθμιστικό περιβάλλον σε 27 χώρες, με διαφορετικούς κανόνες για τη φορολογία, την εργασία και την προστασία δεδομένων. Αυτός ο κατακερματισμός τείνει να επιβραδύνει τη διασυνοριακή επέκταση και να αυξάνει το κόστος με τρόπους που, όπως σημειώνεται, δεν αντιμετωπίζουν ανταγωνιστές με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίοι λειτουργούν σε μία ενιαία ρυθμιστική αγορά.
Ο Ματσόπουλος ανέφερε ότι η απουσία μιας πραγματικά ενιαίας αγοράς δυσχεραίνει την επίτευξη οικονομιών κλίμακας για τις νεοφυείς εταιρείες. Αν και πλαίσια όπως ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων, δηλαδή το GDPR, ενισχύουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και την προστασία δεδομένων, ο ίδιος ανέφερε ότι αυξάνουν επίσης το κόστος συμμόρφωσης και μειώνουν την ευελιξία για εταιρείες ταχείας ανάπτυξης. Παρατήρησε δε ότι οι αμοιβές με μετοχικά κίνητρα είναι γενικά λιγότερο φορολογικά αποδοτικές σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που αποδυναμώνει ένα κρίσιμο εργαλείο για την προσέλκυση και τη διατήρηση κορυφαίου ταλέντου.
Ο Μάικλ Άσλεϋ Σούλμαν (Michael Ashley Schulman), πιστοποιημένος χρηματοοικονομικός αναλυτής, δήλωσε ότι τα αποτελέσματα επηρεάζονται και από πολιτισμικούς παράγοντες. Ανέφερε στην Epoch Times ότι το μείγμα των Ηνωμένων Πολιτειών, με ισχυρές κεφαλαιαγορές, κορυφαία ερευνητικά πανεπιστήμια, αισιοδοξία, αποδοχή της αποτυχίας και ισχυρή νομική προστασία, δημιουργεί ένα ιδανικό περιβάλλον για νεοφυείς εταιρείες τεχνολογίας, επισημαίνοντας ότι, με τη διεθνή έλξη της Silicon Valley, το οικοσύστημα γίνεται μοναδικά ισχυρό.
Βραδύτερη κλιμάκωση
Παρά τα κενά, η Ευρώπη συνεχίζει να παράγει αξιοσημείωτες ιστορίες επιτυχίας. Στις αρχές του 2026, η βελγική νεοφυής εταιρεία κυβερνοασφάλειας Aikido Security απέκτησε καθεστώς «μονόκερου» μετά από χρηματοδότηση 60 εκατ. δολαρίων με επικεφαλής την DST Global, αποτιμώντας την εταιρεία περίπου στο 1 δισ. δολάρια.
Ο διευθύνων σύμβουλος, Βίλλεμ Ντελμπάρ (Willem Delbare), ανέφερε στο Reuters, στις 14 Ιανουαρίου, ότι η ανάπτυξη της εταιρείας αντανακλούσε την αυξανόμενη ζήτηση για εργαλεία που βοηθούν τους προγραμματιστές να διαχειρίζονται τον κίνδυνο, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνει τη μηχανική λογισμικού.
Ωστόσο, παρατηρητές αναφέρουν ότι ο συνολικός ρυθμός και η συγκέντρωση της κλιμάκωσης παραμένουν υποτονικά σε όλη την ήπειρο. Πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση σε μεγάλη χρηματοδότηση όψιμης ανάπτυξης και σημαντικός αριθμός, τελικά, επιλέγει να εισαχθεί σε χρηματιστήρια των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου οι κεφαλαιαγορές είναι ισχυρότερες και η επενδυτική ζήτηση μεγαλύτερη.
Η Τίφφανυ Χιλ (Tiffany Hill), στέλεχος επιχειρήσεων επιχειρηματικών συμμετοχών και επενδύτρια κοινωνικού αντικτύπου, συμμερίστηκε αυτές τις ανησυχίες. Ανέφερε στην Epoch Times ότι, σε μεγάλο μέρος της ΕΕ, η αυξημένη συμμόρφωση, οι κατακερματισμένες αγορές και η βραδύτερη διοχέτευση κεφαλαίων αυξάνουν το κόστος της πειραματικής προσπάθειας, ενώ σημείωσε ότι το σύστημα επιχειρηματικών συμμετοχών στις Ηνωμένες Πολιτείες δίνει προτεραιότητα στην ταχύτητα και στην επανάληψη. Διευκρίνισε δε πως η ρύθμιση στην ΕΕ δεν εμποδίζει την καινοτομία, αλλά επιβραδύνει τον ρυθμό της.
Αυτή η τάση κινδυνεύει να απορροφήσει αξία, ταλέντο και μελλοντικές επενδύσεις από τα ευρωπαϊκά οικοσυστήματα, ενισχύοντας ακριβώς το χάσμα που οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής προσπαθούν να κλείσουν.
