Ορισμένα εργοστάσια στις ανατολικές κινεζικές επαρχίες Τζιανγκσού και Τζετζιάνγκ έχουν αυξήσει πρόσφατα τις δοκιμές και την ανάπτυξη ανθρωποειδών ρομπότ για την αντικατάσταση ανθρώπινου δυναμικού, παρόλο που η χώρα εξακολουθεί να έχει υψηλά επίπεδα ανεργίας, σύμφωνα με κινεζικά μέσα ενημέρωσης και επαγγελματίες του κλάδου που μίλησαν στην εφημερίδα The Epoch Times.
Ανθρωποειδή ρομπότ της εταιρείας Beijing Xingdong Jiyuan Technology χρησιμοποιήθηκαν στις 9 Ιουνίου στην πόλη Γκουανγκζού για να αναποδογυρίζουν δέματα πάνω σε μεταφορική ταινία, ώστε οι ετικέτες αποστολής να βρίσκονται προς τα επάνω πριν από τη διαλογή τους στις αντίστοιχες θέσεις.
Παράλληλα, σύμφωνα με κινεζικά δημοσιεύματα, η κατασκευάστρια ραπτομηχανών Jack Technology εξασφάλισε παραγγελία για 2.000 ανθρωποειδή ρομπότ, η BYD Auto σχεδιάζει να αναπτύξει περισσότερα από 20.000 δικά της ανθρωποειδή ρομπότ στα εργοστάσιά της το 2026, ενώ μια παρτίδα ανθρωποειδών ρομπότ στο ‘έξυπνο’ εργοστάσιο της Zeekr, κατασκευάστριας ηλεκτρικών οχημάτων, έχει ήδη εισέλθει στη φάση δοκιμών πριν από την πλήρη ανάπτυξή της.
Στις «Κατευθυντήριες γνώμες για την καινοτόμο ανάπτυξη των ανθρωποειδών ρομπότ», που εξέδωσε το 2023 το υπουργείο Βιομηχανίας και Τεχνολογίας Πληροφοριών του κομμουνιστικού καθεστώτος της Κίνας, τέθηκε ως στόχος η ταχεία και μεγάλης κλίμακας ανάπτυξη του κλάδου έως το 2027, με τα σχετικά προϊόντα να ενσωματώνονται σε βάθος στην πραγματική οικονομία.
Περιοχές όπως η Τζετζιάνγκ, η Τζιανγκσού, η Σαγκάη και η Γκουανγκντόνγκ έχουν υιοθετήσει πολιτικές στήριξης της βιομηχανίας ρομποτικής. Κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που δείχνουν ρομπότ να εργάζονται σε εργοστάσια σε διάφορες περιοχές της Κίνας εμφανίζονται ολοένα και συχνότερα.
Τα μέσα βιοπορισμού των εργαζομένων σε κίνδυνο
Ο Γου, ιδιοκτήτης εργοστασίου επεξεργασίας ενδυμάτων στην πόλη Τζιασίνγκ της επαρχίας Τζετζιάνγκ, ο οποίος έδωσε μόνο το επώνυμό του φοβούμενος αντίποινα, ανέφερε στην Epoch Times ότι το εργατικό κόστος είναι υπερβολικά υψηλό και πολλές επιχειρήσεις στρέφονται στα ρομπότ.
Όπως είπε, σε ένα εργοστάσιο στην Τζετζιάνγκ το κόστος πρόσληψης ενός εργαζομένου ανέρχεται σε 4.500 έως 5.000 γουάν (576 έως 640 ευρώ) τον μήνα, ενώ απαιτούνται επιπλέον 1.500 έως 1.700 γουάν (192 έως 218 ευρώ) μηνιαίως για τις πέντε υποχρεωτικές ασφαλίσεις και τη συνεισφορά στο στεγαστικό ταμείο.
Αντίθετα, η αγορά ενός ρομπότ κοστίζει συνολικά μερικές δεκάδες χιλιάδες γουάν, χωρίς να απαιτούνται ασφαλιστικές εισφορές ή στεγαστικές παροχές και χωρίς να προκύπτουν διαπροσωπικές συγκρούσεις. «Γιατί να μην το επιλέξει κάποιος;», διερωτήθηκε.
Ο Γουάνγκ, επικεφαλής εργοστασίου κατασκευής εξαρτημάτων μηχανημάτων στην πόλη Γουεντζόου της επαρχίας Τζετζιάνγκ, δήλωσε ότι η εισαγωγή ρομπότ στα εργοστάσια αποτελεί μέρος μιας συνειδητής προσπάθειας απομάκρυνσης του ανθρώπινου παράγοντα από την παραγωγή, την οποία ονόμασε «απανθρωποίηση», και η οποία προωθείται τόσο από τις επιχειρήσεις όσο και από τις τοπικές κυβερνήσεις υπό τον τίτλο της βιομηχανικής αναβάθμισης.
Σύμφωνα με τον Γουάνγκ, αρκετοί επιχειρηματίες επιλέγουν σήμερα τα ρομπότ όχι επειδή δυσκολεύονται να βρουν προσωπικό, αλλά επειδή θεωρούν το ανθρώπινο δυναμικό υπερβολικά ακριβό. Πέρα από τους μισθούς, υπάρχουν επιβαρύνσεις για συντάξεις, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, ασφάλιση ανεργίας και εργατικών ατυχημάτων, ενώ ένα ρομπότ, ακόμη και αν είναι πιο αργό, δεν απαιτεί κοινωνικές παροχές και άδειες ούτε διεκδικεί εργασιακά δικαιώματα.
Σημείωσε ότι εξετάζει και ο ίδιος τη χρήση ρομπότ και σχεδιάζει να αναβαθμίσει τον εξοπλισμό του εργοστασίου του ώστε να περάσει σε ρομποτικές λειτουργίες.
Υποστήριξε ακόμη ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) χρησιμοποιεί διάφορες πολιτικές, όπως επιδοτήσεις και πιλοτικά προγράμματα, για να ενθαρρύνει την αντικατάσταση των εργαζομένων από ρομπότ, παρότι γνωρίζει ότι η αγορά εργασίας αντιμετωπίζει ήδη σοβαρές δυσκολίες. «Στη Χανγκτζόου τα ρομπότ προωθούνται παντού και τόσο οι κατασκευαστές όσο και τα εργοστάσια που τα χρησιμοποιούν λαμβάνουν κρατική στήριξη. Ωστόσο, αυτό γίνεται εις βάρος των μέσων βιοπορισμού των χαμηλόμισθων εργαζομένων, στο όνομα της βιομηχανικής αναβάθμισης», σχολίασε.
Ο Λιάο, βετεράνος της κινεζικής μεταποιητικής βιομηχανίας με εμπειρία τριάντα ετών, ο οποίος επίσης έδωσε μόνο το επώνυμό του φοβούμενος αντίποινα, ανέφερε στην Epoch Times ότι πολλές κινεζικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες και αναγκάζονται να αναθεωρήσουν το παραγωγικό τους μοντέλο. Εξήγησε ότι πολλά εργοστάσια μεταφέρονται στη Νοτιοανατολική Ασία επειδή το κόστος παραγωγής στην Κίνα έχει αυξηθεί σημαντικά και τα περιθώρια κέρδους έχουν συρρικνωθεί.
«Το συνολικό ετήσιο κόστος ενός εργαζομένου, συμπεριλαμβανομένων των μισθών, της κοινωνικής ασφάλισης, της στέγασης, της διατροφής και των διοικητικών εξόδων, είναι ιδιαίτερα υψηλό· ταυτόχρονα, οι παραγγελίες έχουν μειωθεί κατά 40%», είπε.
Σύμφωνα με τον Λιάο, οι κινεζικές αρχές προωθούν έντονα την υιοθέτηση ρομπότ για την υποκατάσταση της ανθρώπινης εργασίας και προβάλλουν τη λεγόμενη «τεχνολογική αυτάρκεια», όμως στην πράξη οδηγούν επιχειρήσεις και εργαζομένους στα όρια της οικονομικής ασφυξίας. Όπως εξήγησε, ενώ το ΚΚΚ παρουσιάζει τη ρομποτική ως μέρος των «νέων ποιοτικών παραγωγικών δυνάμεων», οι απλοί πολίτες βλέπουν κυρίως απώλειες θέσεων εργασίας, ενώ οι επιχειρηματίες παρακολουθούν τη μεταφορά των αλυσίδων εφοδιασμού εκτός Κίνας με ολοένα ταχύτερους ρυθμούς.
«Το καθεστώς ζητά ταυτόχρονα σταθερή απασχόληση και αντικατάσταση εργαζομένων από ρομπότ. Πρόκειται για δύο στόχους που βρίσκονται σε προφανή σύγκρουση», είπε.
Η «ευέλικτη απασχόληση» ξεπερνά τα 300 εκατομμύρια άτομα
Η ανησυχία για την αγορά εργασίας ενισχύονται από στοιχεία που δείχνουν τη ραγδαία αύξηση της λεγόμενης «ευέλικτης απασχόλησης» στην Κίνα. Το Κέντρο Έρευνας Νέων Μορφών Απασχόλησης της Κίνας, ερευνητικός οργανισμός με έδρα το Πεκίνο, δημοσίευσε πρόσφατα την «Έκθεση έρευνας για την απασχόληση των εργαζομένων χειρωνακτικής εργασίας στην Κίνα για το 2025».
Σύμφωνα με την έκθεση, ο αριθμός των ατόμων που απασχολούνται με ευέλικτες μορφές εργασίας ανήλθε στα 280 εκατομμύρια το 2025 και αναμένεται να φθάσει τα 320 εκατομμύρια το 2026, αντιπροσωπεύοντας περισσότερο από το 40% της αστικής απασχόλησης.
Η έρευνα βασίζεται σε 28.450 έγκυρες απαντήσεις και καλύπτει ομάδες όπως διανομείς φαγητού, οικιακούς βοηθούς, οδηγούς φορτηγών, παραγωγούς ζωντανών διαδικτυακών μεταδόσεων, ταχυδιανομείς, εργαζομένους στη μεταποίηση, στις κατασκευές, στην καθαριότητα και στην ιδιωτική φύλαξη.
Ο Λιου Αν, οικονομολόγος με έδρα την Κίνα, που χρησιμοποίησε ψευδώνυμο φοβούμενος αντίποινα από το καθεστώς, ανέφερε στην Epoch Times ότι τα επίσημα στοιχεία απασχόλησης περιλαμβάνουν μεγάλο αριθμό ατόμων με ασταθή εργασιακή κατάσταση. Σημείωσε ότι ο συνολικός αριθμός των απασχολουμένων στην Κίνα ανέρχεται περίπου στα 734 εκατομμύρια, ενώ όσοι καταγράφονται στην κατηγορία της «ευέλικτης απασχόλησης» έχουν φθάσει τα 300 εκατομμύρια.
Οι εργαζόμενοι που είναι εσωτερικοί μετανάστες πλησιάζουν επίσης τα 300 εκατομμύρια. Αν και υπάρχει σημαντική επικάλυψη μεταξύ των δύο ομάδων, το στοιχείο αυτό υποδηλώνει ότι μεγάλο μέρος όσων καταγράφονται επισήμως ως εργαζόμενοι δεν διαθέτουν σταθερές θέσεις εργασίας.
Ο Λιου εκτίμησε ότι εάν εφαρμοστούν κριτήρια όπως σταθερή εργασία, σταθερός μισθός, εργασιακή σύμβαση και ασφαλιστική κάλυψη, ο αριθμός όσων διαθέτουν πραγματικά σταθερή απασχόληση πιθανόν να είναι πολύ χαμηλότερος από αυτόν που εμφανίζουν τα επίσημα στοιχεία.
Η έκθεση δείχνει επίσης ότι το εργατικό δυναμικό χειρωνακτικών επαγγελμάτων στην Κίνα έφθασε τα 427 εκατομμύρια το 2025, σημειώνοντας αύξηση περίπου 0,5% σε σχέση με τα 425 εκατομμύρια του 2024. Από αυτούς, οι εργαζόμενοι στις οικιακές υπηρεσίες ανέρχονται σε 46,8 εκατομμύρια, ενώ οι διανομείς φαγητού έχουν αυξηθεί στα 15,9 εκατομμύρια. Η έκθεση επισημαίνει ακόμη ότι η «ευέλικτη απασχόληση» έχει μετατραπεί από συμπληρωματική μορφή εργασίας σε βασικό πυλώνα της αγοράς εργασίας.
Εισοδήματα και η πραγματική εικόνα της αγοράς εργασίας
Ο Τάο Γουέι, παρατηρητής εργασιακών θεμάτων με έδρα την Κίνα, δήλωσε στην Epoch Times ότι το ΚΚΚ διευρύνει τον στατιστικό ορισμό της απασχόλησης εντάσσοντας στην «ευέλικτη απασχόληση» περιστασιακούς εργαζομένους, προσωρινό προσωπικό, εργαζομένους πλατφορμών, μικροπωλητές και άτομα χωρίς σταθερή εργασία. Όπως σημείωσε, σύμφωνα με τα δυτικά πρότυπα καταγραφής της απασχόλησης, πολλοί από αυτούς δεν θα θεωρούνταν εργαζόμενοι, αλλά άτομα σε καθεστώς μη τυπικής ή άτυπης απασχόλησης, ή ακόμη και υποαπασχόλησης.
Πρόσθεσε ότι όταν κάποιος εργάζεται μόνο λίγες ώρες την εβδομάδα και το εισόδημά του δεν επαρκεί για τη συντήρησή του, η καταγραφή του ως απασχολούμενου είναι παραπλανητική και δεν αντιστοιχεί στην πραγματική κατάσταση της ανεργίας.
Τα στοιχεία της έκθεσης δείχνουν επίσης ότι η διαφορά στο μέσο μηνιαίο εισόδημα μεταξύ χειρωνακτών και υπαλλήλων μειώθηκε από τα 3.344 γουάν (428 ευρώ) το 2013 στα 2.250 γουάν (288 ευρώ) το 2025. Μεταξύ των καλύτερα αμειβομένων χειρωνακτικών επαγγελμάτων περιλαμβάνονται οι φροντιστές λεχώνων και νεογνών, οι διανομείς φαγητού και οι οδηγοί φορτηγών, με μέσες μηνιαίες αποδοχές 10.128 γουάν (1.297 ευρώ), 8.325 γουάν (1.066 ευρώ) και 8.279 γουάν (1.060 ευρώ) αντίστοιχα.
Ο Τζάο, συγγραφέας από την ηπειρωτική Κίνα, δήλωσε στην Epoch Times ότι η έμφαση των κρατικών μέσων ενημέρωσης στην ταχύτερη αύξηση των αποδοχών των εργαζομένων χειρωνακτικών επαγγελμάτων σε σχέση με εκείνες των υπαλλήλων γραφείου τείνει να αποκρύπτει την πόλωση της εισοδηματικής δομής στην Κίνα. Σύμφωνα με τον Τζάο, το γεγονός ότι ορισμένοι φροντιστές λεχώνων και νεογνών, διανομείς και οδηγοί φορτηγών εμφανίζουν σχετικά υψηλές απολαβές δεν σημαίνει ότι το σύνολο των εργαζομένων χειρωνακτικών επαγγελμάτων αμείβεται καλά.
Για πολλούς, οι αμοιβές αυτές επιτυγχάνονται με τίμημα πολύωρη εργασία και έντονη σωματική καταπόνηση. Οι διανομείς αντιμετωπίζουν περισσότερους κινδύνους στους δρόμους όσο αυξάνουν τον αριθμό των παραδόσεων, ενώ οι οδηγοί φορτηγών επιβαρύνονται με καύσιμα, δόσεις οχημάτων, προμήθειες πλατφορμών και πρόστιμα. Ο Τζάο ανέφερε ότι έχει δει οδηγούς φορτηγών να οδηγούν αδιάκοπα μέχρι εξαντλήσεως, αποκομίζοντας τελικά μόλις 2.000 γουάν (256 ευρώ) την εβδομάδα.
Διανομείς από διάφορες περιοχές της χώρας είπαν στην Epoch Times ότι τα πραγματικά εισοδήματα πολλών εργαζομένων στον τομέα των παραδόσεων είναι σημαντικά χαμηλότερα από τα επίσημα στοιχεία και συνοδεύονται από ελάχιστες κοινωνικές παροχές.
Στατιστικοί χειρισμοί και αλλαγή ορολογίας
Ο Τζάο υποστήριξε ότι η οικονομική επιβράδυνση στην Κίνα έχει οδηγήσει σε εκτεταμένη ανεργία, ωστόσο οι αρχές παραπλανούν το κοινό μέσω της χειραγώγησης των στατιστικών στοιχείων και της αλλαγής της ορολογίας. Κατά την περίοδο της πολιτικής της Μεταρρύθμισης και Ανοίγματος το 1978, όταν η χώρα αντιμετώπιζε τεράστιο αριθμό ανέργων νέων, οι αρχές αντικατέστησαν τον όρο «ανεργία» με εκφράσεις όπως «σε αναμονή απασχόλησης», «σε αναμονή τοποθέτησης» ή «κοινωνική νεολαία», επειδή δεν ήταν διατεθειμένες να παραδεχθούν ότι θα μπορούσε να υπάρξει ανεργία στο ολοκληρωτικό τους σύστημα. «Το ίδιο συμβαίνει και σήμερα», είπε.
Σύμφωνα με τον Τζάο, ο πραγματικός αριθμός των ανέργων είναι πολύ υψηλότερος, όμως πολλοί συντηρούνται από την οικογένειά τους και δεν περιλαμβάνονται στα επίσημα στατιστικά στοιχεία. Η ανεργία των νέων στην Κίνα έφθασε στο ιστορικό υψηλό του 21,3% τον Ιούνιο του 2023, γεγονός που οδήγησε το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας να διακόψει τη δημοσίευση των σχετικών στοιχείων.
Από τον Δεκέμβριο του 2023, η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία τροποποίησε τη μεθοδολογία της και δημοσιεύει επίσημα στοιχεία για την ανεργία των νέων χωρίς να περιλαμβάνει τους φοιτητές που εξακολουθούν να είναι εγγεγραμμένοι στην εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένων δεκάδων εκατομμυρίων ατόμων που πρόκειται να αποφοιτήσουν.
Με τη συμβολή των Wang Yibo και Sun Cheng
