Οι προσπάθειες για την κατάρτιση συγκεκριμένου σχεδίου ενίσχυσης του ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ αναμένεται να εντατικοποιηθούν στη σύνοδο κορυφής της Συμμαχίας στην Άγκυρα, σύμφωνα με τον υπουργό Άμυνας της Τουρκίας, Γιασάρ Γκιουλέρ. Η τουρκική πρωτεύουσα θα φιλοξενήσει στις 7 και 8 Ιουλίου τους ηγέτες των 32 κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, καθώς και αξιωματούχους από τον Κόλπο και την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού.
Σύμφωνα με τον Γκιουλέρ, οι βασικές προτεραιότητες της συνόδου θα είναι η παρουσίαση σχεδίων για αύξηση των αμυντικών δαπανών, η επιβεβαίωση της ενότητας της Συμμαχίας, η ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και η αύξηση της στήριξης προς την Ουκρανία. Το ΝΑΤΟ, δήλωσε, εξακολουθεί να αποτελεί μια ασύγκριτη και θεμελιώδη πλατφόρμα για την ευρωατλαντική ασφάλεια και άμυνα, ενώ η σημερινή συγκυρία δεν αντιμετωπίζεται ως κρίση αλλά ως διαδικασία προσαρμογής στο μεταβαλλόμενο περιβάλλον ασφαλείας.
Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «δεν έχουν πρόθεση να αποχωρήσουν» από τη Συμμαχία, αλλά επιδιώκουν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλεια της ηπείρου.
Αύξηση των αμυντικών δαπανών
Η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ και έχει μειώσει σημαντικά την εξάρτησή της από την εξωτερική αμυντική παραγωγή, αναπτύσσοντας μία από τις κορυφαίες αμυντικές βιομηχανίες παγκοσμίως. Οι τουρκικές προτεραιότητες στις αμυντικές δαπάνες επικεντρώνονται στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, στα συστήματα αντιμετώπισής τους, στην αεράμυνα, στα πυραυλικά συστήματα, στα ναυτικά προγράμματα και στις κυβερνοδυνατότητες, σε άξονες που ευθυγραμμίζονται σε μεγάλο βαθμό με όσα ανώτεροι Ευρωπαίοι στρατιωτικοί αξιωματούχοι έχουν προσδιορίσει ως κρίσιμα για την άμυνα της ευρωπαϊκής ηπείρου απέναντι στις προκλήσεις της νέας εποχής του πολέμου.
Ο αναπληρωτής Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής Ευρώπης του ΝΑΤΟ, αρχιπτέραρχος σερ Τζόνυ Στρίνγκερ, υποστήριξε την περασμένη εβδομάδα, σε αμυντικό συνέδριο του Royal United Services Institute στο Λονδίνο, ότι οι σύμμαχοι πρέπει να μειώσουν την εξάρτησή τους από ακριβά οπλικά συστήματα και να στραφούν στη μαζική παραγωγή εξοπλισμού χαμηλού κόστους, δίνοντας παράλληλα έμφαση στην ενίσχυση των δυνατοτήτων στον ηλεκτρομαγνητικό πόλεμο, της αεράμυνας και των πληγμάτων ακριβείας σε μεγάλο βάθος.
Τον Ιούνιο του 2026, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ δεσμεύθηκαν να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες στο 5% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος έως το 2035, στο πλαίσιο πρωτοβουλίας που προώθησε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούττε, η σύνοδος της Άγκυρας θα συνοδευτεί από δέσμευση των συμμάχων για επιπλέον δισεκατομμύρια δολάρια στην άμυνα, καθώς και από επιβεβαίωση της προσήλωσής τους στη Συμμαχία. Από τότε που ελήφθη η σχετική απόφαση, οι χώρες της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ — Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία και Πολωνία — εργάζονται ήδη για την αύξηση των αμυντικών δαπανών τους, ενώ και η Γερμανία βρίσκεται σε πορεία διπλασιασμού των αμυντικών επενδύσεών της σε σχέση με πριν από λίγα χρόνια. Συνολικά, την τελευταία δεκαετία οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς έχουν δαπανήσει επιπλέον 1,2 τρισ. δολάρια για την άμυνα, σύμφωνα με ομιλία του Ρούττε στο Atlantic Council στις 25 Ιουνίου.
Η πίστη στη Συμμαχία
Ένταση έχει προκληθεί μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και των Ευρωπαίων συμμάχων στο ΝΑΤΟ εξαιτίας της περιορισμένης στήριξης που παρείχαν ορισμένες χώρες στις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του ιρανικού καθεστώτος, με χαρακτηριστικότερη την Ισπανία, η οποία αρνήθηκε να επιτρέψει στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις να χρησιμοποιήσουν τον εναέριο χώρο και τις στρατιωτικές της βάσεις. Το ζήτημα οδήγησε τον Τραμπ να αμφισβητήσει τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στη Συμμαχία, αφήνοντας νωρίτερα φέτος να εννοηθεί ότι εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο αποχώρησης από το ΝΑΤΟ.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο έχει επίσης αμφισβητήσει τον σκοπό μιας αμυντικής συμμαχίας στην οποία η στήριξη φαίνεται να παρέχεται μόνο προς μία κατεύθυνση — προς την υπεράσπιση της Ευρώπης — χωρίς αντίστοιχη υποστήριξη προς τις Ηνωμένες Πολιτείες στις δικές τους προσπάθειες για την ασφάλεια.
Σύμφωνα με τον Ρούμπιο, κατά την κατάθεσή του ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων στις 3 Ιουνίου, παραμένει ένθερμος υποστηρικτής του ΝΑΤΟ και εξακολουθεί να θεωρεί χρήσιμη τη Συμμαχία. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους θεωρούσε διαχρονικά σημαντικό το ΝΑΤΟ ήταν ότι οι αμερικανικές βάσεις στην περιοχή επέτρεπαν στις Ηνωμένες Πολιτείες να προβάλλουν ισχύ και να διαθέτουν επιχειρησιακές δυνατότητες σε περίπτωση έκτακτων περιστάσεων. Όταν όμως προέκυψε μια τέτοια ανάγκη, ορισμένα κράτη-μέλη — ιδίως η Ισπανία — αρνήθηκαν τη χρήση των βάσεών τους, ενώ άλλοι σύμμαχοι συνεργάστηκαν σε εξαιρετικό βαθμό, άλλοτε δημόσια και άλλοτε ιδιωτικά.
Ήδη από τον Μάιο, ο Ρούττε εκτιμούσε ότι οι σύμμαχοι είχαν λάβει το μήνυμα από την Ουάσιγκτον και εργάζονταν για την εφαρμογή όλων των διμερών συμφωνιών σχετικά με τη φιλοξενία στρατιωτικών βάσεων.
Ερωτηθείς την περασμένη εβδομάδα τι θα μπορούσαν να κάνουν επιπλέον τα κράτη-μέλη της Συμμαχίας, ο Ντόναλντ Τραμπ απάντησε ότι το μόνο που ζητά είναι η πίστη τους. Σε συνέντευξη Τύπου στο Οβάλ Γραφείο ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν χρειάζονται ούτε τα χρήματα ούτε οτιδήποτε άλλο από τους συμμάχους τους, καθώς διαθέτουν «μακράν τον ισχυρότερο στρατό στον κόσμο». Αυτό που επιθυμεί είναι αποκλειστικά η αφοσίωσή τους.
Με πληροφορίες από το Reuters
